အမှန်တကယ္ရိွတဲ့တရား(ပရမတၳ)

အမှန်တကယ်ရှိတဲ့တရား(ပရမတၳ)
အက်ဥ္းခ်ဳပ္”
**ႀကီးက်ယ္ျမင့္ျမတ္ၿပီးအမွန္တကယ္ ရိွတဲ့(ပရမတၳ)တရားအက်ဥ္းခ်ဳပ္**

လြန္ခဲ့တဲ့ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားလက္
ထက္ကစာလဝမ္မွာေက်ာက္မာန္လွတို႔
ရဲ႕ဝင္နားတဲ့ေနရာျဖစ္တဲ့ကုသိနာလန္
ၿမိဳ႕တြင္ကိေလသာကင္းစင္ေတာ္မူ
ေသာဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားသည္အင္ၾကင္း
ပင္ႏွစ္ပင္ရဲ႕ၾကားမွာပရိနိဗၺာန္စံေတာ္မူ
သြားတယ္။ဒါေၾကာင့္ေလာကမွာရိွတဲ့
သတၱဝါေတြအားလံုးသည္ျမတ္စြာဘု
ရားဆီမွတရားေဟာၾကားျခင္းေတြနာ
ၾကားဖို႔အတြက္အခြင့္အေရးေတြကုန္
သြားၿပီးေရွ႕ဆက္နာၾကားဖို႔မရရွိေတာ့
ဘူး။ျမတ္စြာဘုရားပရိနိဗၺာန္စံၿပီးတဲ့
ေနာက္ပိုင္းမွာျမတ္စြာဘုရားဆိုဆံုးမ
သြားခဲ့တဲ့တရားေတာ္ႏွင့္ပညတ္သြားခဲ့
တဲ့ဝိနည္းသိကၡာပုဒ္ေတြကိုဗုဒၶျမတ္စြာ
ဘုရားရဲ႕ကိုယ္စားအျဖစ္ခ်န္ထားေပးခဲ့
တယ္။
ဗုဒၶသာသနာဆိုတာကကိေလ
သာကင္းစင္ေတာ္မူတဲ့ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားရဲ႕`အဆံုးအမ’တရားေတာ္ေတြျဖစ္ၿပီး
အဆင့္သံုးဆင့္ျဖင့္ခြဲျခားထားတယ္။
(၁) ပရိယတၱိအဆင့္—>ဝိနည္းတရား
ေတာ္ေတြကိုေလ့လာသင္ၾကားျခင္း၊
(၂)ပတိပတၱိအဆင့္—>တရားေတာ္
ေတြကိုတိုးတက္ေအာင္ပါြးမ်ားၿပီးထိုး
ထြင္းစြာသိျမင္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ႏွင့္ကိေလသာအားလံုးေတြကိုၿငိမ္းသတ္ျခင္း၊
(၃)ပတိေဝဒအဆင့္—>ကိေလသာအား
လံုးႏွင့္ဆင္းရဲခုကၡေတြကိုၿငိမ္းသတ္ၿပီး
တရားေတာ္ေတြကိုထိုးထြင္းစြာသိျမင္
ျခင္းတို႔ျဖစ္ၾကတယ္။

ဗုဒၶသာဝကေတြသည္ျမတ္စြာဘု
ရားရဲ႕ျမင့္ျမတ္တဲ့တရားေတာ္ေတြႏွင့္
ဝိနည္းသိကၡာပုဒ္ထဲမွသိမုွ၊နားလည္မႈ
အတိုင္းျမတ္စြာဘုရားကိုအရိုအေသ
ႀကီးစြာျဖင့္ပူေဇာ္ၾကတယ္။ျမတ္စြာဘု
ရားရဲ႕ရုပ္ခနၶာကိုယ္ကိုျမင္ဖူးတဲ့သူ၊
ျမတ္စြာဘုရားဆီမွတရားေတာ္ေတြကို
နာၾကားဖူးတဲ့သူႏွင့္ျမတ္စြာဘုရားရဲ႕
သင္ၠန္းကိုကိုင္ၿပီးေနာက္လိုက္ဖူးတဲ့သူ
ျဖစ္ေနရင္ေတာင္မွျမတ္စြာဘုရားရဲ႕တ
ရားေတာ္ေတြကိုမသိ၊နားမလည္ဘူးဆို
ရင္အဲဒီပုဂၢိဳလ္သည္ျမတ္စြာဘုရားကို
ျမင္တဲ့သူျဖစ္ႏိုင္မလာ?တရားဓမၼကိုသိ၊
နားလည္ျခင္းျဖင့္ျမင္တဲ့သူသည္ျမတ္
စြာဘုရားကိုျမင္တဲ့သူျဖစ္တယ္။

ဗုဒၶသာဝကေတြသည္ျမတ္စြာဘု
ရားရဲ႕ျမင့္ျမတ္တဲ့တရားေတာ္ေတြႏွင့္
ဝိနည္းသိကၡာပုဒ္ထဲမွသိမုွ၊နားလည္မႈ
အတိုင္းျမတ္စြာဘုရားကိုအရိုအေသ
ႀကီးစြာျဖင့္ပူေဇာ္ၾကတယ္။ျမတ္စြာဘု
ရားရဲ႕ရုပ္ခနၶာကိုယ္ကိုျမင္ဖူးတဲ့သူ၊
ျမတ္စြာဘုရားဆီမွတရားေတာ္ေတြကို
နာၾကားဖူးတဲ့သူႏွင့္ျမတ္စြာဘုရားရဲ႕
သင္ၠန္းကိုကိုင္ၿပီးေနာက္လိုက္ဖူးတဲ့သူ
ျဖစ္ေနရင္ေတာင္မွျမတ္စြာဘုရားရဲ႕တ
ရားေတာ္ေတြကိုမသိ၊နားမလည္ဘူးဆို
ရင္အဲဒီပုဂၢိဳလ္သည္ျမတ္စြာဘုရားကို
ျမင္တဲ့သူျဖစ္ႏိုင္မလာ?တရားဓမၼကိုသိ၊
နားလည္ျခင္းျဖင့္ျမင္တဲ့သူသည္ျမတ္
စြာဘုရားကိုျမင္တဲ့သူျဖစ္တယ္။

ဗုဒၶသာသနာဆိုတာကကိေလ
သာကင္းစင္ေတာ္မူတဲ့ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားရဲ႕`အဆံုးအမ’တရားေတာ္ေတြျဖစ္ၿပီး
အဆင့္သံုးဆင့္ျဖင့္ခြဲျခားထားတယ္။
(၁) ပရိယတၱိအဆင့္—>ဝိနည္းတရား
ေတာ္ေတြကိုေလ့လာသင္ၾကားျခင္း၊
(၂)ပတိပတၱိအဆင့္—>တရားေတာ္
ေတြကိုတိုးတက္ေအာင္ပါြးမ်ားၿပီးထိုး
ထြင္းစြာသိျမင္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ႏွင့္ကိေလသာအားလံုးေတြကိုၿငိမ္းသတ္ျခင္း၊
(၃)ပတိေဝဒအဆင့္—>ကိေလသာအား
လံုးႏွင့္ဆင္းရဲခုကၡေတြကိုၿငိမ္းသတ္ၿပီး
တရားေတာ္ေတြကိုထိုးထြင္းစြာသိျမင္
ျခင္းတို႔ျဖစ္ၾကတယ္။

ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားမိန္႔ေတာ္မူ
ျခင္းအရတရားဓမၼကိုသိနားလည္ၿပီး
ျမင္တဲ့သူသည္`ငါဘုရားကိုျမင္တဲ့သူ
ျဖစ္တယ္’။တရားေတာ္ေတြကိုသိျမင္
ျခင္းသည္ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားသိေတာ္မူ
သြားတဲ့တရားေတာ္ေတြကိုထိုးထြင္းစြာ
နဲ႔သိျမင္ျခင္းျဖစ္တယ္။ဘာေတြလဲဆို
ေတာ့ပတိေဝဒအဆင့္ျဖစ္တဲ့ေလာကု
တၱရာတရား(၉)ပါးျဖစ္တယ္။တရား
ေတာ္ေတြကိုသိျမင္ျခင္းရဲ႕ပတိေဝဒအ
ဆင့္သည္တရားအသိေတြတိုးတက္ပြား
မ်ားေစတဲ့ပတိပတၱိအဆင့္ရဲ႕အက်ိဳး
ေတြျဖစ္တယ္။ဒီတရားအသိေတြတိုး
တက္ပြားမ်ားေစတဲ့ပတိပတၱိအဆင့္
သည္ပလိယတၱိအဆင့္ကိုမီွခိုရတယ္။ဒီ
အေၾကာင္းေတြေၾကာင့္ပလိယတၱိသည္
ဝိနည္းတရားေတာ္ေတြကိုေလ့လာသင္
ၾကားၿပီးကိုးကြယ္အားထားရာျဖစ္တဲ့
`သရဏာဂံု’ျဖစ္တယ္။ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားရဲ႕သာသနာတြင္ပတိပတၱိအဆင့္ကို
ေရာက္ေစတဲ့နည္းလမ္းျဖစ္ၿပီးဆက္လက္ၿပီးေတာ့ပတိေဝဒအဆင့္ထိေရာက္သြားေစတယ္။

 

ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားရဲ႕အဆံုးအမ
တရားေတာ္ေတြသည္`မြန္ပထ’အျဖင့္နဲ႔
တစ္ဆင့္ၿပီးတစ္ဆင့္မွတ္သားလာခဲ့
တယ္။မြန္ပါထဆိုတာကျမတ္စြာဘုရား
ရဲ႕သာဝကေတြဆီကတစ္ဆင့္တစ္ဆင့္နဲ႔
ရြတ္ဆိုက်က္မွတ္လာခဲ့ျခင္းကိုဆိုလိုျခင္း
ျဖစ္တယ္။`သံဃာရဏာကိုတင္တဲ့ရ
ဟန္းေတြသည္ဝိနည္းတရားေတာ္သံုးပံု
ကိုတင္ၿပီး`ပိဋကတ္သံုးပံု’လို႔ေခၚတယ္။
ဒါေတြကိုတစ္ဆင့္တစ္ဆင့္နဲ႔ရြတ္ဆို
က်က္မွတ္လာခဲ့ၾကၿပီးအကၡရာစာလံုး
ေတြျဖစ္လာတဲ့အထိေရးၿပီးမွတ္သား
လာခဲ့တယ္။ျမတ္စြာဘုရားရဲ႕သာဝက
ေတြသည္ဝိနည္းတရားေတာ္ေတြျဖစ္တဲ့`ပိဋကတ္သံုးပံု’ကိုသံဃာရဏာတင္
ထားၾကတယ္။အဲဒီပိဋကတ္သံုးပံုေတြကေတာ့(၁)ဝိနည္းသုတ္၊(၂)သုတၱန္ႏွင့္
(၃)အဘိဓမၼာသုတ္တို႔ျဖစ္ၾကတယ္။

ဝိနည္းပိဋကတ္သုတ္ေတာ္သည္
အမ်ားအားျဖင့္ေသသပ္မႈေတြနဲ႔သက္ဆိုင္တဲ့က်င့္ၾကံအားထုတ္မႈေတြျဖစ္ၿပီး
ျမင့္ျမတ္တဲ့က်င့္ၾကံမႈအတြက္ပိုၿပီးအဆင့္ျမင့္ရျခင္းျဖစ္တယ္။သုတၱန္ပိဋ
ကတ္သုတ္ေတာ္သည္အမ်ားအားျဖင့္
ျမတ္စြာဘုရားကပုဂၢိဳလ္အေၾကာင္း
ေတြႏွင့္ေနရာဌာနေတြမွာတရားေဟာ
ၾကားတဲ့ေနရာမွာသက္ေသအေထာက္
အထားနဲ႔ပတ္သက္တဲ့သုတ္ေတာ္ျဖစ္တယ္။အဘိဓမၼာပိဋကတ္သုတ္ေတာ္သည္
တရားေတြအားလံုးရဲ႕အေၾကာင္းအ
က်ိဳးေတြႏွင့္လကၡဏတရားသေဘာ
ေတြနဲ႔ပတ္သက္တဲ့သုတ္ေတာ္ျဖစ္
တယ္။

ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားသည္တရား
အားလံုးရဲ႕အေၾကာင္းအက်ိဳးေတြႏွင့္
လကၡဏသေဘာေတြကိုဘာတစ္ခုမွမ
က်န္ေအာင္အလံုးစံုသိေတာ္မူသြားတယ္။ျမတ္စြာဘုရားသည္တရားစၿပီးသိ
ေတာ္မူကတည္းကသတၱဝါေတြဆင္းရဲ
ဒုကၡကေနလြတ္ေျမာက္ဖို႔အတြက္ကိုယ္
တိုင္သိေတာ္မူသြားတဲ့တရားေတာ္ေတြ
ကိုဆိုဆံုးသြားတယ္။ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရား
ပရိနိဗၺာန္စံေတာ္မူသြားတဲ့အထိဘယ္သူ
တစ္ဦးတစ္ေယာက္နဲ႔မွႏုိွင္းယွဥ္လို႔မရတဲ့ပညာဂုဏ္၊ကိေလသာေတြကင္းစင္
ေတာ္မူတဲ့ဂုဏ္ႏွင့္ႀကီးမားတဲ့မဟာဂရု
ဏာေတာ္ေတြနဲ႔ျပည့္စံုေတာ္မူတယ္။ဗုဒၶ
ျမတ္စြာဘုရားသည္တရားေတာ္ေတြကို
သိျမင္ႏိုင္ဖို႔ႏွင့္ကိေလသာေတြကင္းစင္
ေတာ္မူတဲ့ျမတ္စြာဘုရားျဖစ္ဖို႔အတြက္ပါရမီေတြျဖည့္ဆည္းခဲ့ရတယ္။ဗုဒၶျမတ္
စြာဘုရားသည္အေၾကာင္း၊အက်ိဳးေတြနဲ႔ျပည့္စံုၿပီးအက်င့္ဗီဇႏွင့္သတၱဝါေတြ
ကိုကူညီျခင္းနဲ႔ျပည့္စံုတဲ့ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္
တယ္။

 

ဒါေၾကာင့္မို႔အေၾကာင္းေတြ
ျဖည့္ဆည္းျခင္းသည္ပါရမီျဖစ္တယ္။
တရားေတာ္ေတြကိုထိုးထြင္းစြာသိျမင္ဖို႔အတြက္ျမတ္စြာဘုရားျဖစ္လာတယ္။
ျမတ္စြာဘုရားျဖစ္လာျခင္းသည္အက်ိဳးေၾကာင့္ျဖစ္ၿပီးအနည္းအမ်ားေပၚမွာကြာျခားတယ္။

 

ပါရမီဆိုတဲ့အေၾကာင္းေတြနဲ႔
ျပည့္စံုတဲ့အခါမွာအက်ိဳးနဲ႔ျပည့္စံုတဲ့အ
ေၾကာင္းေတြေရာက္ေစတယ္။ဆိုလို
တာကတရားေတာ္ေတြကိုသိျမင္ၿပီးဗုဒၶ
ျမတ္စြာဘုရားျဖစ္ျခင္းသည္ျမတ္စြာဘုရားတစ္ပါးတည္းဒုကၡဆင္းရဲမွလြတ္
ေျမာက္ဖို႔အတြက္မဟုတ္ဘူး။အဲဒီပါရ
မီေတြျဖည့္ဆည္းလာရျခင္းသည္တရာ
ေတာ္ေတြကိုထိုးထြင္းစြာနဲ႔သိျမင္ၿပီမွ
သေဗၺညဳတၱျမတ္စြာဘုရားျဖစ္လာ
တယ္။ဒါေၾကာင့္ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရား
သည္ေဝေနယ်သတၱဝါေတြကိုဒုကၡဆင္းရဲမွလြတ္ေျမာက္ေအာင္တရားေတာ္
ေတြကိုေဟာၾကားသြားျခင္းျဖစ္တယ္။
တကယ္လို႔ျမတ္စြာဘုရားပါရမီေတြ
ျဖည့္ဆည္းလာတာျမတ္စြာဘုရားတစ္
ပါးတည္းအတြက္ပဲကိေလသာေတြရဲ႕
ဒုကၡဆင္းရဲမွၿငိမ္းဖို႔အတြက္ဆိုရင္ျမတ္
စြာဘုရားသည္ကိေလသာကင္းစင္
ေတာ္မူတဲ့ျမတ္စြာဘုရားလို႔နာမည္ေခၚ
ျခင္းမခံရဘူး။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့အဲဒီဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားမွာ(၂)မ်ိဳးရိွၿပီး
ဘာေတြလဲဆိုေတာ့
(၁)သမၼာသမၺဳဒၶ—>ႀကီးမားတဲ့ပညာ
ဥာဏ္နဲ႔အညီတရားေတာ္ေတြကိုထိုး
ထြင္ူစြာနဲ႔သိျမင္ေတာ္မူသြားတဲ့ပုဂၢဳလ္
ျဖစ္တယ္။တစ္ခါမွမနာၾကားဘူးေသးတဲ့သစၥာတရားေတြနဲ႔အတူတရားေတာ္ေတြအားလံုးကိုျမတ္စြာဘုရားကိုယ္
တိုင္သိျမင္ၿပီးသေဗၺညဳတၱျမတ္စြာဘု
ရားျဖစ္လာတယ္။တရားေတာ္ေတြကို
ဘာတစ္ခုမွမက်န္ေအာင္ထိုးထြင္းစြား
နဲ႔သိျမင္ေတာ္မူသြားတယ္။ဒါေၾကာင့္တ
ရားေတြအားလံုးရဲ႕အင္အားေတြျဖစ္ၿပီးက်မ္းက်င္စြာနဲ႔သိျမင္တဲ့ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္
တယ္။
(၂)ပေစၥကဗုဒၶ—>တစ္ခါမွမနာၾကားဖူး
ေသးတဲ့သစၥာတရားေတြအားလံုးကို
ကိုယ္တိုင္သိျမင္ေတာ္မူသြားတဲ့ပုဂၢိဳလ္
ျဖစ္တယ္။ဒါေပမယ့္အဲဒီတရားေတြနဲ႔
သေဗၺညဳတၱျမတ္စြာဘုရားမျဖစ္လာဘူး။ၿပီးေတာ့တရားေတြအားလံုးရဲ႕အင္အားေတြနဲ႔ကၽြမ္းက်င္ျခင္းေတြမေရာက္တဲ့
ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္တယ္။

 

အေၾကာင္းနဲ႔ျပည့္စံုျခင္းဆိုတာ
ကဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားသည္ဒီပင္ၠရာျမတ္
စြာဘုရားဆီမွဗ်ာဒိတ္ခံယူၿပီးတဲ့ေနာက္
တရားေတာ္ေတြသိျမင္ႏိုင္ဖို႔ႏွင့္ကိေလ
သာေတြကင္းစင္ေတာ္မူတဲ့ျမတ္စြာဘု
ရာျဖစ္ဖို႔အတြက္ေလးသေခ္်ႏွင့္ကမၻာ
တစ္သိန္းထိေအာင္ပါရမီျဖည့္ဆည္းခဲ့
ရတယ္။

 

သတၱဝါေတြရဲ႕အက်င့္ဗီဇကိုကူ
ညီျခင္းေတြႏွင့္ျပည့္စံုျခင္းသည္ေကာင္း
ျမတ္တဲ့အက်င့္ဗီဇႏွင့္ျပည့္စံုၿပီးေလာကသတၱဝါေတြကိုကူညီေထာက္ပံ့တဲ့ေန
ရာမွာႀကိဳးစားအားထုတ္မႈေတြရိွတယ္။
အျမင္မွားတဲ့အရွင္ေဒဝဒတ္ကိုျမတ္စြာ
ဘုရားကသီးခံခြင့္လႊတ္ၿပီးကူညီခဲ့တယ္။ထို႔ျပင္ႀကီးမားတဲ့ပညာေတြမရင့္
က်က္ေသးတဲ့ပုဂၢိဳလ္ေတြရိွတဲ့အတြက္
ေၾကာင့္ေဝေနယ်သတၱဝါတို႔ရဲ႕ႀကီးမား
ၿပီးရင့္က်က္တဲ့အခ်ိန္ေတြကိုေစာင့္ေန
ျခင္းျဖစ္တယ္။ၿပီးေတာ့ျမတ္စြာဘုရား
သည္ပစၥည္းဥစၥာေတြကိုမေမၽွာ္လင့္ပဲနဲ႔တရားေတာ္ေတြကိုေဟာၾကားျခင္းျဖင့္
သတၱဝါေတြအားလံုးကိုဒုကၡဆင္းရဲမွ
လႊတ္ေျမာက္ေအာင္ကူညီခဲ့တယ္။

 

ဒီလိုအေၾကာင္းေတြေၾကာင့္
ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားေဟာၾကားတဲ့တရား
ေတာ္ေတြသည္ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားကဗုဒၶ
ျမတ္စြာဘုရားကထိုးထြင္းစြာသိျမင္
ေတာ္မူသြားတဲ့တရားေတြျဖစ္တယ္။
ျမတ္စြာဘုရားသည္တရားေတာ္ေတြကို
သိျမင္ေတာ္မူသြားတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ကိေလသာေတြကုန္ခန္းသြားတယ္။ၿပီး
ေတာ့ျမတ္စြာဘုရားသိျမင္ေတာ္မူသြား
တဲ့တရားေတာ္ေတြကိုေဟာၾကားျခင့္
ျဖင့္လိုက္နာက်င့္ၾကံသူေတြအတြက္ကိ
ေလသာေတြကုန္ခန္းေအာင္တရားေတြ
ေဟာၾကားရျခင္းျဖစ္တယ္။
ဒါေၾကာင့္ျမတ္စြာဘုရားသိ
ျ္မင္ေတာ္မူသြားတဲ့အဲဒီအမွန္တရားေတြ
သည္ဘာေတြလဲဆိုတာဗုဒၶဘာသာလူ
မ်ိဳးေတြသည္တရားေတာ္ေတြကိုေလ့
လာသင္ၾကားၿပီးေဝဖန္သံုးသပ္သင့္
ျဖင့္သိနားလည္ရမယ္။ျမတ္စြာဘုရား
သိေတာ္မူသြားတဲ့အဲဒီအမွန္တရားေတြ
သည္ဒို႔ေတြစဥ္းစားထားတဲ့အမွန္တရား
ေတြနဲ႔ကြာျခားတယ္။(သို႔)ဘယ္လိုနားလည္ၾကသလဲ?

 

ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားသည္အ
ေၾကာင္းေတြနဲ႔ျပည့္စံုျခင္း၊အက်ိဳးေတြ
နဲ႔ျပည့္စံုျခင္းႏွင့္ျပည့္စံုတဲ့အခ်ိန္းမွာေဝ
ေနယ်သတၱဝါေတြကိုဒုကၡဆင္းရဲမွ
လြတ္ေျမာက္ေအာင္ကယ္တင္ေပး
တယ္။ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားသည္ျပည့္စံု
ျခင္းသံုးမ်ိဳးနဲ႔ျပည့္စံုတဲ့ျမတ္စြာဘုရား
ျဖစ္တယ္။

 

ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားသည္အ
ေၾကာင္းေတြနဲ႔ျပည့္စံုျခင္း၊အက်ိဳးေတြ
နဲ႔ျပည့္စံုျခင္းႏွင့္ျပည့္စံုတဲ့အခ်ိန္းမွာေဝ
ေနယ်သတၱဝါေတြကိုဒုကၡဆင္းရဲမွ
လြတ္ေျမာက္ေအာင္ကယ္တင္ေပး
တယ္။ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားသည္ျပည့္စံု
ျခင္းသံုးမ်ိဳးနဲ႔ျပည့္စံုတဲ့ျမတ္စြာဘုရား
ျဖစ္တယ္။

 

ဒီလိုအေၾကာင္းေတြေၾကာင့္
ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားေဟာၾကားတဲ့တရား
ေတာ္ေတြသည္ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားကဗုဒၶ
ျမတ္စြာဘုရားကထိုးထြင္းစြာသိျမင္
ေတာ္မူသြားတဲ့တရားေတြျဖစ္တယ္။
ျမတ္စြာဘုရားသည္တရားေတာ္ေတြကို
သိျမင္ေတာ္မူသြားတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ကိေလသာေတြကုန္ခန္းသြားတယ္။ၿပီး
ေတာ့ျမတ္စြာဘုရားသိျမင္ေတာ္မူသြား
တဲ့တရားေတာ္ေတြကိုေဟာၾကားျခင့္
ျဖင့္လိုက္နာက်င့္ၾကံသူေတြအတြက္ကိ
ေလသာေတြကုန္ခန္းေအာင္တရားေတြ
ေဟာၾကားရျခင္းျဖစ္တယ္။
ဒါေၾကာင့္ျမတ္စြာဘုရားသိ
ျ္မင္ေတာ္မူသြားတဲ့အဲဒီအမွန္တရားေတြ
သည္ဘာေတြလဲဆိုတာဗုဒၶဘာသာလူ
မ်ိဳးေတြသည္တရားေတာ္ေတြကိုေလ့
လာသင္ၾကားၿပီးေဝဖန္သံုးသပ္သင့္
ျဖင့္သိနားလည္ရမယ္။ျမတ္စြာဘုရား
သိေတာ္မူသြားတဲ့အဲဒီအမွန္တရားေတြ
သည္ဒို႔ေတြစဥ္းစားထားတဲ့အမွန္တရား
ေတြနဲ႔ကြာျခားတယ္။(သို႔)ဘယ္လိုနားလည္ၾကသလဲ?

ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားသိျမင္ေတာ္
မူသြားတဲ့အမွန္တရားေတြသည္ဗုဒၶသာဝကေတြသိနားလည္ဖို႔အတြက္ဆိုဆံုးမ
သြားတယ္။ၿပီေတာ့အဲဒီအမွန္တရား
ေတြကိုသိျမင္တဲ့အထိလိုက္နာက်င့္ၾကံ
ရမယ္။ျဖစ္ေပၚလာတဲ့အရာေတြအားလံုးသည္တရားေတြရဲ႕အမ်ိဳးအစားတစ္ခုစီ၊တစ္မ်ိဳးစီေတြျဖစ္တယ္။ငါလည္းမဟုတ္နင္လည္းမဟုတ္ဘူး။ပုဂၢိဳလ္၊
သတၱဝါေတြလည္းမဟုတ္ဘူး။အဲဒီျဖစ္
ေပၚလာတဲ့တရားေတြအားလံုးသည္ျပဳ
ျပင္ေျပာင္းလဲၿပီးအေၾကာင္းရိွတဲ့အ
တြက္ေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚလာရတယ္။ဥပ
မာ-ရလိုျခင္(ေလာဘ)၊အမ်က္ထြက္
ျခင္း(ေဒါသ)၊စိတ္ဆင္းရဲျခင္း၊ဒုကၡျဖစ္
ျခင္း၊ေပ်ာ္ရႊင္ျခင္း၊မနာလိုျခင္း၊ဝန္တို
ျခင္း၊မိတ္ေဆြစိတ္ရိွျခင္း(ေမတၱာ)၊သ
နားၾကင္နာစိတ္ရိွျခင္း(ဂရုဏာ)၊ႏွင့္ျမင္
ျခင္း၊ၾကားျခင္းေတြကအစအားလံုး
သည္တရားသေဘာေတြရဲ႕တစ္ခုစီေတြ
ျဖစ္တယ္။အဲဒီတရားသေဘာတစ္ခုစီ
ေတြသည္ကြာျခာၾကတယ္။ဘာေၾကာင့္
လဲဆိုေတာ့အေၾကာင္းျဖစ္ေပၚျခင္းေတြ
ကြာျခားတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။

 

ရလိုျခင္း၊အမ်က္ထြက္ျခင္းႏွင့္
တစ္ျခားေသာတရားသေဘာေတြကိုစြဲး
ထားၿပီးငါျဖစ္တယ္၊နင္ျဖစ္တယ္၊ပုဂၢိဳလ္၊သတၱဝါေတြျဖစ္တယ္လို႔စြဲထားၾက
တယ္။အဲလိုစြဲထားျခင္းသည္အျမင္မွား
ၿပီးနားလည္မႈေတြမွာျခင္းျဖစ္တယ္။
ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့တရားေတြအား
လံုးသည္ျဖစ္ေပၚလာၿပီေတာ့ပ်က္သြား
တယ္။ကုန္သြားတယ္။ေမြးကတည္းကေနေသတဲ့အထိတစ္ခ်ိန္လံုးေျပာင္းလဲ
သြားတယ္။နင္၊ငါျဖစ္တယ္။ပုဂၢိဳလ္၊
သတၱဝါေတြျဖစ္တယ္လို႔သြားၿပီးနား
လည္မႈေတြမွားျခင္းသည္အမွန္ရိွတဲ့

 

ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားသည္အမွန္တ
ကယ္ရိွတဲ့တရားသေဘာေတြအားလံုးကိုသိျမင္ေတာ္မႈၿပီးတဲ့ေနာက္မွာျမတ္
စြာဘုရားကအဲဒီတရားသေဘာေတြအားလုံးသည္နင္၊ငါမဟုတ္ဘူး၊ပုဂၢိဳလ္၊
သတၱဝါေတြမဟုတ္ဘူးဆိုတာသာဝက
ေတြအားလံုးကိုသြန္သင္ၿပီးဆံုးမသြားတယ္။ၿပီေတာ့အမွန္တကယ္ရိွတဲ့(ပရမတၳ)တရားေတြျဖစ္တယ္။ဆိုလိုတာကတရားသေဘာအားလံုးေတြသည္လကၡဏတစ္ခုစီ၊တစ္ခုစီေတြျဖစ္ၿပီးဘယ္သူတစ္ဦးတစ္ေယာက္ကမွအဲဒီလကၡဏတရားသေဘာေတြကိုေျပာင္းလဲလို႔မရဘူး။တစ္ဦးတစ္ေယာက္ကသိသည္ျဖစ္
ေစ၊မသိခဲ့သည္ျဖစ္ေစ၊(သို႔)ဘယ္သူ
ေတြကအဲဒီတရားသေဘာေတြကိုဘယ္
လိုစကားလံုး၊ဘယ္လိုဘာသာေတြနဲ႔ပဲ
ေခၚေခၚ၊ေခၚလို႔ရတယ္။(သို႔)အဲဒီတရား
သေဘာေတြကိုဘယ္လိုမွမေခၚလည္းရ
တယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့အဲဒီတရားသေဘာေတြသည္ဘယ္သူမွေျပာင္းလဲ
လို႔မရတဲ့သေဘာျဖစ္တယ္။ျဖစ္ေပၚ
လာတဲ့ဘယ္တရားသေဘာမဆိုအဲဒီတ
ရားသေဘာေတြသည္အေၾကာင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚလာၿပီးျပန္ပ်က္သြားတယ္။အ
ရွင္အာနႏၵာကိုျမတ္စြာဘုရားတရား
ေဟာျပသလို`ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ဘယ္အ
ရာမဆိုရိွၿပီး၊အေၾကာင္းေတြျပဳျပင္
ေျပာင္းလဲၿပီေတာ့ပ်က္ဆီးျခင္းသို
ေရာက္ရတယ္။’

 

တရားသေဘာေတြအားလံုးကိုမသိတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။ျမင္တဲ့အခ်ိန္
မွာအဲဒီျမင္လိုက္တဲ့တရားသေဘာတစ္ခုကိုငါျမင္တယ္လို႔ျမင္ျခင္းကိုစြဲထား
လိုက္တယ္။ၾကားတဲ့အခ်ိန္မွာအဲဒီၾကား
လိုက္တဲ့သေဘာကိုငါၾကားတယ္လို႔
ၾကားျခင္းကိုစြဲထားလိုက္တယ္။အနံ႔ရ
တဲ့အခ်ိန္၊အရသာရတဲ့အခ်ိန္ေတြမွာအဲဒီအနံ႔၊အရသာေတြကိုရလိုက္တဲ့တရားသေဘာေတြကိုငါျဖစ္တယ္၊ငါအရသာရတယ္လို႔အနံ႔၊အရသာေတြကိုစြဲထား
လိုက္တယ္။အေၾကာင္းအရာေတြကို
စဥ္းစားတဲ့အခ်ိန္မွာအဲဒီစဥ္းစားလိုက္
တဲ့တရားသေဘာေတြကိုငါျဖစ္တယ္၊ငါ
စဥ္းစားတယ္လို႔စဥ္းစားျခင္းေတြကိုစြဲ
ထားလိုက္တယ္။

 

မသိျခင္းေတြေၾကာင့္နားလည္
မႈမွားျခင္းေတြျဖစ္ေပၚေစတယ္။ၿပီး
ေတာ့ျဖစ္၊ပ်က္ေနတဲ့တရားသေဘာ
ေတြကိုနင္၊ငါျဖစ္တယ္၊ပုဂၢိဳလ္၊သတၱဝါ
ေတြျဖစ္တယ္လို႔စြဲထားလိုက္တယ္။ဒါ
ေၾကာင့္အဆင့္အတန္း၊အမ်ိဳးအႏြယ္
ေတြကအစေက်နပ္ျခင္းေတြျဖစ္ေပၚၿပီး
အစြဲေတြပိုၿပီးမ်ားလာတယ္။အမွန္တကယ္တမ္းက်ေတာ့ျမင္လိုက္တဲ့အရာ
ေတြသည္မ်က္စိမွျဖစ္ေပၚလာတဲ့အ
ေရာင္အမ်ိဳးမ်ိဳးေတြျဖစ္ၾကတယ္။နင္၊ငါမဟုတ္ဘူး၊ပုဂိၢဳလ္၊သတၱဝါေတြမ
ဟုတ္ဘူး။ျဖစ္ေပၚလာတဲ့တရားသ
ေဘာေတြရဲ႕တစ္မ်ိဳးစီ၊တစ္မ်ိဳးစီေတြ
သည္အေၾကာင္းေတြကြာျခားၾကတယ္။

 

တရားသေဘာေတြအားလံုးကို
နင္၊ငါျဖစ္တယ္၊ပုဂၢိဳလ္၊သတၱဝါေတြျဖစ္တယ္လို႔အဲလိုစြဲထားျခင္းသည္“ခရီးသြားေနတဲ့လူတစ္ေယာက္သည္ အေရွ႕မွာ
ရိွတဲ့အရိပ္သည္ေရထဲမွာရိွတယ္လို႔ျမင္ရတယ္”ဒါေပမယ့္အနားေရာက္လာ
ေတာ့ေရထဲကျမင္ရတဲ့အရိပ္ကေပ်ာက္
သြားတာနဲ႔ဥပမာျပထားတယ္။ဘာ
ေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့အမွန္တကယ္ဆို
`ေရ’ရိွရဲ႕လာ?ျမင္လိုက္တဲ့ေရထဲကအ
ရိပ္သည္မာယာျဖစ္တယ္။မ်က္လွည့္
သေဘာျဖစ္တယ္။ထို႔နည္းတူပဲမသိမႈ၊
မွတ္သားမႈေၾကာင့္ႏွင့္အစြဲထားတဲ့အတြက္ေၾကာင့္တရားသေဘာေတြအားလံုးကိုနင္၊ငါျဖစ္တယ္၊ပုဂၢိဳလ္၊သတၱဝါေတြ
ျဖစ္တယ္လို႔နားလည္မႈေတြမွားေနျခင္း
ျဖစ္တယ္။

မိန္းမ၊ေယာက်္ား၊ပုဂၢိဳလ္၊
သတၱဝါဆိုတဲ့အဲဒီအေခၚအေဝၚေတြက
အစျမင္တဲ့အရာ၊ၾကားတဲ့အရာေတြရဲ႕အဓိပၸါယ္ေတြကိုသိဖို႔အတြက္အမည္နာမအျဖင့္ေခၚေဝၚထားျခင္းျဖစ္တယ္။
ေနာက္တစ္မ်ိဳးနဲ႔ျမင္လို႔ရတဲ့ပစၥည္း
ဥစၥာအမ်ိဳးမ်ိဳး၊အသံအမ်ိဳးမ်ိဳး၊အနံ႔အ
မ်ိဳးမ်ိဳး၊ေအးျခင္း၊ပူျခင္း၊ေပ်ာ့ျခင္း၊မာ
ျခင္း၊တင္းျခင္း၊လႈပ္ရွားျခင္းစတဲ့အ
ေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြသည္ဘယ္
ေလာက္ပဲထူးဆန္းေနပါေစျဖစ္ေပၚေပး
ျခင္းျဖင့္သိလို႔မရဘူး။တကယ္လို႔သိတဲ့
တရားသေဘာေတြမရိွဘူးဆိုရင္ျမင္ျခင္း၊ၾကားျခင္း၊အနံ႔ရျခင္း၊အရသာရျခင္း၊အေအးကိုသိျခင္း၊အပူ၊အေပ်ာ့၊အမာ၊
အတင္းေတြကိုသိျခင္း၊လႈပ္ရွာျခင္းေတြ
ကိုသိျခင္းစတဲ့အရာအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြရဲ႕အဓိပၸါယ္ကိုသိျခင္းႏွင့္စဥ္းစားေတြး
ေတာျခင္းတို႔မရိွဘူး။

တရားသေဘာအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြ
ကိုသိျမင္ျခင္းျဖင့္အဆင္းကိုသိတဲ့တ
ရားသေဘာ၊အသံ၊အနံ႔၊အရသာ၊အ
ေအး၊အပူ၊အေပ်ာ့၊အမာ၊အတင္းႏွင့္
လႈပ္ရွားျခင္းေတြကိုသိတဲ့တရားသ
ေဘာစတဲ့အရာေတြအမ်ိဳးမ်ိဳးရဲ႕အ
ဓိပၸါယ္ေတြကိုသိတဲ့တရားသေဘာႏွင့္အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြကိုစဥ္းစား
ေတြးေတာတဲ့တရားသေဘာေတြကအစအဲဒီတရားအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြကိုသိတဲ့တရားသေဘာကိုဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားက
`စိတ္’လို႔ေခၚေဝၚထားတယ္။

☆အမွန္တကယ္ရိွတဲ့(ပရမတၳ)
တရား(၄)ပါး☆
စိတ္—>စိတ္သည္ျဖစ္ေပၚၿပီးသိတဲ့အ
ရာေတြထဲမွာအႀကီးမားဆံုးေသာတရား
သေဘာသည္`စိတ္’ျဖစ္တယ္။ဥပမာ-
ျမင္ျခင္း၊ၾကားျခင္းတို႔ျဖစ္ၾကတယ္။
စိတ္အားလံုး(၉၈)ပါးရိွၿပီးအေသးစိတ္
အားျဖင့္(၁၂၁)ပါးရိွတယ္။
ေစတသိက္—>ေစတသိက္သည္ေနာက္
ထပ္တရားသေဘာတစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီးစိတ္
နဲ႔အတူျဖစ္ေပၚတယ္။ၿပီးေတာ့စိတ္နဲ႔အတူသိၿပီးစိတ္နဲ႔အတူပ်က္တယ္။စိတ္နဲ႔
အတူတစ္ေနရာထဲမွာျဖစ္ေပၚတယ္။ေစတသိက္တစ္ခုစီေတြသည္အဲဒီေစတ
သိက္ေတြရဲ႕အမ်ိဳးအစားအရလကၡဏ
သေဘာရိွၿပီးတာဝန္ေတြကြာျခားတယ္။
ေစတသိက္အားလံုး(၅၂)ပါးရိွတယ္။
ရုပ္—>ရုပ္ရဲ႕သေဘာတရားသည္သိတဲ့
သေဘာတရားမဟုတ္ဘူး။ဥပမာ-အ
ဆင္း၊အသံ၊အနံ႔၊အရသာစသည္တို႔
ျဖစ္ၾကတယ္။ရုပ္အားလံုး(၂၈)ပါး
ရိွတယ္။
နိဗၺာန္—>နိဗၺာန္သည္ကိေလသာေတြ
အားလံုးႏွင့္ဆင္းရဲဒုကၡေတြၿငိမ္းတဲ့တ
ရားျဖစ္တယ္။နိဗၺာန္သည္ျဖစ္ေပၚၿပီးျပဳ
ျပင္ေျပာင္းလဲတဲ့အေၾကာင္းေတြမရိွဘူး။ဒါေၾကာင့္နိဗၺာန္သည္ျဖစ္မႈ၊ပ်က္မႈေတြ
မရိွေတာ့ဘူး။

☆စိတ္(ပရမ)ရဲ႕အမွန္ရိွတဲ့တရား☆
အဲဒီမ်က္စိနဲ႔အေရာင္(အဆင္း)အမ်ိဳး
မ်ိဳးကိုျမင္တဲ့အခ်ိန္မွာမ်က္စိကဘာမွ
မျမင္ဘူး။မ်က္စိကအေၾကာင္းကံ
ေၾကာင့္ျဖစ္ၿပီးစိတ္ကျမင္ျခင္းကိုျဖစ္
ေပၚေစတယ္။အသံကနားကိုတိုက္တဲ့အ
ခါမွာနားသည္စိတ္မဟုတ္တဲ့အတြက္
ေၾကာင့္အသံနဲ႔နားသည္ဘာမွမသိဘူး။
ဒါေပမယ့္အသံကိုၾကားတဲ့တရားသ
ေဘာ(သို႔)အဲဒီအသံကိုသိတဲ့တရားသ
ေဘာသည္`စိတ္’ျဖစ္တယ္။ဒါေၾကာင့္
စိတ္(ပရမ)အရိွတရားသည္အဆင္းသိ
ျခင္း၊အသံသိျခင္းႏွင့္အရာအမ်ိဳးမ်ိဳး
ေတြကိုသိတဲ့တရားသေဘာျဖစ္တယ္။
(ပရမတၳ)အမွန္တကယ္ရိွတဲ့တရားဆို
တာကတကယ္ရိွတဲ့တရားသေဘာျဖစ္
ၿပီးႀကီးမားတဲ့(အဘိဓမၼာ)တရားျဖစ္
တယ္။အနတၱတရားလည္းျဖစ္တယ္။
ဘယ္သူတစ္ဦးတစ္ေယာက္ရဲ႕အလို
ဆႏၵသေဘာအတိုင္းမရဘူး။ထိန္းခ်ဳပ္
လို႔လည္းမရဘူး။အေၾကာင္းအရျဖစ္
ေပၚတဲ့တရားသေဘာေတြျဖစ္တယ္။တ
ကယ္လို႔ျမတ္စြာဘုရားမပြင့္ေပၚလာဘူး၊တရားသေဘာေတြအားလံုးကိုမသိ
ေတာ္မူခဲ့ဘူးဆိုရင္ေတာင္မွတရားသ
ေဘာေတြအားလံုးသည္အေၾကာင္းအရ
ျဖစ္ေပၚလာၿပီးသားျဖစ္တယ္။

 

 

နံပါတ္(၂၂)

ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားသည္ျမင့္ျမတ္
တဲ့ျမတ္စြာဘုရားျဖစ္တယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ျမတ္စြာဘုရားသည္တရား
ေတာ္ေတြအားလံုးကိုကိုယ္ေတာ္တိုင္သိ
ျမင္ေတာ္မူတဲ့ျမတ္စြာဘုရားျဖစ္တယ္။
တရားသေဘာေတြအားလံုးသည္နင္၊ငါ
မဟုတ္ဘူး၊ပုဂၢိဳလ္၊သတၱဝါေတြမဟုတ္
ဘူး။ၿပီးေတာ့ဘယ္သူတစ္ဦးတစ္
ေယာက္ရဲ႕အလိုဆႏၵ၊သေဘာအတိုင္း
မရဘူး။ဘာတစ္ခုမွထိန္းခ်ဳပ္လို႔လည္း
မရဘူး။`အဘိ’ဆိုတဲ့စကားလံုးရဲ႕အဓိ
ပၸါယ္ကအႀကီးမားဆံုးျဖစ္ၿပီး`အဘိဓမၼာ’ဆိုတာကအႀကီးမားဆံုးတရားျဖစ္
တယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့အနတၱတ
ရားျဖစ္ၿပီးဘယ္သူတစ္ဦးတစ္ေယာက္ရဲ႕အလိုဆႏၵ၊သေဘာအတိုင္းမရဘူး။
ဘာတစ္ခုမွထိန္းခ်ဳပ္လို႔လည္းမရဘူး။

ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားသည္တရား
ေတာ္ေတြကိုသိျမင္ေတာ္မူၿပီးဘုရား
ျဖစ္ၿပီးတဲ့ေနာက္မွာသိျမင္ေတာ္မူသြား
တဲ့တရားေတာ္ေတြအားလံုးကိုေဟာ
ၾကားေတာ္မူတယ္။အဲဒီတရားသေဘာ
ရဲ႕အမွန္ေတြအရအဲဒီတရားေတာ္ေတြ
အားလံုးရဲ႕အေၾကာင္းအက်ိဳးေတြပါမ
က်န္ျမတ္စြာဘုရားကေဟာျပေတာ္မူ
သြားတယ္။ျမတ္စြာဘုရားသိျမင္ေတာ္
မူသြားတဲ့တရားေတာ္ေတြကိုအရုိအ
ေသရိွတယ္။ျမတ္စြာဘုရားကတရား
ေတာ္ေတြအားလံုးသည္`ငါဘုရားရဲ႕အ
လိုဆႏၵအတိုင္းရိွတယ္လို႔’မေဟာထားခဲ့
ဘူး။ဒါေပမယ့္ျမတ္စြာဘုရားက`ငါဘု
ရားေတာင္မွဘယ္သူ႔ရဲ႕ဒုကၡဆင္းရဲကိုမွ
လြတ္ေျမာက္ဖို႔ႏွင့္မဂ္၊ဖိုလ္၊နိဗၺာန္
ေရာက္ေအာင္တန္ခိုးနဲ႔လုပ္ေဆာင္ေပး
လို႔မရဘူး။ဒါေၾကာင့္တရားေတာ္ေတြကိုက်င့္ၾကံအားထုတ္တဲ့အေၾကာင္းရိွမွ
သာက်င့္ၾကံတဲ့သူသည္မဂ္၊ဖိုလ္၊နိဗၺာန္
ကိုေရာက္ႏိုင္ၿပီးဒုကၡဆင္းရဲကေနလႊတ္
ေျမာက္ႏိုင္မယ္။

ပရမတၳတရား(သို႔)အဲဒီအဘိ
ဓမၼာတရားေတြသည္နားလည္လို႔မရႏိုင္
တဲ့တရားေတြမဟုတ္ဘူး။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ပရမတၳတရားေတြသည္တ
ကယ္ရိွတဲ့တရားေတြျဖစ္တယ္။ဒါ
ေၾကာင့္မို႔အျမင္မွန္၊နားလည္မႈမွန္ေတြ
သည္အဲဒီတကယ္ရိွတဲ့(ပရမတၳ)တရား
ရဲ႕လကၡဏသေဘာအတိုင္းတကယ္ရိွတဲ့တရားေတြကိုအမွန္သိျခင္းျဖစ္
တယ္။စိတ္သည္တကယ္ရိွတဲ့တရား
ျဖစ္ၿပီးအဆင္းသိျခင္း၊အသံ၊အနံ႔၊အရ
သာ၊အထိအေတြ႕သိျခင္းႏွင့္အရာအ
မ်ိဳးမ်ိဳးေတြကိုသိျခင္းျဖင့္အဲဒီစိတ္ရဲ႕အ
မ်ိဳးအစားအရျဖစ္ေပၚရတယ္။ဥပမာ-
မ်က္စိမွျမင္တဲ့အေရာင္(အဆင္း)သည္
စိတ္မွျဖစ္ေပၚၿပီးစိတ္ရဲ႕အမ်ိဳးအစား
တစ္ခုျဖစ္တယ္။နားမွၾကားရတဲ့အသံ
သည္စိတ္မွျဖစ္ေပၚၿပီးစိတ္ရဲ႕ေနာက္
ထပ္အမ်ိဳးအစားတစ္ခုျဖစ္တယ္။
စိတ္မွျဖစ္ေပၚတဲ့အေအးသိျခင္း၊အပူ၊
အေပ်ာ့၊အမာ၊အတင္းသိျခင္းႏွင့္ကိုယ္မွလႈပ္ရွားမႈကိုသိျခင္းေတြသည္စိတ္ရဲ႕အမ်ိဳးအစားတစ္ခုျဖစ္တယ္။စဥ္းစား
ေတြးေတာတဲ့စိတ္သည္ျဖစ္ေပၚၿပီးစိတ္
ကေနအေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြကိုသိ
ျခင္းသည္စိတ္ရဲ႕အမ်ိဳးအစားတစ္ခု
ျဖစ္တယ္။ဒါေၾကာင့္စိတ္ရဲ႕အမ်ိဳးအစားအရႏွင့္အဲဒီစိတ္ရဲ႕အမ်ိဳးအစားေတြ
သည္အေၾကာင္းအရျဖစ္ရတယ္။

တစ္စံုတစ္ခုကိုစိတ္ကျမင္ေနတဲ့
အခ်ိန္သည္အဲဒီအခ်ိန္မွာျမင္စိတ္တစ္ခု
ပဲရိွတာမရိွဘူး။(သို႔)ျမင္ႏိုင္တဲ့အရာ
တစ္ခုထဲရိွတာမဟုတ္ဘူး။ဒါေၾကာင့္
ျမင္စိတ္ႏွင့္ျမင္ႏိုင္တဲ့အရာႏွစ္ခုစလံုးရွိ
ရတယ္။ျမင္ျခင္းကိုခံရတဲ့အရာေတြရိွတဲ့အခ်ိန္သည္အဲဒီအခ်ိန္မွာျမင္တဲ့သ
ေဘာရိွရတယ္။ဆိုလိုတာကစိတ္လည္း
ျမင္တယ္။ဒါေပမယ့္တကယ္လို႔မ်ားပစၥ
ည္းတစ္ခုခုကိုပဲစိတ္ဝင္စားေနမယ္(သို႔)
ျမင္ျခင္းကိုခံရတဲ့အရာကိုပဲစိတ္ဝင္စား
ေနမယ္ဆိုရင္အမွန္ေတြကိုသိေအာင္မ
ျပဳလုပ္ေပးႏိုင္ဘူး။ဒါေၾကာင့္အဲဒီျမင္
ျခင္းကိုခံရတဲ့အရာေတြျဖစ္ေပၚႏိုင္ဖို႔အ
တြက္စိတ္ျဖစ္ေပၚရၿပီးအဲဒီျမင္တဲ့အရာ
ကိုတာဝန္ယူရတယ္။ၿပီးေတာ့စဥ္းစား
ေတြးေတာတဲ့အခ်ိန္ေတြမွာလည္းထို႔
နည္းတူပဲျဖစ္တယ္။အေၾကာင္းတစ္ခုခု
ကိုစိတ္ကစဥ္းစားေနတဲ့အခ်ိန္မွာအဲဒီ
အေၾကာင္းအရာေတြကိုစိတ္ကစဥ္းစား
ေနတဲ့အခ်ိန္ျဖစ္တယ္။တစ္ခုခုကိုစိတ္ကျဖစ္ေပၚၿပီးသိေနတဲ့အခ်ိန္မွာအဲဒီ
စိတ္ကသိတဲ့အရာသည္အာရံုလို႔ေခၚ
တယ္။

အဲဒီအာရံုသည္ဗုဒၶျမတ္စြာ
ဘုရားရဲ႕အဆံုးအမတရားေတြထဲမွာရိွ
ၿပီးစိတ္ရဲ႕သိျခင္းကိုခံရတဲ့အရာ(သို႔)
စိတ္ကသိတဲ့အရာျဖစ္တယ္။မ်က္စိမွ
ျဖစ္ေပၚတဲ့အရာကိုစိတ္ကျဖစ္ေပၚၿပီး
ျမင္တဲ့အခ်ိန္မွာအဲဒီအရာသည္စိတ္ရဲ႕
အာရုံျဖစ္တယ္။စိတ္မွျဖစ္ေပၚၿပီးအသံ
ကိုၾကားလိုက္တဲ့အခ်ိန္မွာအဲဒီအသံသည္စိတ္ရဲ႕အာရံုျဖစ္တယ္။စိတ္ျဖစ္ေပၚ
ၿပီးအနံ႔၊အရသာေတြကိုသိလိုက္တဲ့အ
ခ်ိန္မွာအဲဒီအနံ႔၊အရသာေတြသည္စိတ္
ရဲ႕အာရံုျဖစ္တယ္။စိတ္ျဖစ္ေပၚၿပီးအ
ေအးသိျခင္း၊အပူ၊အေပ်ာ့၊အမာ၊အ
တင္းသိျခင္းႏွင့္လႈပ္ရွားမႈေတြကိုသိ
လိုက္တဲ့အခ်ိန္မွာအဲဒီေအး၊ပူ၊မာ၊ေပ်ာ့
ေတြသည္စိတ္ရဲ႕အာရုံေတြျဖစ္တယ္။
စိတ္ျဖစ္ေပၚၿပီးအေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးကိုစဥ္းစားေနတဲ့အခ်ိန္မွာအဲဒီအေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးသည္စိတ္ရဲ႕အာရုံေတြျဖစ္
တယ္။စိတ္ရွိရင္အာရုံလည္းရိွၿပီးတစ္
ၿပိဳင္တည္းအျမဲတမ္းျဖစ္ေပၚတယ္။
စိတ္ျဖစ္ေပၚတဲ့အခ်ိန္သည္အဲဒီအခ်ိန္
မွာအာရုံကိုသိရတယ္။စိတ္ျဖစ္ေပၚၿပီး
ဆိုရင္အာရုံကိုမသိလို႔မရဘူး။(သို႔)သိတဲ့သေဘာျဖစ္တဲ့စိတ္ပဲရိွၿပီးအာရုံေတြ
မရိွဘူးဆိုရင္သိျခင္းကိုခံရတဲ့အရာျဖစ္
လို႔မရဘူး။

 

အဲဒီအာရုံကိုသိတဲ့တရားသ
ေဘာျဖစ္တဲ့စိတ္သည္ဗုဒၶျမတ္စြာဘု
ရားရဲ႕သာသနာထဲမွာ(သို႔)လူေလာက
တစ္ခုထဲမွာပဲရိွတာမဟုတ္ဘူး။ျမင္စိတ္၊ၾကားစိတ္ေတြကအစပရမတၳတရား
ေတြသည္ဘယ္တိုင္းျပည္၊ဘယ္လူမ်ိဳး
ေတြကမွမဟုတ္ဘူး။ဒီပုဂၢိဳလ္ကျမင္
တယ္၊အဲဒီသတၱဝါကၾကားတယ္ဆိုၿပီး
အမည္နာမေတြေပးထားျခင္းသည္ရုပ္
ႏွင္ဘမွတ္သားျခင္းကိုမွီခိုၾကတယ္။တကယ္လို႔ရုပ္ႏွင့္မွတ္သားျခင္းေတြမရိွ
ရင္အဲဒီျမင္စိတ္ႏွင့္ၾကားစိတ္ေတြကိုအ
မည္နာမေတြေပးလို႔မရဘူး။ဒါေၾကာင့္ဒီ
ပုဂၢိဳလိေတြျမင္လို႔မရဘူး။(သို႔)အဲဒီသ
တၱဝါေတြၾကားလို႔လည္းမရဘူး။စိတ္
သည္ပရမတၳတရားျဖစ္ၿပီးဘယ္ပုဂၢိဳလ္၊ဘယ္သတၱဝါေတြရဲ႕ျမင္စိတ္ေတြျဖစ္
ေနပါေစအဲဒီျဖစ္ေပၚေနတဲ့ျမင္စိတ္
သည္မ်က္စိမွျဖစ္ေပၚလာတဲ့အရာေတြ
ကိုျမင္ရတယ္။ၾကားသိစိတ္ကအသံကို
ပဲၾကားရတယ္။ျမင္စိတ္သည္အသံကိုသိလို႔မရဘူး။ၿပီးေတာ့ၾကားစိတ္သည္
မ်က္စိမွျဖစ္ေပၚတဲ့အရာေတြကိုသိလို႔မ
ရဘူး။
ပရမတၳတရားရဲ႕လကၡဏသ
ေဘာႏွင့္အဲဒီပရမတၳတရားရဲ႕သေဘာ
ကိုဘယ္သူတစ္ဦးတစ္ေယာက္ရဲ႕အလို
ဆႏၵအတိုင္းတစ္ျခားလိုမ်ိဳးျဖစ္ေအာင္
ေျပာင္းလဲလို႔မရဘူး။ပရမတၳတရားျဖစ္
တဲ့စိတ္သည္အဲဒီအာရံုကိုျဖစ္ေပၚၿပီးသိ
တယ္။အေၾကာင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚရၿပီး
အေၾကာင္းရိွလို႔ျဖစ္ေပၚရတယ္။အ
ေၾကာင္းေတြမရိွလို႔ရိွရင္စိတ္လည္း
ျဖစ္ေပၚလို႔မရဘူး။ဥပမာ–နားကိုထိ
ေတြ႕ဖို႔အသံမျဖစ္ေပၚရင္ၾကားသိစိတ္
လည္းျဖစ္ေပၚလို႔မရဘူး။ႏွေခါင္းကိုထိ
ေတြ႕ဖို႔အနံ႔မျဖစ္ေပၚရင္အနံ႔သိစိတ္
လည္းျဖစ္ေပၚလို႔မရဘူး။စိတ္အမ်ိဳး
အစားတစ္မ်ိဳးစီေတြျဖစ္ေပၚႏိုင္ဖို႔အ
တြက္အဲဒီစိတ္ေတြျဖစ္ေပၚရျခင္းသည္
အေၾကာင္းရိွတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚ
ရတယ္။ဒါေၾကာင့္မို႔ျဖစ္ေပၚတဲ့စိတ္ေတြ
(၈၉)ပါးႏွင့္အေသးစိတ္အားျဖင့္(၁၂၁)
ပါးတို႔ကြာျခားၾကတယ္။ၿပီးေတာ့အဲဒီ
စိတ္ရဲ႕အမ်ိဳးအစားတစ္ခုစီေတြကိုျဖစ္
ေပၚေစတဲ့အေၾကာင္းသည္အေၾကာင္း
တစ္ခုထဲနဲ႔မဟုတ္ဘူး။ဒါေၾကာင့္အ
ေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးရိွၾကတယ္။ဥပမာ–
အေၾကာင္းရိွတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ျမင္
စိတ္ျဖစ္ေပၚရတယ္။ဘာလဲဆိုေတာ့
မ်က္စိသည္စကၡဳပသာဓာတ္ျဖစ္တယ္။
ၿပီးေတာ့ရုပ္ဆိုတာကမ်က္စိမွျဖစ္ေပၚတဲ့အရာေတြျဖစ္တယ္။ရုပ္မဟုတ္တဲ့
စိတ္သည္ပရမတၳတရားျဖစ္ၿပီးရုပ္မ
ဟုတ္တဲ့ဘယ္ပရမတၳတရားမဆိုအဲဒီ
ပရမတၳတရားသည္နာမ္တရားျဖစ္
တယ္။စိတ္၊ေစတသိက္၊နိဗၺာန္တို႔သည္
နာမ္တရားျဖစ္ၿပီးရုပ္သည္ရုပ္တရား
ျဖစ္တယ္။

 

☆ေစတသိက္ရဲ႕အမွန္တကယ္ရိွ
တဲ့(ပရမ)တရား☆
စိတ္ျဖစ္ေပၚၿပီးအဲဒီအာရံုေတြကိုသိတဲ့
အခ်ိန္မွာအမွန္တကယ္ရိွတဲ့(ပရမ)နာမ္
တရားေနာက္တစ္မ်ိဳးသည္စိတ္နဲ႔အတူ
ျဖစ္ေပၚၿပီးစိတ္နဲ႔အတူအာရံုကိုသိတယ္။အဲဒီနာမ္တရားသည္ေစတသိက္ျဖစ္ၿပီးစိတ္ဆိုးျခင္း၊တပ္မက္ျခင္း၊ဆင္းရဲျခင္း၊ခ်စ္ျခင္း၊မုန္းျခင္း၊မနာလိုဝန္တိုျခင္း၊
ကပ္ေစးနည္းျခင္း၊ေမတၱာစိတ္ရိွျခင္း
ႏွင့္သနားၾကင္နာျခင္းေတြကအစျဖစ္
ၾကတယ္။ဒီလိုတရားသေဘာေတြသည္
စိတ္တရားေတြမဟုတ္ဘူး။ေစတသိက္
တရားေတြျဖစ္ၾကတယ္။
စိတ္ဆိုးျခင္း၊ခ်စ္ျခင္း၊ဆင္းရဲ
ျခင္းစသည္တို႔သည္အမွန္တကယ္ရိွတဲ့
တရားေတြျဖစ္တယ္။နင္၊ငါမဟုတ္ဘူး၊
ပုဂၢိဳလ္၊သတၱဝါေတြမဟုတ္ဘူး။စိတ္နဲ႔
အတူျဖစ္ေပၚတဲ့တရားသေဘာေတြျဖစ္
တယ္။တကယ္လို႔စိတ္မရိွရင္ေစတ
သိက္ဆိုတဲ့ခ်စ္ျခင္း၊မုန္းျခင္းစတဲ့တရားသေဘာေတြလည္းျဖစ္ေပၚလို႔မရဘူး။
ေစတသိက္(ပရမ)သည္(၅၂)ပါးရိွ
တယ္။ဥပမာ-စိတ္ဆိုးျခင္း(ေဒါသ)
သည္ေစတသိက္တစ္မ်ိဳးျဖစ္တယ္။ေဒါ
သရဲ႕လကၡဏသေဘာသည္ၾကမ္းတမ္း
ျခင္း၊ျပင္းထန္းျခင္း၊အမ်က္ထြက္ျခင္း
တို႔ျဖစ္ၾကတယ္။ခ်စ္ျခင္းသည္ေစတ
သိက္တစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီးေလာဘေစတ
သိက္ျဖစ္တယ္။ေလာဘေစတသိက္
သည္စြဲလန္းျခင္းရဲ႕လကၡဏသေဘာ
ေတြရိွတယ္။ဒါေၾကာင့္အာရုံေတြကိုလို
ျခင္တပ္မက္ၿပီးစြန္႔လြတ္ျခင္းေတြမရိွဘူး။ေစတသိက္အမ်ိဳးအစားတစ္ခုစီ၊တစ္ခုစီေတြသည္တရားသေဘာရဲ႕တစ္ခုစီ
ေတြျဖစ္တာကိုျမင္ေတြ႕ႏိုင္တယ္။လကၡ
ဏသေဘာေတြကြာျခားျခင္းရိွတာက
လြဲၿပီးတရားသေဘာတစ္မ်ိဳးထဲပဲရိွတာ
မဟုတ္ဘူး။ၿပီးေတာ့ေစတသိက္တစ္ခုစီရဲ႕တာဝန္ေတြလည္းမတူၾကဘူး။အက်ိဳးဆိုတဲ့အေျခအေနျဖစ္ေပၚျခင္း
လည္းကြာျခားၾကတယ္။ၿပီးေတာ့ေစတ
သိက္အမ်ိဳးအစားတစ္မ်ိဳးစီ၊တစ္မ်ိဳးစီ
ေတြကိုျဖစ္ေပၚေစတဲ့အေၾကာင္းလည္း
ကြာျခားၾကတယ္။

 

စိတ္(ပရမ)ႏွင့္ေစတသိက္(ပရ
မ)ေတြသည္အာရံုကိုအတူသိၿပီးအတူ
ျဖစ္ေပၚတဲ့နာမ္တရားေတြျဖစ္တယ္။ေစတသိက္သည္စိတ္နဲ႔အတူျဖစ္ေပၚၿပီး
စိတ္နဲ႔အတူပ်က္တယ္။စိတ္နဲ႔အတူအာ
ရုံကိုသိၿပီးစိတ္နဲ႔အတူတစ္ေနရာထဲမွာ
ျဖစ္ေပၚတယ္။စိတ္ဘယ္ေနရာမွာျဖစ္၊
ပ်က္သလဲ?ေစတသိက္လည္းအဲဒီေန
ရာမွာပဲျဖစ္၊ပ်က္ရတယ္။စိတ္ႏွင့္ေစတ
သိက္ေတြသည္မခြဲခြာၾကဘူး။ဆိုလိုတာကေစတသိက္တစ္မ်ိဳးတည္းနဲ႔မျဖစ္၊မ
ပ်က္ဘူး။စိတ္သည္အႀကီးဆံုးျဖစ္ၿပီး
အာရံုသိတဲ့ေနရာမွာအႀကီးအကဲျဖစ္
တယ္။ေစတသိက္ေတြကေတာ့စိတ္နဲ႔အ
တူျဖစ္ေပၚၿပီးစိတ္နဲ႔အတူအာရုံတစ္ခုထဲ
ကိုသိတယ္။ဒါေပမယ့္လကၡဏသေဘာ
ႏွင့္အဲဒီအာရံုကိုသိတဲ့တာဝန္ေတြတယ္။
ေစတသိက္အမ်ိဳးအစားတစ္မ်ိဳးစီေတြအရလကၡဏသေဘာႏွင့္တာဝန္ေတြ
လည္းကြာျခားၾကတယ္။ဘာေၾကာင့္လဲ
ဆိုေတာ့အဲဒီစိတ္တစ္မ်ိဳးစီ၊တစ္မ်ိဳးစီ
ျဖစ္ေပၚရတဲ့အေၾကာင္းသည္အတူျဖစ္
ေပၚတဲ့ေစတသိက္အနည္းအမ်ားေပၚ
မွာကြာျခားတယ္။ေစတသိက္အမ်ိဳးအ
စားေတြကြာျခားၿပီးစိတ္လည္း(၈၉)ပါး
(သို႔)အေသးစိတ္(၁၂၁)ပါးတို႔ကြာျခား
ၾကတယ္။အဲဒီစိတ္အမ်ိဳးအစားတစ္မ်ိဳးစီေတြလည္မတူၾကဘူး။စိတ္ေတြသည္
အာရုံသိတဲ့ေနရာမွာကြာျခားၿပီးတာဝန္
လုပ္တဲ့ေနရာမွာလည္းကြာျခားၾက
တယ္။ဒါေၾကာင့္ေစတသိက္နဲ႔အတူ
ျဖစ္ေပၚတဲ့ေနရာမွာလည္းကြာျခားၾက
တယ္။ဥပမာ-တစ္ခ်ိဳ႕စိတ္ကမ်က္စိမွ
ျဖစ္ေပၚတဲ့အရာ(အဆင္း)မွာအာရံုျဖစ္
တယ္။တစ္ခ်ိဳ႕စိတ္ကအသံမွာအာရံု
ျဖစ္တယ္။တစ္ခ်ိဳ႕စိတ္ကျမင္တဲ့တာ
ဝန္ကိုလုပ္တယ္။တစ္ခ်ိဳ႕စိတ္ကေလာ
ဘေစတသိက္နဲ႔အတူျဖစ္ေပၚတယ္။
တစ္ခ်ိဳ႕စိတ္ကေဒါသေစတသိက္နဲ႔အတူျဖစ္ေပၚၿပီးစသည္တို႔ျဖစ္ၾကတယ္။

 

ေဝေနယ်သတၱဝါေတြသည္အ
ဘိဓမၼာတရားေတာ္ေတြကိုနာၾကားၿပီး
ေတာ့အတိတ္ဘဝကစုေစာင္းလာခဲ့ၾက
တဲ့ပညာနဲ႔အတူျဖစ္ေပၚဆဲျဖစ္တဲ့အမွန္
တကယ္ရိွတဲ့(ပရမတၳ)တရားေတြကိုေဝ
ဖန္သံုးသပ္ၾကတယ္။ဒါေၾကာင့္မို႔အဲဒီအ
ခ်ိန္မွာပရမတၳတရားရဲ႕အမွန္ေတြကိုသိ
လာၾကတယ္။ဒါေၾကာင့္ျမတ္စြာဘုရား
လက္ထက္တုန္းကတရားေတာ္ေတြကို
နာၾကားၿပီးတဲ့အခ်ိန္မွာမဂ္၊ဖိုလ္၊နိဗၺာန္
ကိုေရာက္ႏိုင္တဲ့ပုဂၢိဳလ္ေတြအမ်ားႀကီး
ရိွၾကတယ္။အဲဒီပုဂၢိဳလ္ေတြသည္တရားေတာ္ေတြကိုနာၾကားၿပီးနာလည္ၾက
တယ္။ၿပီးေတာ့အဲဒီအခ်ိန္မွာျဖစ္ေပၚ
ဆဲျဖစ္တဲ့ပရမတၳတရားသေဘာေတြကို
ေဝဖန္သံုးသပ္ၿပီးအမွန္ေတြကိုသိသြား
ၾကတယ္။ဥပမာ-ျမတ္စြာဘုရားေဟာ
သြားတဲ့တရားေတာ္ေတြကအဲဒီျမင္ျခင္း
(စကၡဳဝိဥာဏ္)ကိုျမင္တဲ့စိတ္သည္မျမဲဘူး။အဲဒီပုဂၢိဳလ္ေတြသည္ျမင္ေနဆဲအ
ခ်ိန္မွာမွန္ကန္စြာနဲ႔စိတ္ရဲ႕လကၡဏသ
ေဘာေတြကိုသိရိွၾကတယ္။တရားသ
ေဘာျဖစ္တဲ့နာမ္တရားေတြသည္နင္၊
ငါမဟုတ္ဘူး။ပုဂၢိဳလ္၊သတၱဝါေတြမ
ဟုတ္ဘူး။အဲဒီပုဂၢိဳလ္ေတြသည္ၾကား
ေနတဲ့အခ်ိန္တြင္းမွာတရားသေဘာရဲ႕
လကၡဏေတြကိုသိၾကတယ္။မျမဲတဲ့
လကၡဏသေဘာေတြကိုပညာကထိုး
ထြင္းစြာနဲ႔သိၿပီး၊အဲဒီျဖစ္ေပၚၿပီးတဲ့ပရ
မတၳတရားရဲ႕ျဖစ္၊ပ်က္ျခင္းသည္ဆင္းရဲဒုကၡေတြျဖစ္တယ္။အဲဒီပရမတၳတရား
ေတြသည္နင္၊ငါျဖစ္တယ္။ျမဲတယ္။
ေပၽွာ္ရႊင္တယ္လို႔အျမင္မွားၿပီးစြဲထားတဲ့
သာယာမႈေတြအေပၚမွာေလ်ာ့နည္းလာ
တယ္။ဒါေၾကာင့္မို႔ျမတ္စြာဘုရားသိ
ေတာ္မူသြားတဲ့တရားေတာ္ေတြႏွင့္
ေဟာၾကားသြားတဲ့တရားေတာ္ေတြကို
နားလည္မႈေတြမွန္ကန္ရမယ္။ၿပီးေတာ့
တရားေတာ္ေတြအားလံုးကိုပိဋကတ္တရားေတာ္အျဖင့္စုေပါင္းၿပီးသိမ္းဆည္း
ထားၾကတယ္။တရားသေဘာေတြအား
လံုးရဲ႕အမွန္တကယ္ရိွတဲ့အေၾကာင္း
ေတြျဖစ္တဲ့ပရမတၳတရားေတြကိုေလ့
လာသင္ၾကားၿပီးနားလည္တဲ့အခါမွာ
ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ပရမတၳတရားေတြကိုေဝ
ဖန္သံုးသပ္သင့္တယ္။အဲဒီျဖစ္ေပၚေနတဲ့ပရမတၳတရားရဲ႕လကၡဏသေဘာအ
မွန္ေတြကိုထိုးထြင္းစြာသိဖို႔အတြက္ႏွင့္
ပရမတၳတရားရဲ႕လကၡဏသေဘာေတြအေပၚမွာသံသယရိွျခင္းႏွင့္မသိျခင္း
ေတြကိုစြန္႔လြတ္ႏိုင္မယ္။

 

အဲဒီပရမတၳတရားေတြကို
ေလ့လာသင္ၾကားရျခင္းသည္နားလည္
ဖို႔အတြက္ႏွင့္အေၾကာင္းအက်ိဳးေတြကို
ေဝဖန္သံုးသပ္ဖို႔အတြက္ျဖစ္တယ္။အဲဒါ
မွတရားေတာ္ေတြကိုထိုးထြင္းစြာနဲ႔နား
လည္ႏိုင္မယ္။ဥပမာ-ျမင္တဲ့သေဘာႏွင့္
ၾကားတဲ့သေဘာေတြသည္တူလာ၊မတူ
ဘူးလာဆိုတာသိရမယ္။တကယ္လို႔တူ
တယ္ဆိုရင္ဘယ္လိုတူသလဲ?တကယ္
လို႔မတူရင္ဘယ္လိုမတူသလဲ?ျမင္တဲ့သ
ေဘာႏွင့္ၾကားတဲ့သေဘာေတြသည္စိတ္
ရဲ႕တကယ္ရိွတဲ့(ပရမတၳ)တရားေတာ့
မွန္တယ္။ဒါေပမယ့္တစ္စိတ္ထဲမဟုတ္
ဘူး။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ျဖစ္ေပၚေစ
တဲ့အေၾကာင္းကကြာျခားတယ္။အဲဒီ
ျမင္စိတ္သည္အေၾကာင္းျဖစ္တဲ့စကၡဳ
ပသာဓာတ္နဲ႔ထိေတြ႕ၿပီးမ်က္စိမွျဖစ္
ေပၚတဲ့အရာ(အဆင္း)ေတြကိုမွီခုိရ
တယ္။အဲဒါမွျမင္စိတ္ျဖစ္ေပၚလို႔ရ
တယ္။ျမင္စိတ္ႏွင့္ၾကားစိတ္သည္တာ
ဝန္ေတြကြာျခားၾကၿပီးအေၾကာင္းျဖစ္
ေပၚတဲေနရာမွာလည္းကြာျခားၾကတယ္။

 

☆ရုပ္ရဲ႕အမွန္တကယ္ရိွ(ပရမ)တဲ့
တရား☆
ရုပ္(ပရမ)သည္အာရုံကိုမသိတဲ့တရား
သေဘာျဖစ္တယ္။ရုပ္သည္ျပဳျပင္
ေျပာင္းလဲရတဲ့အေၾကာင္းရိွၿပီးျဖစ္
ေပၚၿပီးပ်က္ရတယ္။စိတ္၊ေစတသိက္
ေတြနဲ႔တူတယ္။ရုပ္သည္(၂၈)ပါးရိွၿပီး
နားလည္ထားတဲ့အဓိပၸါယ္ေတြနဲ႔မတူဘူး။ဥပမာ-စာပြဲတစ္လံုး၊ကုလာထိုင္တစ္
လံုး၊စာအုပ္တစ္အုပ္စသည္တို႔ျဖစ္ၾက
တယ္။အဲဒီရုပ္(၂၈)ပါးေတြသည္မ်က္စိ
မွစိတ္သိႏိုင္တဲ့ရုပ္ေတြျဖစ္တယ္။ဆိုလို
တာကမ်က္စိမွျဖစ္ေပၚတဲ့အရာတစ္ခု
သာျဖစ္ၿပီးတစ္ရုပ္ကိုပဲျမင္လို႔ရတယ္။အဲဒီက်န္တဲ့(၂၇)ရုပ္ကေတာ့စိတ္ျမင္လို႔မရဘူး။ဒါေပမယ့္အဲဒီရုပ္ရဲ႕အမ်ိဳး
အစားအရတစ္ျခားဘက္ေတြမွာသိလို႔
ရတယ္။ဥပမာ-အသံကိုနားမွသိလို႔ရ
တယ္။

 

စိတ္နဲ႔ေစတသိက္ေတြကိုမ်က္စိနဲ႔ျမင္
လို႔မရသလိုရုပ္(၂၇)ရုပ္လည္းျမင္လို႔
မရဘူး။ဒါေပမယ့္စိတ္နဲ႔ေစတသိက္
ေတြသည္ရုပ္ေတြမဟုတ္ဘူး။ဘာ
ေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့စိတ္နဲ႔ေစတသိက္
ေတြသည္အာရံုကိုသိတဲ့ပရမတၳတရား
ျဖစ္တယ္။ရုပ္သည္အာရုံကိုမသိတဲ့ပရ
မတၳတရားျဖစ္တယ္။ရုပ္(ပရမ)သည္
သခၤာရတရားျဖစ္တယ္။ျပဳျပင္ေျပာင္း
လဲတ့ဲအေၾကာင္းရိွၿပီးျဖစ္ေပၚရတယ္။
ရုပ္တစ္ရုပ္သည္တစ္ျခားရုပ္ေတြကိုမွီခို
ၿပီးျဖစ္ေပၚရတယ္။ဒါေၾကာင့္တစ္ရုပ္ပဲ
ရွိၿပီးျဖစ္ေပၚလို႔မရဘူး။ၿပီးေတာ့အတူ
ျဖစ္ေပၚတဲ့ရုပ္ေတြရိွရတယ။ၿပီးေတာ့
ရုပ္အမ်ားစုနဲ႔စုေပါင္းၿပီးအတူျဖစ္ေပၚ
တဲ့အဖြဲ႕ေသးေသး(၁)ဖြဲ႕ျဖစ္လာတယ္။
ဒါေၾကာင့္တစ္ခုနဲ႔တစ္ခုခြဲထုတ္လို႔မရ
ဘူး။အဲဒါကိုပါဠိလို“တစ္ကာလာလ”
လို႔ေခၚတယ္။

 

ရုပ္သည္အေသးစိတ္ၿပီးအရမ္း
ကိုေသးငယ္တဲ့တရားသေဘာျဖစ္
တယ္။တစ္ခ်ိန္လံုးလၽွင္ျမန္စြာနဲ႔ျဖစ္
ေပၚၿပီးပ်က္သြားတယ္။ျဖစ္ေပၚတဲ့ရုပ္
တစ္ကာလာလပ်က္ဖို႔သည္စိတ္(၁၇)
ႀကိမ္ျဖစ္၊ပ်က္ရၿပီးတကယ့္ကိုလၽွင္
ျမန္စြာနဲ႔ျဖစ္ရတယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆို
ေတာ့အခုျမင္တဲ့စိတ္ႏွင့္ၾကားတဲ့စိတ္
သည္တစ္ၿပိဳင္ထဲျဖစ္ေပၚတယ္လို႔ထင္ရ
ျခင္းသည္ျဖစ္၊ပ်က္တဲ့စိတ္ရဲ႕(၁၇)ႀကိမ္
ထက္ကြာေဝးတယ္။ဒါေၾကာင့္မို႔ၾကား
စိတ္မျဖစ္ေပၚခင္ျမင္စိတ္နဲ႔အတူျဖစ္
ေပၚတဲ့ရုပ္သည္ပ်က္သြားရတယ္။ရုပ္
တစ္ရုပ္နဲ႔တစ္ရုပ္သည္တကယ့္ကိုအ
ေသးစိတ္လြန္းတယ္။ဒါေၾကာင့္စုေပါင္း
ၿပီးျဖစ္၊ပ်က္ေနတဲ့ရုပ္ကိုအေသးစိတ္ခြဲ
ထုတ္လိုက္မယ္ဆိုရင္အဲလိုခြဲလို႔မရ
ေလာက္ေအာင္ရုပ္ရဲ႕အဖြဲ႕ထဲမွာ(တစ္
ကာလာလ)အရမ္းေသးၿပီးအဲလိုေနာက္
ထပ္ခြဲလို႔မရေတာ့တဲ့စုေပါင္းတဲ့ရုပ္အ
နည္းဆံုး(၈)ရုပ္ရိွၿပီး“အဝိဏိဖိုခရုပ္”
(၈)ရုပ္လို႔ေခၚတယ္။ဘာေတြလဲဆို
ေတာ့ရုပ္ရဲ႕အႀကီးအကဲျဖစ္တဲ့“မဟာ
ဘူတရုပ္(၄)ရုပ္ရွိၿပီး၁။ပထဝီ(ေျမဓာတ္)–>ရုပ္ရဲ႕အမာ(သို႔)အေပ်ာ့ျဖစ္တဲ့
ရုပ္၁ရုပ္၊၂။အာေပါ(ေရဓာတ္)–>ရုပ္ရဲ႕
ျပည့္ျခင္း(သို႔)ယိုစီးျခင္းျဖစ္တဲ့ရုပ္၁ရုပ္၊၃။ေတေဇာ(မီးဓာတ္)–>ရုပ္ရဲ႕အေအး
(သို႔)အပူျဖစ္တဲ့ရုပ္၁ရုပ္၊၄။ဝါေယာ(
ေလဓာတ္)–>ရုပ္ရဲ႕လႈပ္ရွားျခင္း(သို႔)
တင္းျခင္းျဖစ္တဲ့ရုပ္၁ရုပ္တို႔ျဖစ္ၾက
တယ္။

 

ဒီမဟာဘူတရုပ္ေလးရုပ္သည္
ခြဲလို႔မရေလာက္ေအာင္မွီခိုၿပီးျဖစ္ေပၚ
ၾကတယ္။ၿပီးေတာ့ဒီမဟာဘူတရုပ္ေလးရုပ္သည္အေၾကာင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚၿပီးကာလာလနဲ႔အတူစုေပါင္းၿပီးျဖစ္ေပၚတဲ့တစ္ျခားရုပ္၄ရုပ္ကိုမွီခိုၿပီးျဖစ္ေပၚ
ၾကတယ္။တစ္ျခားရုပ္(၄)ရုပ္ကေတာ့
၁။ဝဏၰ(အဆင္း)သည္မ်က္စိမွျဖစ္
ေပၚတဲ့ရုပ္၁ရုပ္ျဖစ္တယ္။၂။ခေႏၳာ(အ
နံ႔)သည္ႏွေခါင္းမွျဖစ္ေပၚတဲ့ရုပ္၁ရုပ္
ျဖစ္တယ္။၃။လေစာ(အရသာ)သည္
လၽွာမွျဖစ္ေပၚတဲ့ရုပ္၁ရုပ္ျဖစ္တယ္။၄။
အိုခ်ာသည္အစာအာဟာရရုပ္ကိုျဖစ္
ေပၚေစတဲ့အေၾကာင္းရုပ္၁ရုပ္တို႔ျဖစ္ၾက
တယ္။ဒီရုပ္(၈)ရုပ္သည္ခြဲလို႔မရေတာ့တဲ့ရုပ္ေတြျဖစ္ၿပီးအေသးငယ္ဆံုးျဖစ္
တဲ့ရုပ္ရဲ႕အဖြဲ႕ေတြျဖစ္တယ္။ၿပီးေတာ့
လၽွင္ျမန္စြာနဲ႔အတူပ်က္သြားရတယ္။
မဟာဘူတရုပ္(၄)ရုပ္ရိွၿပီးအူပါထာရ
ရုပ္(မဟာဘူတရုပ္ကိုမွီခိုၿပီးျဖစ္ေပၚတဲ့
ရုပ္)၄ရုပ္မရွိပဲနဲ႔မရဘူး။

 

ကာလာလတစ္ခုထဲမွာအတူ
ျဖစ္ေပၚၿပီးအူပါထာရရုပ္ကိုမွီခိုၿပီးျဖစ္
တဲ့မဟာဘူတရုပ္၄ရုပ္သည္အေၾကာင္း
ျဖစ္တယ္။ဒါေပမယ့္ကာလာလတစ္ခုထဲမွာမဟာဘူတရုပ္ႏွင့္အူပါထာရရုပ္
သည္အတူျဖစ္ေပၚေပမယ့္အူပါထာရ
ေၾကာင့္မဟာဘူတရုပ္ျဖစ္ေပၚရတဲ့အ
ေၾကာင္းမဟုတ္ဘူး။ဒါေၾကာင့္မို႔မဟာ
ဘူတရုပ္(၄)ရုပ္သည္အူပါထာရရုပ္နဲ႔အ
တူျဖစ္ေပၚၿပီးမဟာဘူတရုပ္ကပဲအ
ေၾကာင္းျဖစ္တယ္။ဆိုလိုတာကမဟာ
ဘူတရုပ္သည္အူပါထာရရုပ္ရဲ႕မွီခုိတဲ့
ေနရာျဖစ္တယ္။ဒါေၾကာင့္အူပါထာရရုပ္သည္မဟာဘူတရုပ္ျဖစ္ေပၚဖို႔အ
ေၾကာင္းျဖစ္ေပးရတာမဟုတ္ဘူး။

 

ရုပ္အားလံုး(၂၈)ရုပ္ရိွၿပီးမဟာ
ဘူတရုပ္(၄)ရုပ္ႏွင့္အူပါထာရရုပ္(၂၄)
ရုပ္တို႔ရိွၾကတယ္။မဟာဘူတရုပ္(၄)ရုပ္
မျဖစ္ေပၚရင္အူပါထာရရုပ္(၂၄)ရုပ္
လည္းျဖစ္ေပၚလို႔မရဘူး။အဲဒီရုပ္(၂၈)
ရုပ္ရဲ႕အေၾကာင္းကိုေျပာရမယ္ဆိုရင္
အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြနဲ႔ေျပာလို႔ရ
တယ္။ဒါေၾကာင့္ရုပ္(၂၈)ရုပ္နဲ႔ပတ္
သက္တဲ့အေၾကာင္းေတြကိုေျပာရျခင္း
သည္နားလည္သေဘာေပါက္ဖို႔ႏွင့္မွတ္
သားျခင္းေတြလြယ္ကူဖို႔အတြက္ျဖစ္
တယ္။ရုပ္ရဲ႕အဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႕ျခင္းေတြႏွင့္အဲ
ဒီတစ္ကာလာလစီေတြသည္ျဖစ္ေပၚၿပီး
ေတာ့ခ်က္ခ်င္းမပ်က္သြားေသးဘူး။
သဘာဝရုပ္(ကိုယ္ပိုင္လကၡဏသေဘာ
ရိွတဲ့ရုပ္)သည္စိတ္ျဖစ္၊ပ်က္ျခင္းရဲ႕(၁၇)ႀကိမ္နဲ႔ညီတဲ့အသက္ရိွတယ္။အဲဒီစစ
ျခင္းျဖစ္ေပၚတဲ့ရုပ္–>အူပါခ်ရရုပ္၁ရုပ္၊
အစထက္ပို(ႀကီး)တိုးတက္လာတဲ့ရုပ္–>ဆန္တတီရုပ္၁ရုပ္၊ၿငိဳးႏြမ္းလာတဲ့ရုပ္
–>ခ်လာတာရုပ္၁ရုပ္၊ပ်က္သြားတဲ့ရုပ္
–>အနိၾကာတာရုပ္၁ရုပ္တို႔ျဖစ္ၿပီးစုစု
ေပါင္းလကၡဏရုပ္(၄)ရုပ္တို႔ျဖစ္ၾက
တယ္။

 

ဒီ`လခဏ’ရုပ္(၄)ရုပ္သည္အသ
ဘာဝရုပ္ေတြျဖစ္တယ္။ဆိုလိုတာက
ကိုယ္ပိုင္သဘာဝရုပ္မရိွတဲ့ရုပ္ျဖစ္တယ္။ဒါေပမယ့္အဲဒီသဘာဝရုပ္ရဲ႕ရုပ္တိုင္း
သည္လကၡဏသေဘာေတြ(၄)မ်ိဳးရွိၿပီး
ကြာျခားတဲ့လကၡဏသေဘာေတြရိွၾကတယ္။ဆိုလိုတာကရုပ္စျဖစ္ေပၚတဲ့အ
ခ်ိန္မွာရုပ္ေတြ(ႀကီး)တိုးတက္လာတဲ့အ
ခ်ိန္မဟုတ္ဘူး။ၿပီးေတာ့ရုပ္ညိဳးႏြမ္း
သြားတဲ့အခ်ိန္မွာတိုးတက္ဆဲမဟုတ္မ
ဘူး။ၿပီးေတာ့ရုပ္ပ်က္သြားတဲ့အခ်ိန္မွာ
ညိဳးႏြမ္းသြားတဲ့ရုပ္မဟုတ္ဘူး။ဒါ
ေၾကာင့္`အူပါခ်ရရုပ္’ႏွင့္`ဆန္တတီရုပ္’
လို႔ေခၚတယ္။ဆိုလိုတာကျဖစ္ၿပီးေတာ့
မပ်က္ရေသးတဲ့အခ်ိန္မွာျဖစ္တယ္။အဲဒီ`ခ်လာတာရုပ္’ႏွင့္`အာနိခ်တာရုပ္’
ေတြကေတာ့ပ်က္ခါနီးအခ်ိန္ႏွင့္ပ်က္
သြားတဲ့အခ်ိန္ေတြမွာျဖစ္တယ္။
စုစုေပါင္းအဝိနိဖိုခရုပ္(၈)ရုပ္၊လခဏ
ရုပ္(၄)ရုပ္၊ေပါင္း(၁၂)ရုပ္တို႔ျဖစ္ၾက
တယ္။အဲဒီထက္ရိွေသးတယ္။

 

ပရိေစၵရုပ္ဆိုတဲ့အာကာသ
ရုပ္သည္ကာလာလရုပ္တိုင္းမွာရိွေနရ
ၿပီးကာလာလရုပ္တစ္ရုပ္စီေတြကိုမ
ကပ္ေအာင္ျပဳလုပ္ေပးတယ္။ရုပ္ေတြ
ဘယ္ေလာက္ပဲႀကီးႀကီးေသးေသးျဖစ္
ေပၚေနပါေစကာလာလရုပ္တိုင္းရဲ႕ၾကားမွာအာကာသရုပ္ကအေသးစိတ္ရိွေန
တာကိုသိလို႔ရတယ္။ကာလာလရုပ္တစ္
ရုပ္စီေတြကိုခြဲထုတ္လို႔ရေအာင္ျပဳလုပ္
ေပးတယ္။တကယ္လို႔ကာလာလရုပ္
တစ္ရုပ္စီေတြရဲ႕ၾကားမွာပရိေစၵရုပ္ေတြ
မရိွဘူးဆိုရင္ရုပ္အားလံုးေတြသည္တစ္
ရုပ္နဲ႔တစ္ရုပ္ကပ္ေနၾကတယ္။ဒါ
ေၾကာင့္ျပန္႔လြင့္ေအာင္ခြဲထုတ္လို႔မရ
ေတာ့ဘူး။ဒါေပမယ့္ရုပ္ေတြအႀကီးဆံုး
ျဖစ္ေပၚေနေပမယ့္အဲသလိုအေသးစိတ္
ခြဲထုတ္လို႔ရႏိုင္တာသည္`အာကာသ
ဓာတ္ရုပ္’ရိွတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ျဖစ္
တယ္။ဆိုလိုတာက`ကာလာလရုပ္’
တိုင္းရဲ႕ၾကားထဲမွာပရိေစၵရုပ္ရိွေနတဲ့အ
တြက္ျဖစ္တယ္။ဒါေၾကာင့္ပရိေစၵရုပ္
သည္အသဘာဝရုပ္ရဲ႕ေနာက္ထပ္တစ္
ရုပ္ျဖစ္တယ္။တစ္ျခားသက္သက္ျဖစ္
ေပၚတဲ့ကိုယ္ပိုင္လကၡဏသေဘာမရိွတဲ့
အတြက္ျဖစ္တယ္။ဒါေပမယ့္အဲသလို
တစ္ၿပိဳင္ထဲျဖစ္ေပၚတဲ့ကာလာလရုပ္အ
မ်ိဳးမ်ိဳးေတြရဲ႕ၾကားမွာျဖစ္ေပၚတယ္။
အဝိနိဖိုခရုပ္(၈)ရုပ္၊လခဏရုပ္(၄)ရုပ္၊
ပရိေစၵရုပ္(၁)ရုပ္စုစုေပါင္း(၁၃)ရုပ္တို႔
ျဖစ္ၾကတယ္။

 

ရုပ္သည္ဘယ္ေနရာမွာ၊ဘယ္
ဘုံမွာပဲျဖစ္ေပၚေနပါေစစိတ္ရိွတဲ့ရုပ္(အူ
ပါထီနကာရုပ္)သို႔မဟုတ္စိတ္မရိွတဲ့ရုပ္
(အႏုပါထီနကာရုပ္)ေတြျဖစ္ေနပါေစဒီ
ရုပ္(၁၃)ရုပ္ေတြမရိွလို႔မရဘူး။စိတ္ရိွတဲ့
ရုပ္ေတြကေတာ့ပုဂၢိဳလ္၊သတၱဝါေတြရဲ႕
ရုပ္ေတြျဖစ္တယ္။အဲဒီခႏၶာ(၅)ပါးရိွတဲ့
ဘံုေတြမွာပသာဓာတ္ရုပ္ေတြရိွတယ္။
ကံမွျဖစ္ေပၚတဲ့အေၾကာင္းေတြျဖစ္
တယ္။ဒါေၾကာင့္စကၡဳပသာဓာတ္ရုပ္–>
မ်က္စိမွျဖစ္ေပၚတဲ့အရာနဲ႔ထိေတြ႕တဲ့
ရုပ္(၁)ရုပ္၊ေသာတပသာဓာတ္ရုပ္–>အ
သံနဲ႔ထိေတြ႕တဲ့ရုပ္(၁)ရုပ္၊ဃာနပသာ
ဓာတ္ရုပ္–>အနံ႔နဲ႔ထိေတြတဲ့ရုပ္(၁)ရုပ္၊
ဇိဝါွပသာဓာတ္ရုပ္–>အရသာနဲ႔ထိေတြ႕
တဲ့ရုပ္(၁)ရုပ္၊ကာယပသာဓာတ္ရုပ္–>
ခႏၶာကိုယ္နဲ႔ထိေတြ႕တဲ့ရုပ္(၁)ရုပ္(အ
ေအး၊အပူ->မီးဓာတ္၊အမာ၊အေပ်ာ့->
ေျမဓာတ္၊တင္း၊လႈပ္ရွား->ေလဓာတ္)
စုစုေပါင္းပသာဓာတ္ရုပ္->၅ရုပ္တို႔ျဖစ္
ၾကၿပီးအဝိနိဖိုခရုပ္၈+လခဏရုပ္၄+ပရိ
ေစၵရုပ္၁+ပသာဓာတ္ရုပ္၅=စုစုေပါင္း
၁၈ရုပ္တို႔ျဖစ္ၾကတယ္။

 

စိတ္ရိွတဲ့ရုပ္ဆိုတာကအဲဒီရုပ္
နဲ႔ျဖစ္ေပၚတဲ့စိတ္ရိွၿပီးခႏၶာငါးပါးရိွတဲ့ဘံု
မွာစိတ္တိုင္းသည္အဲဒီစိတ္ရဲ႕အမ်ိဳးအ
စားအရရုပ္မွာျဖစ္ေပၚရတယ္။ဆိုလို
တာကစကၡဳဝိညာဥ္သည္စကၡဳပသာ
ဓာတ္ရုပ္မွာျမင္မႈျဖစ္ေပၚဖို႔အတြက္တာ
ဝန္လုပ္တယ္။ေသာတဝိညာဥ္သည္
ေသာတပသာဓာတ္ရုပ္မွာၾကားမႈျဖစ္
ေပၚဖို႔အတြက္တာဝန္လုပ္တယ္။ဃာန
ဝိညာဥ္သည္ဃာနပသာဓာတ္ရုပ္မွာအနံ႔ရမႈေတြျဖစ္ေပၚဖို႔အတြက္တာဝန္လုပ္
တယ္။ဇိဝါွဝိညာဥ္သည္ဇိဝါွပသာဓာတ္
ရုပ္မွာအရသာျဖစ္ေပၚဖို႔အတြက္တာဝန္
လုပ္တယ္။ကာယဝိညာဥ္သည္ကာယပ
သာဓာတ္ရုပ္မွာထိ့ေတြ႕ျခင္းေတြျဖစ္
ေပၚဖို႔အတြက္တာဝန္လုပ္တယ္။

 

တစ္ျခားစိတ္(ခႏၶာငါးပါးရိွတဲ့
ဘံု)ေတြသည္ရုပ္တစ္ရုပ္ရဲ႕အေပၚမွာ
ျဖစ္ေပၚတာကလြဲၿပီးအဲဒီရုပ္ကို`ဟာ
ထိုင္ရရုပ္’လို႔ေခၚတယ္။ဘာေၾကာင့္လဲ
ဆိုေတာ့ဟာထိုင္ရရုပ္သည္စိတ္ရဲ႕ျဖစ္
ေပၚတဲ့ေနရာျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ျဖစ္
တယ္။ဒါေၾကာင့္မို႔ပစၥည္းရုပ္လို႔ေခၚတဲ့
စိတ္ရဲ႕ျဖစ္ေပၚတဲ့ေနရာျဖစ္ၿပီး(၆)ရုပ္
ရိွၾကတယ္။အဝိနိဖိုခရုပ္၈+လခဏရုပ္
၄+ပရိေစၵရုပ္၁+ပသာဓာတ္ရုပ္၅+ဟာ
ထိုင္ရရုပ္၁၊စုစုေပါင္း=၁၉ရုပ္ျဖစ္ၾက
တယ္။

ကံမွျဖစ္ေပၚတဲ့ရုပ္သည္ကာလာလအား
လံုးေတြရဲ႕အေၾကာင္းျဖစ္တယ္။ကာ
လာလအားလံုးထဲမွာအသက္ရိွတဲ့ရုပ္
(ခ်ီဝီ့အိျႏၵယ)သည္အတူျဖစ္ေပၚရတယ္
။အသက္ရိွတဲ့ရုပ္သည္အတူျဖစ္ေပၚတဲ့
ရုပ္ေတြကိုထိန္းသိမ္းေပးရၿပီးကာလာ
လရုပ္တစ္ခုထဲမွာအသက္ရွင္ေနထိုင္ဖို႔
အတြက္ျပဳလုပ္ေပးရတဲ့ရုပ္ျဖစ္တယ္။
ဒါေၾကာင့္အသက္ရွင္ေနထိုင္တဲ့ပုဂၢိဳလ္၊
သတၱဝါေတြရဲ႕စိတ္သည္စိတ္မရိွတဲ့ရုပ္
ေတြအားလံုးနဲ႔ကြာျခားတယ္။ဒါေၾကာင့္
အဝိနိဖိုခရုပ္၈+လခဏရုပ္၄+ပရိေစၵ၁+
ပသာဓာတ္ရုပ္၅+ဟာထိုင္ရရုပ္၁+ခ်ီဝီ့
အိျႏၵယရုပ္၁၊စုစုေပါင္း=၂၀ရုပ္တို႔ျဖစ္
ၾကတယ္။အမ်ားအားျဖင့္ပုဂၢိဳလ္၊သတၱ
ဝါေတြအားလံုးသည္အဲဒီမိန္းမအသြင္
အျပင္ႏွင့္ေယာက်္ားအသြင္အျပင္ေတြ
ကြာျခားရျခင္းမွာဘာဝရုပ္(၂)ရုပ္
ေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။ဆိုလိုတာကအီထိ
ဘာဝရုပ္သည္ခႏၶာကိုယ္တစ္ကိုယ္လံုး
မွာစိပ္ဝင္ေနတဲ့ရုပ္ျဖစ္တယ္။မိန္းမေတြ
ရဲ႕အသြင္အျပင္ကိုပုံသဏၬန္၊အေနအ
ထားႏွင့္အမူအရာေတြျဖစ္ေပၚေအာင္
လုပ္ေပးတဲ့ရုပ္ျဖစ္တယ္။

ပူရိသဘာဝရုပ္သည္ခႏၶာကိုယ္တစ္
ကိုယ္လံုးမွာစိပ္ဝင္ေနတဲ့ရုပ္ျဖစ္တယ္။
ေယာက်္ားေတြ႕ရဲ႕အသြင္အျပင္ကိုပုံသဏၬန္၊အေနအထားႏွင့္အမူအရာေတြ
ျဖစ္ေပၚေအာင္လုပ္ေပးတဲ့ရုပ္ျဖစ္
တယ္။ပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးတစ္ေယာက္စီမွာ
ဘယ္ဘာဝရုပ္တစ္ရုပ္မဆိုရိွမယ္ဆိုရင္
ဆိုလိုတာကအီထိဘာဝရုပ္(သို႔)ပူရိသ
ဘာဝရုပ္ဆိုတဲ့ရုပ္တစ္ရုပ္ထဲသာရိွရ
တယ္။ၿပီးေတာ့တစ္ခ်ိဳ႕ပုဂၢိဳလ္ေတြမွာ
ဘာဝရုပ္ေတြမရိွဘူး။ဥပမာ-ျဗဟၼာဘံု
ကျဗဟၼာပုဂၢိဳလ္ႏွင့္မိန္းမစာ/အေျခာက္
လိုပုဂၢိဳလ္မ်ိဳးေတြျဖစ္တယ္။ဒါေၾကာင့္
အဝိနိဖိုခရုပ္၈+လခဏ၄+ပရိေစၵရုပ္၁+
ပသာဓာတ္ရုပ္၅+ဟာထိုင္ရရုပ္၁+ခ်ီဝိ့အိျႏၵယ၁+ဘာဝရုပ္၂၊စုစုေပါင္း=၂၂
ရုပ္တို႔ျဖစ္ၾကတယ္။

ပုဂၢိဳလ္၊သတၱဝါေတြအားလံုးလႈပ္ရွား
သြားလာႏိုင္တဲ့ရုပ္ျဖစ္ရျခင္းသည္စိတ္
ရိွတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။ဒါ
ေၾကာင့္စိတ္မွျဖစ္ေပၚတဲ့ရုပ္ရိွရၿပီးအ
ေၾကာင္းလည္းျဖစ္ရတယ္။တကယ္လို႔
ကံမွျဖစ္ေပၚတဲ့ရုပ္ပဲရိွမယ္ဆိုရင္အလုပ္
တာဝန္ေတြ၊ကိစၥေတြကိုလုပ္ဖို႔ဘယ္လို
မွလႈပ္ရွားသြားလာလို႔မရဘူး။ရုပ္ခႏၶာ
ကိုယ္လႈပ္ရွားႏိုင္ဖို႔ႏွင့္အလုပ္တာဝန္အ
မ်ိဳးမ်ိဳးေတြလုပ္ႏိုင္ဖို႔သည္ဝိကမ္ရုပ္(၃)
ရုပ္ရိွရတယ္။ဘာေတြလဲဆိုေတာ့၁။လ
ဟူတာရုပ္–>ေပါ့တဲ့ဘာဝရုပ္ျဖစ္ၿပီးရုပ္
ကိုမေလးေစဘူး။ဥပမာ-ေရာဂါမရိွတဲ့
သူရဲ႕ပံုစံနဲ႔တူတယ္။၂။မူးထူးတာရုပ္–>
ေပ်ာ့တဲ့ဘာဝရုပ္ျဖစ္ၿပီးရုပ္ကိုမေတာင့္
တင္းေစဘူး။ဥပမာ-သေရေတြကို
ေကာင္းစြာဆြဲထားတာနဲ႔တူတယ္။၃။
ကမၼရတာရုပ္–>ရုပ္ရဲ႕အလုပ္ေတြနဲ႔သင့္
ေတာ္တဲ့ဘာဝရုပ္ျဖစ္တယ္။ဥပမာ-ေရႊ
ေတြကိုေကာင္းစြာစစ္ထားတာနဲ႔တူ
တယ္။ဒီဝိကမ္ရုပ္(၃)ရုပ္သည္အသဘာ
ဝရုပ္ျဖစ္ၿပီးကိုယ္ပိုင္သဘာဝရုပ္သက္
သက္မရိွတဲ့ရုပ္ျဖစ္တယ္။မဟာဖူတရုပ္
ရဲ႕ကုိယ္ပိုင္သဘာဝရုပ္မရိွတဲ့ရုပ္(ဝိကမ္)ပုံစံျဖစ္တယ္။ဆိုလိုတာကေပါ့ျခင္း၊
ေပ်ာ့ျခင္းႏွင့္အလုပ္နဲ႔သင့္ေတာ္တဲ့ရုပ္
ေတြျဖစ္တယ္။

ဝိကမ္ရုပ္(၃)ရုပ္သည္ပုဂၢိဳလ္၊သတၱဝါ
ေတြထဲမွာပဲျဖစ္ေပၚတဲ့ရုပ္ျဖစ္တယ္။
စိတ္မရိွတဲ့ရုပ္သည္ဝိကမ္ရုပ္(၃)ရုပ္
ေတြမရိွဘူး။ၿပီးေတာ့ဒီဝိကမ္ရုပ္(၃)
ရုပ္သည္မခြဲခြာၾကဘူး။ကာလာလရုပ္
တစ္ခုထဲမွာလဟူတာရုပ္ရိွမယ္ဆိုရင္
အဲဒီကာလာလရုပ္ထဲမွာမူထူတာရုပ္
ႏွင့္ကမၼရတာရုပ္လည္းရိွရတယ္။အဲဒါ
ကလြဲၿပီးေတာ့ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ဘယ္အစိတ္အပိုင္းမွာမဆိုသြားလာလႈပ္ရွားဖို႔အ
တြက္စိတ္အလိုရိွရင္အဲဒီခႏၶာကိုယ္ရဲ႕
အစိတ္အပိုင္းသည္အေၾကာင္းျဖစ္တဲ့
ဥတုမွ(အေအး၊အပူဓာတ္ေတြရဲ႕မွ်တ
ျခင္း)ျဖစ္ေပၚတဲ့ဝိကမ္ရုပ္ရိွရတယ္။
ၿပီးေတာ့အေၾကာင္းျဖစ္တဲ့အစားအာ
ဟာရ(ေအာဇာရုပ္)မွျဖစ္ေပၚတဲ့ဝိကမ္
ရုပ္ရိွရတယ္။အဲသလိုမွမဟုတ္ရင္သြား
လာလႈပ္ရွားဖို႔စိတ္အလိုဆႏၵေတြရိွေပ
မဲ့လည္းရုပ္သည္သြားလာလႈပ္ရွားလို႔
မရဘူး။ဥပမာ-ေလထိျခင္း(သို႔)အေၾက
ာေသျခင္းျဖစ္တဲ့သူေတြသည္အေၾကာ
စြဲျခင္းႏွင့္ကိုယ္ရြဲ႕ေစာင္းျခင္းေတြျဖစ္
တတ္တယ္။အဝိနိဖိုခရုပ္၈+လခဏရုပ္၄+ပရိေစၵရုပ္၁+ပသာဓာတ္ရုပ္၅+ဟာထိုင္ရရုပ္၁+ခ်ီဝိ့အိျႏၵယရုပ္၁+ဘာဝရုပ္
၂+ဝိကမ္ရုပ္၃၊စုစုေပါင္း=၂၅ရုပ္တို႔ျဖစ္
ၾကတယ္။

အဲဒီစိတ္ရိွတဲ့ရုပ္သည္ဘယ္အခ်ိန္မဆို
စိတ္ရဲ႕အလိုဆႏၵသေဘာအတိုင္းရုပ္
ေတြျဖစ္ေစဖို႔စိတ္ကိုအလိုရိွတဲ့အခ်ိန္
မွာစိတ္သည္အေၾကာင္းျဖစ္ေပးရတယ္
။ကာယဝီရတီရုပ္ဆိုတာကအထူးအဓိ
ပၸါယ္ရိွတဲ့ပံုစံ(သို႔)ရုပ္ေတြရဲ႕မ်က္စိမွ(သို႔)မ်က္နာမွ(သို႔)ပုံစံမွျဖစ္ေပၚတဲ့အေျခ
အေနရိွၿပီးအဲဒီအေျခအေနေတြကိုစိတ္ကသိလိုက္တယ္။ဥပမာ-မ်က္စပ္ပ်စ္/
မ်က္ေစာင္းထိုးျခင္း၊ရြဲ႕ၿပီးရည္ျခင္း၊နင္းခ်ျခင္း၊ႏွင့္တားဆီးျခင္းတို႔ျဖစ္ၾက
တယ္။ရုပ္ေတြကိုအဓိပၸါယ္ျပသဖို႔စိတ္
အလိုဆႏၵမရိွတဲ့အခ်ိန္မွာ(သို႔)တိုက္
ရိုက္အေျခအေနရိွတဲ့စိတ္ေတြရဲ႕အလို
ဆႏၵအတိုင္းျဖစ္မယ္ဆိုရင္ကာယဝီရတီ
ရုပ္လည္းမျဖစ္ေပၚေတာ့ဘူး။

ပါးစပ္မွအသံျဖစ္ေပၚေအာင္စိတ္က
အေၾကာင္းျဖစ္ေပးတဲ့အခ်ိန္မွာအဓိပၸါယ္သိဖို႔အသံျဖစ္ေပၚၿပီးစကားေျပာတာ
နဲ႔တူတယ္။အဲဒီအခ်ိန္မွာစိတ္သည္အ
ေၾကာင္းျဖစ္တယ္။ဆိုလိုတာကဝစီဝီရ
တီရုပ္ျဖစ္ေပၚဖို႔စိတ္ကအေၾကာင္းျဖစ္
ေပးရတယ္။အသံအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ထိေတြ႕
ၿပီးျဖစ္ေပၚတဲ့ေနရာျဖစ္တယ္။ဥပမာ-
ႏႈတ္ခမ္းတို႔ျဖစ္တယ္။တကယ္လို႔ဝစီဝီရ
တီရုပ္မျဖစ္ေပၚရင္စကားေျပာျခင္း၊(သို႔)အသံအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖစ္ေပၚျခင္းေတြရိွလို႔မ
ရေတာ့ဘူး။

ကာယဝီရတီရုပ္ႏွင့္ဝစီဝီရတီရုပ္ေတြ
သည္စိတ္နဲ႔အတူျဖစ္ၿပီးပ်က္သြားတဲ့
အသဘာဝရုပ္ေတြျဖစ္တယ္။အဝိနိဖိုခ
ရုပ္၈+လခဏရုပ္၄+ပရိေစၵရုပ္၁+ပသာ
ဓာတ္ရုပ္၅+ဟာထိုင္ရရုပ္၁+ခ်ီဝိ့အိျႏၵယရုပ္၁+ဘာဝရုပ္၂+ဝိကမ္ရုပ္၃+ဝီရတီရုပ္၂ရုပ္၊စုစုေပါင္း=၂၇ရုပ္တို႔ျဖစ္
ၾကတယ္။တစ္ခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာဝိကမ္
ရုပ္၃ရုပ္ႏွင့္ဝီရတီရုပ္၂ရုပ္တို႔ကိုဝိကမ္
ရုပ္၅ရုပ္ဆိုၿပီးစုေပါင္းထားၾကတယ္။

အသံ(သို႔)သတၳာရုပ္သည္ဝစီဝီရတီ
ရုပ္မဟုတ္ဘူး။အသံသည္ေသာတပ
သာဓာတ္ရုပ္နဲ႔ထိေတြ႕တဲ့ရုပ္ျဖစ္တယ္။
ဒါေၾကာင့္ၾကားသိစိတ္ကိုျဖစ္ေပၚေစတဲ့
အေၾကာင္းျဖစ္တယ္။တစ္ခ်ိဳ႕ေသာအ
သံသည္စိတ္မွျဖစ္ေပၚတယ္။ေနာက္
တစ္ခ်ိဳ႕အသံေတြကစိတ္နဲ႔မျဖစ္ေပၚ
ဘူး။ဥပမာ-မိုးခ်ဳန္းသံ၊ေလမုန္တိုင္းသံ၊
ကားစက္သံ၊ေျဗာသံ၊ေလဒီယိုသံႏွင့္T.V
သံတို႔ျဖစ္ၾကတယ္။အဝိနိဖိုခရုပ္၈+လခဏရုပ္၄+ပရိေစၵရုပ္၁+ပသာဓာတ္ရုပ္၅+ဟာထိုင္ရရုပ္၁+ခ်ီဝီ့အိျႏၵယရုပ္၁+
ဘာဝရုပ္၂+ဝိကမ္ရုပ္၃+ဝီရတီရုပ္၂+
သတၳာရုပ္၁၊စုစုေပါင္း=၂၈ရုပ္တို႔ျဖစ္
ၾကတယ္။

တစ္ခ်ိဳ႕ေနရာမွာရုပ္ေတြရဲ႕အေရအ
တြက္ကိုျပထားတာကြာျခားတယ္။ဥပ
မာ-အတၳသာလိနီရုပ္ကမ္ထဲမွာပကီဏ
ဂါထာရုပ္၂၅ရုပ္ကိုျပသြားတယ္။ဘာ
ေတြလဲဆိုေတာ့ေျမဓာတ္၊မီးဓာတ္၊ေလ
ဓာတ္၊(ေဖာဠဗၺာရတန)ရုပ္ကိုထိေတြ႕
တဲ့ကာယပသာဓာတ္ေတြနဲ႔စုေပါင္းထား
တယ္။ေနာက္ဟာထိုင္ရရုပ္၁ရုပ္=၂၆
ရုပ္ျဖစ္ၾကတယ္။ရုပ္တစ္ရုပ္ရုပ္မွာျဖစ္
ေပၚရင္ေနာက္ထပ္ရုပ္ဘယ္ႏွစ္ရုပ္နဲ႔အ
တူျဖစ္ေပၚမလဲ?စုေပါင္းလိုက္ရင္တစ္
ကာလာလျဖစ္တယ္။အဲဒီတစ္ကာလာ
လသည္အမ်ားအားျဖင့္အဲဒီရုပ္ရဲ႕အမ်ိဳးအစားအရကြာျခားၾကတယ္။ၿပီးေတာ့
ရုပ္၂၈ရုပ္ကိုေဝခြဲပိုင္းျခားျခင္းမွာအ
ေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးရိွတယ္။ဒါေၾကာင့္
တရားအႏွစ္သာရခ်ဳပ္မွာသင့္ေတာ္သ
ေလာက္သာရွင္းျပသြားတယ္။

`
☆“နိဗၺာန္(ပရမ)အမွန္ရိွတဲ့တရား”☆
အမွန္တကယ္ရိွတဲ့တရားအမ်ိဳးအစား
ေနာက္တစ္မ်ိဳးကေတာ့`နိဗၺာန္’ျဖစ္
တယ္။ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားေဟာၾကား
သြားတဲ့နိဗၺာန္ျဖစ္တယ္။ဘာေၾကာင့္လဲ
ဆိုေတာ့`တဏွာဆိုတဲ့ဝါဏ’ေတြကေန
ထြက္ခြာသြားတယ္။အမွန္တကယ္ရိွတဲ့
နိဗၺာန္သည္ဒုကၡဆင္းရဲေတြကိုၿငိမ္းေစ
တဲ့တရားသေဘာျဖစ္တယ္။စိတ္၊ေစတ
သိက္၊ရုပ္ေတြသည္ဆင္းရဲဒုကၡေတြျဖစ္
တယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့မျမဲတဲ့အ
တြက္ေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။ေနာက္ၿပီးျဖစ္
ေပၚၿပီးပ်က္သြားရတယ္။အဲဒီဆင္းရဲ
ဒုကၡေတြကိုၿငိမ္ႏိုင္ဖို႔သည္တဏွာေတြ
ကိုၿငိမ္းသတ္ရတယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆို
ေတာ့အေၾကာင္းျဖစ္တဲ့တဏွာသည္
ဆင္းရဲဒုကၡေတြကိုျဖစ္ေပၚေစတဲ့အ
ေၾကာင္းျဖစ္တယ္။ၿပီေတာ့ခႏၶကိုယ္ကို
ျဖစ္ေပၚေစတဲ့အေၾကာင္းလည္းျဖစ္
တယ္။ဘာေတြလဲဆိုေတာ့စိတ္၊ေစတ
သိက္ႏွင့္ရုပ္ေတြျဖစ္တယ္။အဲဒီတဏွာ
ကိုၿငိမ္းသတ္ႏိုင္ဖို႔သည္စိတ္၊ေစတ
သိက္၊ရုပ္ေတြရဲ႕ျဖစ္၊ပ်က္တဲ့လကၡဏ
သေဘာေတြကိုထိုးထြင္းစြာသိတဲ့အထိ
ပညာေတြကိုပြားမ်ားျခင္းျဖင့္ရႏိုင္တယ္။ၿပီးေတာ့စိတ္၊ေစတသိက္၊ရုပ္ေတြရဲ႕
အေပၚမွာအျမင္မွားတဲ့စြဲလန္းမႈေတြ၊
သာယာမႈေတြေလ်ာ့နည္းလာႏိုင္တယ္။နိဗၺာန္ကိုထိုးထြင္စြာနဲ႔သိျမင္ႏိုင္ျခင္း
သည္တဏွာေတြ၊ဆင္းရဲဒုကၡေတြ၊
ခႏၶာေတြကိုၿငိမ္းႏိုင္တဲ့တရားသေဘာ
ေတြျဖစ္ၾကတယ္။နိဗၺာန္သည္အမွန္တ
ကယ္ရိွတဲ့(ပရမတၳ)တရားသေဘာျဖစ္
တယ္။ထိုးထြင္းစြာနဲ႔သိႏိုင္တဲ့တရားသ
ေဘာလည္းျဖစ္တယ္။

 

နိဗၺာန္(ပရမ)အရွိတရားသည္အ
ေၾကာင္းအားျဖင့္(၂)မ်ိဳးရိွတယ္။ဘာ
ေတြလဲဆိုေတာ့ စာအူပါထီေစစာနိဗၺာန္
ဓာတ္၁၊ အႏုပါထီေစစာနိဗၺာန္ဓာတ္၁
တို႔ျဖစ္ၾကတယ္။အူပါထီဆိုတဲ့စကား
လံုးသည္ခႏၶငါးပါးရဲ႕နာမည္ျဖစ္တယ္။
ဘာေတြလဲဆိုေတာ့စိတ္၊ေစတသိက္၊
ရုပ္တို႔ျဖစ္ၾကတယ္။စာအူပါထီေစစာ
နိဗၺာန္ဆိုတာကကိေလသာေတြအားလံုး
ကုန္ဆံုးသြားျခင္းျဖစ္တယ္။ဒါေပမယ့္
ဆက္လက္ျဖစ္ေပၚတဲ့ခႏၶာရိွေသးတယ္။
အႏုပါထီေစစာနိဗၺာန္ဆိုတာကခႏၶာအား
လံုးေတြကိုၿငိမ္းသတ္ႏိုင္ၿပီးရဟႏၱာေတြရဲ႕ပရိနိဗၺာန္ျပဳျခင္းျဖစ္တယ္။

 

နိဗၺာန္(၂)မ်ိဳးကိုအမည္နာမေပးျခင္းရဲ႕
အေၾကာင္းျဖစ္ၿပီးက်န္ရွိေသးတဲ့ခႏၶာ
ႏွင့္မက်န္ရိွေတာ့တဲ့ခႏၶာေတြကိုဆိုလို
တယ္။မဟာေဗာဓိေညာင္ပင္ရင္းမွာ
ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားသည္တရားေတာ္ေတြ
ကိုသိျမင္ေတာ္မႈတဲ့အခါမွာျမတ္စြာဘု
ရားသည္စာအူပါထီေစစာနိဗၺာန္ဓာတ္
ကိုထိုးထြင္းစြာသိျမင္ေတာ္မူတယ္။ကိ
ေလသာႏွင့္တရား(စိတ္ႏွင့္တစ္ျခားေစတသိက္)ေတြသည္အဲဒီကိေလသာနဲ႔အ
တူျဖစ္ေပၚတဲ့အရာေတြကိုအားလံုးၿငိမ္း
သတ္သြားၿပီးေနာက္ထပ္မျဖစ္ေပၚ
ေတာ့ဘူး။ဒါေပမယ့္ခႏၶာေတာ့ရိွေသး
တယ္။ဆိုလိုတာကစိတ္၊ေစတသိက္
(ကိေလသာေတြကေနကင္းတယ္)ႏွင့္
ရုပ္ေတြဆက္လက္ၿပီးျဖစ္ေပၚေနတယ္။

 

ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားက“ရဟန္းတို႔အား
လံုးနားေထာင္ၾက!စာအူပါထီေစစာ
နိဗၺာန္သည္ဘယ္လိုမ်ိဳးလဲ?ဒီဝိနည္း
သိကၡာပုဒ္ထဲကရဟန္းေတြသည္ျမင့္
ျမတ္တဲ့က်င့္ၾကံျခင္းေတြနဲ႔အဆံုးထိေန
တဲ့ရဟႏၱာေတြျဖစ္ၾကတယ္။လုပ္သင့္
တဲ့လုပ္ရပ္ေတြကိုသင့္ေတာ္သေလာက္
လုပ္လုပ္ၿပီးျခင္း၊ကိစၥအဝဝေတြကိုခ်ထားႏိုင္ျခင္း၊ကိုယ့္အတြက္နဲ႔အက်ိဳးရွိ
တာေတြကိုေကာင္းစြာသိေတာ္မႈျခင္း၊
ဘံုဘဝမွလြတ္ေျမာက္ေက်ာ္လႊားႏိုင္
ၾကၿပီးေကာင္းစြာနဲ႔သိေတာ္မူၾက
တယ္လို႔ရဟန္းေတြကိုဆိုဆံုးမသြား
တယ္။အဲဒီရဟန္းေတြသည္စိတ္အလို
ဆႏၵရိွတဲ့အရာႏွင့္စိတ္အလိုဆႏၵမရိွတဲ့အရာေတြမွာအာရံုေတြကိုခံစားၾက
တယ္။ၿပီးေတာ့ေပ်ာ္ရႊင္ျခင္းႏွင့္ဆင္းရဲ
ဒုကၡေတြကိုလည္းခံစားၾကရေသးတယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ဘယ္အင္စီ(၅)
ပါးမဆိုသဘာဝတရားေတြျဖစ္တယ္။
မပ်က္ျပယ္သြားၾကဘူး။ရဟန္းတို႔ေတြ
ရဲ႕အဲဒီအင္စီ(၅)ပါးသည္က်န္ရိွေနၾက
ေသးတယ္။ရဟန္းတို႔အားလံုးနား
ေထာင္ၾက!အဲဒီရဟန္းေတြရဲ႕ရာဂကုန္
ဆံုးသြားျခင္း၊ေဒါသကုန္ဆံုးသြားျခင္း
ႏွင့္ေမာဟကုန္ဆံုးသြားျခင္းေတြသည္
ငါ!ဘုရားကစာအူပါထီေစစာနိဗၺာန္
ဓာတ္လို႔ေခၚတယ္။

 

အႏုပါထီေစစာနိဗၺာန္ဆိုတာကခႏၶာ
ေတြမက်န္ေတာ့တဲ့နိဗၺာန္ျဖစ္တယ္။
ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားသည္အင္ၾကင္းပင္
ႏွစ္ပင္ရဲ႕ၾကားမွာပရိနိဗၺာန္စံေတာ္မူတဲ့
အခါမွာအႏုပါထီေစစာနိဗၺာန္နဲ႔ပရိနိဗၺာန္
စံေတာ္မူတယ္။ဘာတစ္ခုမွမက်န္
ေအာင္ခႏၶာေတြအားလံုးၿငိမ္းသြား
တယ္။အေၾကာင္းေတြအားလံုးႏွင့္ဘံုဘ
ဝအားလံုးေတြကိုပါၿငိမ္းသြားတယ္။
စိတ္၊ေစတသိတ္၊ရုပ္ေတြအားလံုးကို
လည္းၿငိမ္းသြားတယ္။ေနာက္ထပ္ဘဝ
ေတြျဖစ္ေပၚဖို႔မရိွေတာ့ဘူး။အရွင္ေသာ
တာပန္၊အရွင္သဒၵါဂါမ္၊အရွင္အနာဂါမ္
တို႔သည္အရွင္ေစခါပုဂၢိဳလ္ေတြျဖစ္ၾက
တယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့က်န္ရိွေန
ေသးတဲ့ကိေလသာေတြအားလံုးကိုၿငိမ္း
ဖို႔အတြက္တရားေတာ္ေတြကိုပိုၿပီးေလ့
လာသင္ၾကားရအံုးမွာျဖစ္တယ္။ရဟႏၶာေတြကေတာ့အရွင္အေစခါပုဂၢိဳလ္ေတြ
ျဖစ္ၾကတယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့
ဘာတစ္ခုမွမက်န္ေအာင္ကိေလသာ
ေတြအားလံုးကိုၿငိမ္းသတ္ႏိုင္ျခင္းျဖစ္
တယ္။ဒါေၾကာင့္ေနာက္ထပ္ကိေလသာ
ေတြကိုၿငိမ္းဖို႔အတြက္တရားေတာ္ေတြ
ကိုေလ့လာသင္ၾကားဖို႔မလိုေတာ့ဘူး။

 

မျမဲတဲ့သေဘာအရနဲ႔တရားသေဘာေတြကိုေကာင္းစြာသိလိုက္တဲ့ပုဂၢိဳလ္ေတြ
သည္အနိမိတၱဝိမုတၱိနဲ႔လြတ္ေျမာက္သြားတယ္။ဆိုလိုတာကအရိယာသစၥာတ
ရားေတြကိုထိုးထြင္းစြာနဲ႔သိျခင္းျဖစ္
တယ္။ဆင္းရဲဒုကၡသေဘာအရနဲ႔ေကာင္
းစြာသိလိုက္တဲ့အခါမွာအပၸဏီဟိတဝိ
မုတၱိနဲ႔လြတ္ေျမာက္သြားတယ္။အနတၱသေဘာနဲ႔တရားသေဘာေတြကိုေကာင္း
စြာသိလိုက္တဲ့အခါမွာသုညတဝိမုတၱိနဲ႔
လြတ္ေျမာက္သြားတယ္။

 

ဝိမုတၱိ(၃)မ်ိဳးသည္ကြာျခားျခင္းရိွၿပီး
ပံုစံ(၄)မ်ိဳးရိွၾကတယ္။ဘာေတြလဲဆို
ေတာ့ ၁။ႀကီးမားျခင္း–>မျမဲတဲ့သေဘာ
ျဖစ္ျခင္းနဲ႔ပုဂၢိဳလ္ေတြေကာင္းစြာသိ
လိုက္တဲ့အခါမွာအနိမိတၱဝိမုတၱိသည္
အႀကီးျဖစ္တယ္။ဆင္းရဲဒုကၡသေဘာ
အရနဲ႔ေကာင္းစြာသိလိုက္တဲ့အခါမွာအပၸဏီဟိတဝိမုတၱိသည္အႀကီးျဖစ္တယ္။
အနတၱသေဘာအရနဲ႔ေကာင္းစြာသိ
လိုက္တဲ့အခါမွာသုညတဝိမုတၱိသည္
အႀကီးျဖစ္တယ္။ ၂။တည္ၾကည္ျခင္း
–>မျမဲတဲ့သေဘာျဖစ္ျခင္းနဲ႔ေကာင္းစြာ
သိလိုက္တဲ့ပုဂၢိဳလ္ေတြသည္အနိမိတၱဝိ
မုတၱိနဲ႔စိတ္ကိုတည္ၾကည္စြာရပ္တည္
ႏုိင္တယ္။ဆင္းရဲဒုကၡျဖစ္ျခင္နဲ႔ေကာင္း
စြာသိလိုက္တဲ့အခါမွာအပၸဏီဟိတဝိမု
တၱိနဲ႔စိတ္ကိုတည္ၾကည္စြာရပ္တည္ႏိုင္
တယ္။အနတၱသေဘာျဖစ္ျခင္းနဲ႔ေကာင္းစြာသိလိုက္တဲ့အခါမွာသုညတဝိမုတၱိနဲ႔
စိတ္ကိုတည္ၾကည္စြာရပ္တည္ႏိုင္တယ္။ ၃။စိတ္မွာသက္ဝင္ေစျခင္း–>မျမဲတဲ့
သေဘာျဖစ္ျခင္းနဲ႔ေကာင္းစြာသိလိုက္
တဲ့ပုဂၢဳလ္ေတြသည္အနိမိတၱဝိမုတၱိနဲ႔
စိတ္မွာသက္ဝင္ေစႏိုင္တယ္။ဆင္းရဲ
ဒုကၡသေဘာအရနဲ႔ေကာင္းစြာသိလိုက္
တဲ့အခါမွာအပၸဏီဟိတဝိမုတၱိနဲ႔စိတ္မွာ
သက္ဝင္ေစႏိုင္တယ္။ ၄။စိတ္မွႏႈတ္
ထြက္ေစျခင္း–>မျမဲတဲ့သေဘာျဖစ္ျခင္
းနဲ႔ေကာင္းစြာသိလိုက္တဲ့ပုဂၢိဳလ္ေတြ
သည္အနိမိတၱဝိမုတၱိနဲ႔စိတ္ကိုၿငိမ္းတဲ့
နိဗၺာန္သို႔ေရာက္ေစႏုိင္တယ္။ဆင္းရဲဒုကၡသေဘာျဖစ္ျခင္းနဲ႔ေကာင္းစြာသိ
လိုက္တဲ့အခါအပၸဏီဟိတဝိမုတၱိနဲ႔စိတ္
ကိုၿငိမ္းတဲ့နိဗၺာန္သို႔ေရာက္ေစႏိုင္တယ္။အနတၱသေဘာအျဖစ္နဲ႔ေကာင္းစြာသိ
လိုက္တဲ့အခါမွာသုညတဝိမုတၱိနဲ႔စိတ္
ကိုၿငိမ္းတဲ့နိဗၺာန္သို႔ေရာက္ေစႏိုင္တယ္။

 

☆ေထာက္မေပးတဲ့ပရမတၳ(အမွန္တ
ကယ္ရိွတဲ့)တရား(၄)ပါး☆

စိတ္၊ေစတသိက္၊ရုပ္ႏွင့္နိဗၺာန္တို႔သည္
ပရမတၳတရားေတြျဖစ္ၾကၿပီးတကယ္
ရိွတဲ့တရားလည္းျဖစ္တယ္။ဘာ
ေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့စိတ္၊ေစတသိက္
ႏွင့္ရုပ္ေတြသည္အဆက္မျပတ္ဆက္
လက္ၿပီးျဖစ္၊ပ်က္ေနတယ္။ဒါေၾကာင့္
ျဖစ္ေပၚၿပီးသိႏိုင္တယ္။ဥပမာ-ရုပ္ကို
ျမင္တဲ့အခ်ိန္၊အသံကိုၾကားတဲ့အခ်ိန္
ႏွင့္စဥ္းစားေတြးေတာတဲ့အခ်ိန္ေတြမွာ
စိတ္သည္အဆက္မျပတ္ျဖစ္၊ပ်က္ေန
ၿပီးတာဝန္အမ်ိဳးမ်ိဳးေတြကိုလုပ္ၾက
တယ္။ဥပမာ-တစ္ခ်ိဳ႕စိတ္သည္အဆင္း
ကိုျမင္တယ္။တစ္ခ်ိဳ႕စိတ္သည္အသံကို
ၾကားတယ္။တစ္ခ်ိဳ႕စိတ္သည္စဥ္းစား
ေတြးေတာတယ္စသည္တို႔ျဖစ္ၾကတယ္။ဒါေၾကာင့္အဲဒီစိတ္ကိုျဖစ္ေပၚေစတဲ့အ
ေၾကာင္းေတြသည္စိတ္ရဲ႕အမ်ိဳးအစား
အရအဲဒီစိတ္၊ေစတသိက္ႏွင့္ရုပ္ရဲ႕အ
ဆက္မျပတ္ျဖစ္၊ပ်က္ျခင္းသည္လၽွင္
ျမန္စြာနဲ႔ျဖစ္ၿပီး၊ျဖစ္ပ်က္ျခင္းေတြမျမင္
ႏိုင္ေအာင္ျမန္တယ္။ရုပ္ေတြသည္တစ္
ျဖည္းျဖည္းနဲ႔ေျပာင္းလဲသြားတယ္လို႔
နားလည္လိုက္ရတယ္။ၿပီးေတာ့အဲဒီ
စိတ္သည္လူနဲ႔သတၱဝါေတြေမြးဖြားတဲ့အခါမွာျဖစ္ေပၚတယ္။အဲဒီစိတ္သည္
လူနဲ႔သတၱဝါေတြေသသြားတဲ့အခါမွာ
ပ်က္သြားတယ္။ပညာသည္ျဖစ္ေပၚဆဲ
ျဖစ္တဲ့စိတ္၊ေစတသိက္ႏွင့္ရုပ္ရဲ႕လကၡ
ဏသေဘာေတြကိုသိေစတယ္။တကယ္
လို႔မေလ့လာ၊မေဝဖန္မသံုးသပ္ဘူး၊သတိေတြကိုတိုးတက္ေအာင္မပြားမ်ားဘူး
ဆိုရင္နာမ္တရားႏွင့္ရုပ္တရားေတြရဲ႕လကၡဏသေဘာေတြကိုမသိႏိုင္ဘူး။ဘာ
ေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့စိတ္၊ေစတသိက္ႏွင့္
ရုပ္ေတြသည္အဆက္မျပတ္တစ္ခ်ိန္လံုးျဖစ္၊ပ်က္ေနတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ျဖစ္
တယ္။

 

ျဖစ္ေပၚတဲ့ဘယ္တရားသေဘာမဆို
အဲဒီတရားသေဘာေတြသည္ျပဳျပင္
ေျပာင္းလဲတဲ့ျဖစ္ေပၚျခင္းေတြအေၾကာင္းရိွရတယ္။တကယ္လို႔အေၾကာင္းမရိွ
ရင္မျဖစ္ေပၚဘူး။အရွင္သာလိပုတၱရာ
သည္ျမတ္စြာဘုရားရဲ႕အဆံုးအမတရား
ေတြထဲမွာသဒၵါတရားေတြျဖစ္ေပၚတယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ပဥၥဝဂၢီ(၅)ပါး
ထဲကရဟန္းတစ္ပါးျဖစ္တဲ့အရွင္အာသ
စိကိုျမင္လိုက္ရတဲ့အတြက္ျဖစ္တယ္။
အရွင္သာလိပုတၱရာသည္အရွင္အာသစိကိုျမင္ၿပီးသဒၵါတရားေတြအမ်ားႀကီး
ရိွလာတယ္။ဒါေၾကာင့္အရွင္အာသစိရဲ႕
ေနာက္ကိုလိုက္ၿပီးေတာ့အရွင္အာသစိ
ကိုေမးတယ္။“ဘယ္သူကအရွင္ရဲ႕ဆ
ရာလဲ?”ၿပီးေတာ့“အရွင္ရဲ႕ဆရာက
ဘယ္လိုဆိုဆံုးမသလဲ?လို႔ေမးတယ္။
“အေၾကာင္းကျဖစ္ေပၚတဲ့ဘယ္တရား
မဆိုဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားကအဲဒီတရား
ေတြရဲ႕အေၾကာင္းအရင္ေတြကိုေဟာ
ၾကားသြားတယ္။ၿပီးေတာ့အဲဒီတရား
ေတြရဲ႕ပ်က္ရျခင္းအေၾကာင္းေတြကို
လည္းျမတ္ဗုဒၶကဆိုဆံုးမသြားတယ္လို႔
အရွင္အာသစိကျပန္ေျဖတယ္။

 

တကယ္လို႔ျမတ္စြာဘုရားသိေတာ္
မူသြားတဲ့တရားေတာ္ေတြရဲ႕အေၾကာင္း
ေတြအားလံုးနဲ႔အတူျမတ္စြာဘုရားကမ
ေဟာၾကားသြားဘူးဆိုရင္တရားေတာ္
ေတြသည္ဘယ္အေၾကာင္းကေနျဖစ္
ေပၚလာသလဲဆိုတာကိုဘယ္သူမွမသိ
ႏိုင္ဘူး။စိတ္၊ေစတသိက္၊ရုပ္ဆိုတဲ့အ
ရိွတရားေတြရဲ႕အမ်ိဳးအစား
တစ္မ်ိဳးစီေတြသည္ျဖစ္ေပၚလာတဲ့တ
ရားျဖစ္ၿပီးဘယ္အေၾကာင္းကျဖစ္
တယ္ဆိုတာဘယ္သူမွမသိႏိုင္ဘူး။တ
ရားေတာ္ေတြအားလံုးကိုဗုဒၶျမတ္စြာ
ဘုရားက“အဲဒီျဖစ္ေပၚလာတဲ့တရား
ေတြအားလံုးသည္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲၿပီး
ျဖစ္ေပၚမယ့္အေၾကာင္းေတြရိွတဲ့အ
တြက္ျဖစ္ေပၚရတယ္လို႔ျပန္ၿပီးေဟာ
ၾကားသြားတယ္။ၿပီးေတာ့အဲဒီတရား
ေတြျဖစ္ေပၚရတဲ့အေၾကာင္းေတြကို
လည္းဆိုဆံုးမသြားတယ္။အဲဒီျဖစ္ေပၚ
လာတဲ့တရားေတြအားလံုးသည္ျဖစ္ေပၚဖို႔အေၾကာင္းမရိွရင္ျဖစ္ေပၚလို႔မရဘူး။

 

နတ္၊လူ၊သတၱဝါေတြေမြးတယ္လို႔ေျပာ
ဆိုၾကျခင္းသည္စိတ္၊ေစတသိက္၊ရုပ္
ေတြျဖစ္ေပၚျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။စိတ္
ေစတသိက္ေတြရဲ႕အမ်ိဳးအစားတစ္ခု
သည္ရုပ္နဲ႔အတူျဖစ္ေပၚတဲ့အခါမွာလူ
ေတြေမြးလာတယ္လို႔အမည္နာမ(ပညတ္)နဲ႔သိထားၾကတယ္။စိတ္၊ေစတသိက္
ေတြသည္နတ္ရဲ႕ရုပ္နဲ႔အတူျဖစ္ေပၚတဲ့အခါမွာနတ္ေမြးလာတယ္လို႔အမည္နာ
မနဲ႔သိထားၾကတယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆို
ေတာ့အဲဒီျဖစ္ေပၚလာတဲ့အေၾကာင္း
ေတြသည္ကြာျခားၾကၿပီးအမ်ားႀကီးရိွ
ၾကတယ္။ၿပီးေတာ့အရမ္းကိုစုပ္ေထြး
လွၿပီးထူထပ္တယ္။ဒါေပမယ့္ျမတ္ဗုဒၶ
ရဲ႕သေဗၺညဳတဥာဏ္သည္အဲဒီတရား
ေတြရဲ႕အေၾကာင္းအားလံုးေတြနဲ႔အတူ
တရားေတာ္ေတြအားလံုးကိုသိေတာ္မူ
သြားတဲ့ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္တယ္။ဒါေၾကာင့္တ
ရားအမ်ိဳးအစားတစ္မ်ိဳးစီေတြရဲ႕သ
ေဘာတရားရဲ႕အမွန္ေတြကိုျမတ္စြာဘု
ရားက“ျဖစ္ေပၚတဲ့ဘယ္တရားမဆိုအဲဒီ
တရားကျဖစ္ေပၚေစတဲ့အေၾကာင္းေတြရိွတယ္။ျဖစ္ေပၚလာတဲ့တရားေတြသည္
သခၤာရတရားေတြျဖစ္တယ္”လို႔ေဟာ
ၾကားသြားတယ္။

 

စိတ္၊ေစတသိက္၊ရုပ္ေတြသည္အ
ေၾကာင္းရိွတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚ
ရၿပီးသခၤာရတရားေတြျဖစ္ၾကတယ္။
အဲဒီဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားရဲ႕အဆံုးအမတ
ရားေတာ္ေတြသည္အကၡရာ၊သေခၤတ
ႏွင့္အမွတ္အသားေတြနဲ႔အတူၿပီးျပည့္စံု
တယ္။တရားေတြရဲ႕အခ်က္အလက္
တစ္ခုခုမွာနားလည္မႈေတြမွားႏိုင္တဲ့ပု
ဂၢဳလ္ေတြရွိႏိုင္တယ္။ဒါေၾကာင့္ျမတ္စြာ
ဘုရားကအသံုးအႏႈန္းေတြကိုပုိၿပီးေတာ့
ေသခ်ာေအာင္ပညတ္ထားခဲ့တယ္။အဲဒီ
တရားရဲ႕အခ်က္အလက္ေတြကိုဘယ္သူေတြမဆိုအဓိပၸါယ္ေတြ၊နားလည္မႈ
ေတြမမွားဖို႔အတြက္ျဖစ္တယ္။ဒါ
ေၾကာင့္ျမတ္စြာဘုရားပညတ္သြားခဲ့တဲ့
“ျဖစ္ေပၚလာတဲ့တရားေတြသည္အ
ေၾကာင္းရိွၿပီးျဖစ္ေပၚရတဲ့သခၤာရတရား
ေတြျဖစ္တယ္။အဲဒီျဖစ္ေပၚလာတဲ့တရားေတြသည္ဘယ္သူ႔ကိုမွနားလည္မႈေတြမမွားေစခ်င္ဘူး။ဘာေၾကာင့္လဲဆို
ေတာ့ျဖစ္ေပၚၿပီးသြားရင္တစ္ခ်ိန္လံုးအ
ျမဲတမ္းပံုမွန္ျဖစ္ေပၚေနတဲ့အတြက္
ေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။

 

ျမတ္စြာဘုရားပညတ္ထားခဲ့တဲ့“အဲဒီ
သခၤာရတရား(ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲတဲ့တ
ရား)ျဖစ္တဲ့တရားေတြသည္သခၤတတ
ရား(ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲၿပီးသြားတဲ့တရား)ေတြျဖစ္တယ္။သခၤတတရားဆိုတာက
ျဖစ္ေပၚၿပီးပ်က္သြာတဲ့တရားျဖစ္တယ္။ျမတ္စြာဘုရားပညတ္သြားတဲ့သခၤတဆိုတဲ့စကားလံုးႏွင့္သခၤာရဆိုတဲ့စကား
လံုးေတြသည္ဘယ္တရားမဆိုျဖစ္ေပၚ
ၿပီးအဲဒီတရားသည္အေၾကာင္းရိွၿပီးျဖစ္
ေပၚရတယ္။အေၾကာင္းေတြပ်က္သြား
ရင္အဲဒီအေၾကာင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚလာ
တဲ့တရားေတြလည္းပ်က္သြားရတယ္။
သခၤတတရားဆိုတာကျဖစ္ေပၚၿပီးပ်က္
သြားတဲ့တရားျဖစ္တယ္။ဒါေၾကာင့္သ
ခၤာရတရားဆိုတာကအဲဒီျပဳျပင္ေျပာင္း
လဲတဲ့အေၾကာင္းတရားရွိၿပီးသခၤတတ
ရားျဖစ္ရတယ္။စိတ္၊ေစတသိက္၊ရုပ္ဆို
တဲ့အရိွတရားေတြသည္သခၤာရတရား
ျဖစ္ၿပီးသခၤတတရားလည္းျဖစ္တယ္။
“သေဗၺသခၤာရအနိစၥ–>ခႏၶအားလံုး
သည္မျမဲဘူး။သေဗၺသခၤာရဒုကၡ–>ခႏၶာ
အားလံုးသည္ဆင္းရဲတယ္။သေဗၺဓမၼာ
အနတၱာ–>တရားအားလံုးသည္အစိုမရ
တဲ့သေဘာရိွတယ္။

 

☆ခႏၶာအားလံုးသည္မျမဲဘူး☆
သခၤာရတရားအားလံုးမျမဲဘူး။အဲဒီရုပ္
တရားရဲ႕မျမဲတဲ့ပ်က္ဆီးျခင္းကိုျမင္ႏိုင္
ေအာင္ျဖစ္ေပၚေစတယ္။ဒါေပမယ့္အဲဒီ
နာမ္တရားရဲ႕မျမဲျခင္းသည္သိရခက္
တယ္။ဒါေၾကာင့္အနာထပဏ္သူေဌး
ႀကီးရဲ႕ေစတဝန္ေက်ာင္းမွာျမတ္စြာဘု
ရားကရဟန္းေတြအားလံုးကိုေျပာဆို
သြားခဲ့တယ္။“ရဟန္းတို႔အားလံုးနား
ေထာင္ၾက!တရားေတြကိုမနာၾကားရတဲ့
ပုထုဇဥ္လူေတြဆိုရင္ဒီဓာတ္ႀကီး(၄)ပါး
မွစုစည္းျခင္းျဖစ္တဲ့ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာၿငီး
ေငြ႕ျခင္းေတြရိွလာၿပီးလိုခ်င္မႈေတြ
ေလ်ာ့နည္းလာကာလြတ္ေျမာက္ျခင္း
ေတြရိွခ်င္လာတယ္။အဲဒီအခ်က္က
ဘယ္အေၾကာင္းေၾကာင့္ျဖစ္တာလဲ?
ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ဒီဓာတ္ႀကီး(၄)
ပါးရဲ႕စုစည္းျခင္းျဖစ္တဲ့ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ
တိုးတက္ျခင္းေသာ္လည္းေကာင္း၊ပ်က္
ဆီးျခင္းေသာ္လည္းေကာင္း၊ေမြးျခင္း
ေသာ္လည္းေကာင္း၊ေသျခင္းေသာ္
လည္ေကာင္းစသည္တို႔ျဖစ္ေပၚရတယ္
။ဒါေပမယ့္တရားေတြကိုမနာၾကားရတဲ့
ပုထုဇဥ္ေတြဆိုရင္မၿငီးေငြ႕ခ်င္ၾကဘူး။လိုခ်င္မႈေတြမေလ်ာ့နည္းခ်င္ၾကဘူး၊
စိတ္ထဲမွလြတ္ေျမာက္ခ်င္တဲ့စိတ္ေတြ
မရိွၾကဘူး။အဲဒီအခ်က္ကဘယ္အ
ေၾကာင္းေၾကာင့္ျဖစ္တာလဲ?ဘာ
ေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့တရားေတာ္ေတြကိုမနာၾကားရတဲ့ပုထုဇဥ္ေတြရဲ႕စိတ္ေတြ
သည္တဏွာနဲ႔စြဲၿငိေနၿပီး`အဲဒါငါ့ဥစၥာ၊
အဲဒါငါ့ရဲ႕ကိုယ္ပိုင္ဥစၥာစသည္ျဖင့္အ
ျမင္မွားျခင္းျဖင့္စြဲထားၾကတယ္။ဒါ
ေၾကာင့္ငါ့ဟာ၊ငါ့ဥစၥာလို႔စြဲထားျခင္း
သည္အခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာနဲ႔စြဲလာခဲ့ၾက
တယ္။အဲဒီစိတ္ေတြသည္ေန႔ေရာညပါ
တစ္စိတ္ၿပီးတစ္စိတ္ျဖစ္ေပၚၿပီးပ်က္
သြားတယ္။

 

စိတ္၊ေစတသိက္၊ရုပ္ေတြသည္တစ္ခ်ိန္လံုးျဖစ္၊ပ်က္ေနတဲ့အတြက္သိဖိုို႔ရန္ခက္
ခဲတယ္။ၿပီးေတာ့ၿငီးေငြ႕လာၾကတယ္။ရုပ္နဲ႔နာမ္ေတြထဲမွာသာယာမႈေတြစြန္႔
လြတ္ၿပီးအစြဲေတြေလ်ာ့နည္းလာၾက
တယ္။အဲဒီရုပ္နဲ႔နာမ္ေတြကိုၿငီးေငြ႕ႏိုင္
ဖို႔ႏွင့္သာယာမႈ၊ၿငိတြယ္မႈေတြစြန္႔လြတ္
ႏိုင္ဖို႔သည္ပညာအျမင္နဲ႔အတူေဝဖန္
သံုးသပ္ရမယ္လို႔ျမတ္စြာဘုရားက
ေဟာေျပာဆံုးမသြားတယ္။ဘယ္အ
ခ်ိန္မဆို`ခႏၶာအားလံုးသည္မျမဲဘူး’ဆို
တာပညာနဲ႔ျမင္ၿပီးေဝဖန္သံုးသပ္တဲ့
ပုဂၢိဳလ္ေတြသည္အဲဒီအခ်ိန္မွာဆင္းရဲ
ဒုကၡထဲမွသူတို႔ေတြၿငီးေငြ႕လာၾကတယ္။
ဒါေတြသည္ျဖဴစင္သန္႔ရွင္းတဲ့နည္းလမ္းေတြျဖစ္တယ္။ဘယ္အခ်ိန္မဆို`ခႏၶာမွန္သမွ်သည္ဆင္းရဲဒုကၡေတြျဖစ္တယ္’လို႔ပညာနဲ႔ျမင္ၿပီးေဝဖန္သံုးသပ္တဲ့ပု
ဂၢိဳလ္ေတြသည္အဲဒီအခ်ိန္မွာဆင္းရဲ
ဒုကၡထဲမွသူတို႔ေတြၿငီးေငြ႕လာၾကတယ္။
ဘယ္အခ်ိန္မဆို`ခႏၶာမွန္သမၽွအစိုးမရဘူး’လို႔ပညာနဲ႔ျမင္ၿပီးေဝဖန္သံုးသပ္တဲ့
ပုဂၢိဳလ္ေတြသည္အဲဒီအခ်ိန္မွာဆင္းရဲဒုကၡထဲမွသူတို႔ေတြၿငီးေငြ႕လာၾကတယ္။
ဒါေတြသည္ျဖဴစင္သန္႔ရွင္းတဲ့လမ္းျဖစ္
တယ္။

 

ျဖစ္ေပၚၿပီးပ်က္သြားတဲ့နာမ္တရားနဲ႔
ရုပ္တရားေတြေလ်ာ့နည္းသြားတဲ့အထိ
မျမင္တဲ့ဘယ္သူမဆိုအဲဒီလူေတြသည္
သစၥာေလးပါးကိုသိျမင္တဲ့အရိယာပုဂၢိဳလ္ေတြျဖစ္လို႔မရဘူး။အရိယာပုဂၢိဳလ္
ေတြသည္ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားရဲ႕`ဗုဒၶ’ဘု
ရားျဖစ္ျခင္းကိုသိျမင္ၾကတယ္။ျမတ္စြာ
ဘုရားသိေတာ္မႈသြားၿပီးဆိုဆံုးမသြားတဲ့တရားေတာ္ေတြကိုေလ့လာသင္ၾကားယံုေလာက္နဲ႔ပဲမဟုတ္ဘူး။အရိယာပု
ဂၢိဳလ္ေတြသည္ျမတ္စြာဘုရားသိေတာ္
မႈသြားတဲ့တရားေတာ္ေတြကိုသံသယ
ေတြမရိွေတာ့ဘူး။ဘာေၾကာင့္လဲဆို
ေတာ့အရိယာပုဂၢိဳလ္ေတြသည္အဲဒီတ
ရားေတာ္ေတြကိုထိုးထြင္းစြာသိၿပီး`ဗုဒၶ’
ပညာျဖစ္ျခင္းကိုသိျမင္သြားၾကတယ္။
ျမတ္စြာဘုရားဆိုဆံုးမသြားတဲ့တရား
ေတာ္ေတြသည္ခတ္မွန္းယူျခင္းျဖင့္သိ
ႏိုင္တဲ့အရာေတြမဟုတ္ဘူး။ဒါေပမယ့္အမွန္အတိုင္းရိွတဲ့အဲဒီတရားေတြအားလံုးကိုသိေတာ္မူတယ္။“တရားေတြကို
ျမင္တဲ့ဘယ္သူမဆိုအဲဒီပုဂၢိဳလ္သည္ငါဘုရားကိုျမင္တဲ့သူျဖစ္တယ္။”ဘယ္သူ
မဆိုတရားေတြကိုသိျမင္ဖို႔အတြက္ေလ့လာသင္ၾကားၿပီးက်င့္ၾကံမယ္ဆိုရင္အဲဒီပုဂၢိဳလ္သည္တရားေတာ္ေတြကိုသိျမင္
ႏိုင္ၿပီးကိေလသာေတြကိုၿငိမ္းတဲ့အရိ
ယာပုဂၢိဳလ္ေတြတစ္ဆင့္ၿပီးတစ္ဆင့္ျဖစ္
လာတယ္။ဆိုလိုတာကအရွင္ေသာတာ
ပန္ကေနအရွင္သဒၵါဂါမ္၊အရွင္အနာဂါမ္၊အရွင္ရဟႏၱာအထိျဖစ္လာၾကတယ္။

 

☆ခႏၶာမွန္သမွ်ဆင္းရဲတယ္☆
သခၤာရတရားအားလံုးသည္ျဖစ္ၿပီး
ေတာ့ပ်က္သြားတယ္။စိတ္ရဲ႕အမ်ိဳးအ
စားေတြေကာင္းသည္ျဖစ္ေစ၊မေကာင္း
သည္ျဖစ္ေစ၊ရုပ္ေတြေခ်ာသည္ျဖစ္ေစ၊
မေခ်ာသည္ျဖစ္ေစ၊အားလံုးသည္အတူတူပဲျဖစ္ေပၚၿပီးပ်က္သြားရတယ္။ျဖစ္၊
ပ်က္ၿပီးမျမဲတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ဆင္းရဲ
တယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ေရွ႕ဆက္
ၿပီးမတည္ျမဲတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ျဖစ္
တယ္။ခႏၶာမွန္သမၽွဆင္းရဲျခင္းသည္
ကိုယ္ခႏၶာတစ္ခုထဲနာက်င္ၿပီးဆင္းရဲ
တာမရိဟုတ္ဘူး။ဖ်ားနာျခင္းဒုကၡ၊ပူ
ေဆြးေသာကျဖစ္ရတဲ့ဆင္းရဲဒုကၡ၊ခ်စ္
ခင္ႏွစ္သက္တဲ့သူနဲ႔ခြဲခြာရတဲ့ဒုကၡ(သို႔)
မခ်စ္မႏွစ္သက္တဲ့သူနဲ႔ၾကံဳေတြ႕ရတဲ့
ဆင္းရဲဒုကၡေတြေလာက္နဲ႔မဟုတ္ဘူး။
ခႏၶာမွန္သမၽွဆင္းရဲဒုကၡျဖစ္တယ္။ဘာ
ေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ခႏၶာမွန္သမၽွမျမဲတဲ
အတြက္ေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။ဒါေၾကာင့္
ေပ်ာ္ရႊင္တယ္၊ခ်မ္းသာတယ္ဆိုၿပီးမၿငိ
တြယ္သင့္ဘူး။တစ္ခ်ိဳ႕ကစိတ္ရဲ႕ေပ်ာ္
ရႊင္သာယာမႈေတြမွာခ်မ္းသာမႈရိွတယ္
လို႔သံသယရိွၾကတယ္။ဘာေၾကာင့္ခႏၶာ
မွန္သမွ်ဆင္းရဲတယ္လို႔ေျပာရသလဲ?
ခႏၶာမွန္သမွ်ဆင္းရဲတယ္လို႔ေျပာရ
ျခင္းသည္အဲဒီခ်မ္းသာတယ္လို႔ဆိုတဲ့
စိတ္ရဲ႕ေပ်ာ္ရႊင္သာယာမႈေတြလည္းမ
ျမဲဘူး။ဒါေၾကာင့္သခၤာရတရားေတြျဖစ္
တဲ့စိတ္၊ေစတသိက္၊ရုပ္ေတြအားလံုး
သည္ဆင္းရဲျခင္းျဖစ္တယ္။ဘာေၾကာင့္
လဲဆိုေတာ့စိတ္၊ေစတသိက္၊ရုပ္ေတြ
အားလံုးသည္မျမဲေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။

 

☆တရားမွန္သမၽွ(အနတၱ)အစိုး
မရဘူး☆
တရားအားလံုးသည္ပရမတၳတရား(၄)
ပါးျဖစ္ၿပီးစိတ္၊ေစတသိက္၊ရုပ္ႏွင့္နိဗၺာန္
တို႔ျဖစ္ၾကတယ္။တရားအားလံုးေတြ
သည္အနတၱသေဘာျဖစ္တယ္။ဆိုလို
တာကနင္၊ငါလည္းမဟုတ္၊ပုဂၢိဳလ္၊သတၱဝါေတြလည္းမဟုတ္၊ဘယ္သူတစ္ဦး
တစ္ေယာက္ရဲ႕အလိုဆႏၵအတိုင္းမရိွတဲ့
သေဘာေတြျဖစ္တယ္။နိဗၺာန္သည္ပရမတၳတရားျဖစ္တယ္။အမွန္တကယ္ရိွတဲ့
တရားလည္းျဖစ္တယ္။နိဗၺာန္သည္သခၤာရတရားမဟုတ္ဘူး။ဝိသခၤာရတရား
(မျဖစ္ေပၚတဲ့တရား)ျဖစ္တယ္။သခၤာရ
တရားနဲ႔ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္တယ္။သခၤာရတရားဆိုတာကျဖစ္ေပၚတဲ့တရားျဖစ္
ၿပီးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲတဲ့အေၾကာင္းေတြရိွတယ္။ဝိသခၤာရတရားဆိုတာကမျဖစ္
ေပၚတဲ့တရားျဖစ္ၿပီးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲတဲ့အေၾကာင္းေတြမရိွဘူး။နိဗၺာန္သည္
အသခၤတရားျဖစ္ၿပီးသခၤတတရားမ
ဟုတ္ဘူး။သခၤတတရားဆိုတာကျဖစ္၊ပ်က္တဲ့တရားျဖစ္တယ္။အသခၤတတ
ရားဆိုတာကမျဖစ္၊မပ်က္တဲ့တရား
ျဖစ္တယ္။နိဗၺာန္သည္ျပဳျပင္ေျပာင္း
လဲတဲ့အေၾကာင္းမရိွတဲ့အတြက္မျဖစ္၊
မပ်က္တဲ့တရားျဖစ္တယ္။

 

စိတ္၊ေစတသိက္၊ရုပ္ေတြသည္သခၤာရ
တရားျဖစ္ၿပီးေလာကီရတရားျဖစ္
တယ္။ေလာကရဆိုတဲ့အဓိပၸါယ္ကကြဲ
ပ်က္ျခင္း၊ပ်က္စီးျခင္းတို႔ျဖစ္ၾကတယ္။
ဝိသခၤာရတရားျဖစ္တဲ့နိဗၺာန္ကေတာ့
ေလာကုတၱရာတရားျဖစ္တယ္။ေလာ
ကုတၱရားတရားဆိုတာကေလာကက
ေနလြတ္ေျမာက္ျခင္းျဖစ္တယ္။စိတ္ပရမ ၈၉(သို႔)၁၂၁ပါးႏွင့္ေစတသိက္ပရမ
၅၂ပါးသည္အားရံုကိုသိတဲ့နာမ္တရား
ျဖစ္ၿပီးရုပ္ပရမ ၂၈ပါးသည္ရုပ္တရား
ျဖစ္တယ္။နိဗၺာန္ပရမသည္အာရံုကိုမသိတဲ့နာမ္တရားျဖစ္ၿပီးဝိသခၤာရတရား
(သို႔)အသခၤတတရားျဖစ္တယ္။

 

☆ခႏၶာ(၅)ပါး☆
ခႏၶ(၅)ပါးေတြကေတာ့ရူပကၡႏၶာ၊ေဝဒန
ကၡႏၶာ၊သညကၡႏၶာ၊သခၤာရကၡႏၶာ၊ဝိညာကၡႏၶာတို႔ျဖစ္ၾကတယ္။ခႏၶာအရပရမတၳ
တရား(၄)ပါးရိွၿပီးဘာေတြလဲဆိုေတာ့
၁။စိတ္သည္ဝိညာကၡႏၶာျဖစ္တယ္။၂။
ေစတသိက္သည္ေဝဒနကၡႏၶာ၊သညကၡႏၶာ၊သခၤာရကၡႏၶာတို႔ျဖစ္ၾကတယ္။၃။ရုပ္
သည္ရူပကၡႏၶာျဖစ္တယ္။၄။နိဗၺာန္သည္
ခႏၶာမဟုတ္ဘူး၊ဝိမုတၱိခႏၶာျဖစ္တယ္။
ဝိမုတၱိဆိုတာကခႏၶာကေနလြတ္ေျမာက္
ျခင္းျဖစ္တယ္။

 

ခႏၶာဆိုတဲ့စကားလံုးရဲ႕အဓိပၸါယ္
သည္အေသးစိတ္ခြဲစိပ္လိုက္တဲ့တရား
သေဘာျဖစ္ၿပီးအတိတ္၊အနာဂတ္ႏွင့္
ပစၥဳပၸန္တို႔ျဖစ္ၿပီးအထဲ၊အျပင္၊အႀကီး၊အေသး၊အၾကမ္း၊အေခ်ာ၊အနီး၊အေဝး
တို႔ျဖစ္ၾကတယ္။ဒါေၾကာင့္ခႏၶာသည္သခၤတတရားျဖစ္ၿပီး၊ျဖစ္၊ပ်က္ၿပီးျပဳျပင္
ေျပာင္းလဲရတဲ့အေၾကာင္းရိွတဲ့တရား
ျဖစ္တယ္။ဒါေၾကာင့္အတိတ္၊အနာဂတ္
ႏွင့္ပစၥဳပၸန္ေတြျဖစ္ၾကတယ္။နိဗၺာန္ဆိုတဲ့
အသခၤတတရားသည္မျဖစ္ေပၚတဲ့တ
ရားျဖစ္ၿပီးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲတဲ့အ
ေၾကာင္းေတြမရိွဘူး။ဒါေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚ
ၿပီးတဲ့တရားျဖစ္တယ္လို႔ေျပာလို႔မရဘူး။မျဖစ္ေပၚေသးတဲ့တရားျဖစ္တယ္လို႔
ေျပာလို႔မရဘူး။ျဖစ္ေပၚမယ့္တရားျဖစ္
တယ္လို႔လည္းေျပာလို႔မရဘူး။အတိတ္၊အနာဂတ္၊ပစၥဳပၸန္ျဖစ္တယ္လို႔လည္း
ေျပာလို႔မရဘူး။ဒါေၾကာင့္မို႔နိဗၺာန္ဆိုတဲ့
ဝိသခၤာရတရားသည္ခႏၶာမဟုတ္တဲ့ဝိမုတၱိခႏၶာျဖစ္ၿပီးခႏၶာမွလြတ္ေျမာက္တဲ့တရားျဖစ္တယ္။

 

ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားကခႏၶာ(၅)ပါးႏွင့္ဥပါ
ဒါန္ခႏၶာ(၅)ပါးေတြကိုဒီလိုေဟာေျပာဆံုးမသြားတယ္။ရဟန္းတို႔အားလံုးနား
ေထာင္ၾက!ငါဘုရားေဟာေျပာမယ့္ခႏၶာ
(၅)ပါးႏွင့္ဥပါဒါန္ခႏၶာ(၅)ပါးေတြကိုရဟန္းတို႔အားလံုးနာယူၾက။အိုရဟန္းတို႔!
ခႏၶာ(၅)ပါးဆိုတာဘယ္လိုေတြလဲ?ရ
ဟန္းတို႔အားလံုး!ဘယ္ရုပ္တစ္မ်ိဳးမ်ိဳး
ေတြမဆိုအတိတ္၊အနာဂတ္ႏွင့္ပစၥဳပၸန္၊
အတြင္း(သို႔)အျပင္၊အႀကီး(သို႔)အေသး၊အၾကမ္း(သို႔)အေခ်ာ၊အနီး(သို႔)အေဝး
အားလံုးေတြသည္ရုပ္ခႏၶာလို႔ေခၚတယ္။ဘယ္ေဝဒနာတစ္မ်ိဳးမ်ိဳးေတြမဆို၊
ဘယ္သညာ၊ဘယ္သခၤာရ၊ဘယ္ဝိညာ
ဏတစ္မ်ိဳးမ်ိဳးေတြမဆိုအားလံုးေတြ
သည္အတိတ္၊အနာဂတ္ႏွင့္ပစၥဳပၸန္ေတြ
ျဖစ္ၿပီး၊အတြင္း(သို႔)အျပင္၊အနီး(သို႔)အေဝးအားလံုးတို႔သည္ဝိညာဏခႏၶာလို႔
ေခၚတယ္။ဒါေတြအားလံုးကိုခႏၶာ(၅)ပါး
လို႔ေခၚတယ္။

 

ရဟန္းတို႔အားလံုးနားေထာင္ၾက!ဥပါ
ဒါန္ခႏၶာ(၅)ပါးဆိုတာဘယ္လိုေတြလဲ?
ရဟန္းတို႔အားလံုးဘယ္ရုပ္တစ္မ်ိဳးမ်ိဳး
ေတြမဆိုအတိတ္၊အနာဂတ္ႏွင့္ပစၥဳပၸန္၊
အတြင္း(သို႔)အျပင္၊အႀကီး(သို႔)အေသး
၊အနီး(သို႔)အေဝးေတြသည္အာသေဝါနဲ႔အတူျဖစ္ေပၚၿပီးဥပါဒါန္ေတြျဖစ္ရတဲ့အ
ေၾကာင္းျဖစ္တယ္။ဒါကို`ရုပ္ဘူပါထာခႏၶာ’လို႔ေခၚတယ္။ဘယ္ေဝဒနာတစ္မ်ိဳး
မ်ိဳးမဆို၊ဘယ္သညာ၊ဘယ္သခၤာရ၊
ဘယ္ဝိညာဏတစ္မ်ိဳးမ်ိဳးမဆို၊အတိတ္၊အနာဂတ္ႏွင့္ပစၥဳပၸန္စသည္တို႔ျဖစ္
ၿပီးအနီး(သို႔)အေဝးတို႔ေတြသည္အာသ
ေဝါနဲ႔အတူျဖစ္ၿပီးဥပါဒါန္ျဖစ္ရတဲ့အ
ေၾကာင္းျဖစ္တယ္။ဒါေတြအားလံုးကို
ဝိညာႏူပါထာခႏၶာလို႔ေခၚတယ္။ဒါေတြအားလံုးသည္ဥပါဒါန္ခႏၶာ(၅)ပါးလို႔
ေခၚတယ္။

 

☆ခႏၶာ(၅)ပါးျဖစ္တဲ့ပရမတၳတရား
(၃)ပါး☆
စိတ္ပရမသည္၈၉(သို႔)၁၂၁မ်ိဳးရိွၿပီးအမ်ိဳးအစားအားလံုးသည္ဝိညာကၡႏၶာျဖစ္တယ္။ေစတသိက္ပရမသည္(၅၂)ပါးရိွ
ၿပီးေဝဒနာေစတသိက္(၁)ပါးသည္ေဝဒ
နကၡႏၶာျဖစ္တယ္။သညာေစတသိက္(၁)
ပါးသည္သညာကၡႏၶာျဖစ္တယ္။က်န္တဲ့
ေစတသိက္(၅၀)ပါးသည္သခၤာရကၡႏၶာ
ျဖစ္တယ္။ရုပ္ပရမ(၂၈)ပါးရိွၿပီးအမ်ိဳး
အစားအားလံုးသည္ရူပကၡႏၶာျဖစ္တယ္။

 

☆“ပရမတၳတရား(၃)ပါးျဖစ္တဲ့
ခႏၶာ(၅)ပါး”☆
ရူပကၡႏၶာသည္ရုပ္ပရမ (၂၈)ပါးျဖစ္
တယ္။ေဝဒနကၡႏၶာသည္ေဝဒနာေစတ
သိက္(၁)ပါး၊သညာကၡႏၶာသည္သညာ
ေစတသိက္(၁)ပါး၊သခၤာရကၡႏၶာသည္
ေစတသိက္(၅၀)ပါးတို႔ေတြသည္ေစတ
သိက္ပရမ(၅၂)ပါးတို႔ျဖစ္ၾကတယ္။ဝိ
ညာဏၡႏၶာသည္စိတ္ပရမ(၈၉)သို႔(၁၂၁)
ပါးတို႔ျဖစ္ၾကတယ္။

 

☆“စိတ္ရဲ႕တရားသေဘာအက်ဥ္း”☆
“အပိုင္း(၁)”သံယုတၱနိကယ္သခါထ
ေဝၚ(၇)စိတၱသုတ္(၂)
(၁၈၀)နတ္သားရဲ႕အေမး–>ေလာကကို
ဘယ္အရာကေခၚေဆာင္သြားသလဲ?
ပ်က္စီးျခင္းသို႔ဘယ္အရာကေခၚ
ေဆာင္သြားသလဲ?ေလာကအားလံုး
သည္ဘယ္တရားရဲ႕အာဏာအတိုင္း
ျဖစ္ရလဲ?
(၁၈၁)ျမတ္စြာဘုရားရဲ႕အေျဖ–>ေလာ
ကကို`စိတ္’ကေခၚေဆာင္သြားတယ္။
ပ်က္စီးျခင္းသို႔`စိတ္’ကေခၚေဆာင္သြား
တယ္။ေလာကအားလံုးသည္`စိတ္’တ
ရားရဲ႕အားဏာအတိုင္းျဖစ္ရတယ္။

 

စိတ္သည္သိတဲ့သေဘာႏွင့္သိတဲ့ဓာတ္
ေတြျဖစ္ၿပီးစိတ္ရဲ႕အေရးႀကီးျခင္းကို
ေတြ႕ျမင္ႏိုင္းတယ္။ဒါေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚဆဲျဖစ္တဲ့အရာကိုသိတဲ့ေနရာမွာအႀကီး
အကဲျဖစ္တယ္။ဒါေၾကာင့္ျမင္ျခင္းတစ္
မ်ိဳးထဲသိတာမဟုတ္ဘူး။ၾကားျခင္း၊အနံ႔ရျခင္း၊အရသာရျခင္း၊ထိေတြ႕တဲ့အ
ရာေတြနဲ႔သိျခင္းေတြေလာက္ပဲသိတာ
မဟုတ္ဘူး။ၿပီးေတာ့ေတြးေတာၾကံစည္
ျခင္းေတြလည္းသိေသးတယ္။ဒါ
ေၾကာင့္တစ္ဦးစီေတြရဲ႕ေလာကသည္
တစ္ဦးစီေတြရဲ႕အာဏာအတိုင္းျဖစ္ရ
တယ္။တစ္ခ်ိဳ႕လူေတြရဲ႕စိတ္သည္ကု
သိုလ္ေကာင္းမႈေတြကိုမ်ားစြာစုေစာင္း
ထားတယ္။ဒါေၾကာင့္အကုသိုလ္တရားေတြမ်ားတဲ့သူေတြကိုျမင္ရင္လည္းကု
သိုလ္တရားေတြကိုမ်ားစြာစုေစာင္းထားတဲ့သူေတြရဲ႕စိတ္သည္ေမတၱာစိတ္ေတြ
ျဖစ္ေပၚေသးတယ္။(သို႔)ကရုဏာစိတ္
ႏွင့္ဥေပကၡာစိတ္ေတြျဖစ္ႏိုင္ေသးတယ္။
တစ္ျပဳင္ထဲမွာပဲတစ္ျခားသူေတြရဲ႕
ေလာကသည္နာႀကီးစိတ္ရိွျခင္း၊စိတ္မ
ေပ်ာ္ျခင္း၊စိတ္ဆိုးျခင္းႏွင့္စိတ္အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္ျခင္းရဲ႕ေလာကေတြျဖစ္
တယ္။ဒါေၾကာင့္တစ္ဦးစီေတြသည္
ကိုယ္စီ၊ကိုယ္စီေတြရဲ႕ေလာကတစ္
ေလာကစီေတြျဖစ္ၾကတယ္။အခ်ိန္
တိုင္းေတြသည္အမွန္အတိုင္းျဖစ္ၾက
ရတယ္။

 

ဒို႔ေတြအားလံုးကိုၾကည့္လိုက္မယ္ဆိုရင္
တစ္ေလာကထဲမွာပဲအတူတူေနၾက
တယ္လို႔ထင္ရတယ္။ဒါေပမယ့္တကယ္
တမ္းက်ေတာ့ရုပ္တရားျဖစ္တဲ့အရာေတြအမ်ိဳးမ်ိဳးသည္မ်က္စိမွာျဖစ္ေပၚရ
တယ္။ထို႔အတူနား၊ႏွာ၊လၽွာ၊ကိုယ္ႏွင့္အဲဒီစိတ္ေတြမွာလည္းျဖစ္ေပၚရတယ္။တ
ကယ္လို႔အဲဒီအရာေတြအမ်ိဳးမ်ိဳးကိုသိ
တဲ့သေဘာျဖစ္တဲ့စိတ္ေတြမရိွဘူးဆိုရင္
ဘာဆိုဘာမွအေရးႀကီးတဲ့အရာေတြမ
ျဖစ္ေပၚေတာ့ဘူး။ဒါေပမယ့္စိတ္
ေၾကာင့္မ်က္စိ၊နား၊ႏွာ၊လၽွာ၊ကိုယ္ႏွင့္
စိတ္မွျဖစ္ေပၚတဲ့အရာေတြကိုသိရျခင္း
ျဖစ္တယ္။ဒါေၾကာင့္တစ္ဦးစီရဲ႕ေလာကသည္တစ္ဦးစီေတြရဲ႕`စိတ္’အာဏာ
အတိုင္းျဖစ္ရတယ္။ကုသိုလ္ေတြမ်ား
စြာစုေစာင္းတဲ့ေလာက၊ေမတၱာ၊ကရုဏာ၊မုဒိတာ၊ဥေပကၡာနဲ႔အတူျဖစ္ေပၚတဲ့
ေလာက၊နာႀကီးျခင္း၊စိတ္ဆိုးျခင္း၊အ
မ်က္ထြက္ျခင္းႏွင့္စိတ္အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္ျခင္းစတဲ့ေလာကေတြသည္ဘယ္
ေလာကကေကာင္းမလဲ?အဲဒီလူတစ္ဦးကိုထပ္တူျမင္တယ္၊လူတစ္ဦးရဲ႕အ
ေၾကာင္းကိုထပ္တူသိတယ္ဆိုပါစို႔၊ဒါ
ေပမယ့္တစ္ဦးစီရဲ႕ေလာကသည္ေမတၱာစိတ္ျဖစ္မလာ?(သို႔)နာႀကီးစိတ္ျဖစ္မ
လာ?အားလံုးေတြသည္တစ္ဦးစီရဲ႕စိတ္
အာဏာအတိုင္းျဖစ္ရတယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့စုေစာင္းလာခဲ့တဲ့အေၾကာင္းေတြကြာျခားတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ျဖစ္
တယ္။

 

အခ်ိန္အခါအရေလာကမွာမ်က္စိမွျဖစ္
ေပၚတဲ့အရာေတြေၾကာင့္လူေတြမ်ားစြာ
စုေပါင္းၿပီးေနထိုင္ၾကတယ္လို႔ထင္ရ
တယ္။ဒါေပမယ့္တကယ္လို႔သိတဲ့သ
ေဘာနဲ႔သိတဲ့ဓာတ္ေတြရဲ႕လကၡဏေတြ
ကိုထိုးထြင္းစြာနဲ႔သိမယ္ဆိုရင္အဲဒီအခ်ိန္
မွာျဖစ္ေပၚတဲ့အရာေတြကိုျမင္ရင္ျမင္တဲ့ေလာကျဖစ္ၿပီးျမင္ျခင္းပဲျဖစ္တယ္။
ဒါေၾကာင့္နင္၊ငါမဟုတ္ဘူး။ပုဂၢိဳလ္၊သတၱဝါေတြမဟုတ္ဘူး။ဘာအရာဝတၱဳ
ေတြမွမဟုတ္ဘူး။ဘာေၾကာင့္လဲဆို
ေတာ့အဲဒီအခ်ိန္မွာျမင္ယုံသာျဖစ္ၿပီး
ျမင္ရတဲ့ကိုယ္ခႏၶာ၊ပုံဏၬန္ႏွင့္အေၾကာင္း
အမ်ိဳးမ်ိဳးေတြကိုမေတြးေတာျဖစ္ေသး
ဘူး။ဒါေၾကာင့္ေလာကျဖစ္တယ္လို႔သိ
လိုက္တဲ့အခ်ိန္မွာပုဂၢိဳလ္၊သတၱဝါေတြ
၊အဲဒီအရာဝတၱဳအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြႏွင့္ျဖစ္ေပၚၿပီးျမင္လို႔ရတဲ့အရာေတြကိုစိတ္က
စဥ္းစားေနတဲ့အခ်ိန္ျဖစ္တယ္ဆိုတာမွန္
ကန္စြာနဲ႔နားလည္သင့္တယ္။ဒါေပမယ့္
ျဖစ္ေပၚေနတဲ့အရာေတြကိုစဥ္းစားေနတဲ့အခ်ိန္မဟုတ္ဘူး။ျမင္ေနတဲ့အခ်ိန္
သည္ေနာက္တစ္ခဏအခ်ိန္ျဖစ္တယ္။

 

လူတစ္ဦးတစ္ေယာက္စီေတြမွာစိတ္
ေတြတစ္ခဏစီျဖစ္ေပၚၿပီးဆက္ခါ၊ထပ္
ခါနဲ႔ဆက္လက္ျဖစ္ေပၚတဲ့အတြက္ႀကီး
မားတဲ့ေလာကေတြျဖစ္ေပၚလာတယ္လို႔
ထင္ရတယ္။လူ၊သတၱဝါေတြႏွင့္အရာ
ဝတၱဳအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြမ်ားစြာရိွၾကတယ္။ဒါေပမယ့္အဲဒီေလာကကိုအမွန္အတိုင္းနားလည္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ျဖစ္ေပၚတဲ့တရား
သေဘာေတြသည္စိတ္ရဲ႕တစ္ခဏစီသာ
ျဖစ္ေပၚတယ္။ဒါေပမယ့္လၽွင္ျမန္စြာနဲ႔
ဆက္လက္ၿပီးျဖစ္၊ပ်က္ျခင္းေၾကာင့္မ
ပ်က္စီးတဲ့ေလာကနဲ႔တူၿပီးခိုင္ျမဲၿပီးျဖစ္
ေပၚတဲ့ေလာကျဖစ္တယ္လို႔ထင္ရတယ္။ဒါေပမယ့္တကယ္တမ္းက်ေတာ့ေလာ
ကရဲ႕တစ္ခဏစီးေတြသည္ျဖစ္ေပၚၿပီး
အာရံုကိုသိတဲ့စိတ္ရဲ႕ျဖစ္ေပၚျခင္းသည္
တစ္ခဏပဲသိၿပီးျပန္ပ်က္သြားတယ္။

 

ဂုတၱနိကယ္၊မဟာနီးေထ့၊ပါဆူလသုတၱ
နီေထ့(၈)နံပါတ္(၃၁၉)မွာအခ်က္အ
လက္ေတြရိွတယ္။“စိတ္”ဆိုတဲ့`မေနာ’
သည္စကားအသံုးအႏႈန္းထဲကျမင္မႈ
အားလံုးေတြသည္စိတ္နဲ႔အတူစဥ္းစား
တယ္။`စိတ္’ဆိုတဲ့အဓိပၸါယ္ကေတာ့
စိတ္၊မေနာ၊မဏ၊ဟာထိုင္၊ပဏၱလ၊မနာ
ရတန၊မဏီစီ၊ဝိညာဥ္၊ဝိဥာဏၡႏၶာ၊မေနာ
ဝိညာဥ္ဏဓာတ္၊ဖႆ(ထိေတြ႕ျခင္း)
ေတြနဲ႔ျဖစ္ေပၚတဲ့အရာေတြျဖစ္တယ္။

 

ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားကအသံုးအႏႈန္းေတြအမ်ိဳးမ်ိဳးကိုသံုးျခင္းသည္လူတိုင္းမွာ
ရွိတဲ့စိတ္ရဲ႕လကၡဏသေဘာကိုနား
လည္ဖို႔အတြက္ျဖစ္တယ္။ဒါေပမယ့္
စိတ္သည္သိတဲ့သေဘာႏွင့္အမူအရာ
ေတြကိုသိတဲ့သေဘာျဖစ္တဲ့အတြက္
ေၾကာင့္သိႏိုင္ဖို႔ခဲယွဥ္တယ္။ေနာက္ၿပီး
အဲဒီလကၡဏကိုသိတဲ့ဓာတ္ကဘယ္လို
လဲ?စိတ္တစ္ခ်ိဳ႕ရဲ႕အဓိပၸါယ္ကိုနား
လည္ရမယ္။`စိတ္’သည္ေယာက္တိုင္း
မွာရိွတယ္။ဒါေပမယ့္ရိွတယ္လို႔သိရုံ
ေလာက္ပဲျဖစ္တယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆို
ေတာ့စိတ္ျဖစ္တာဘယ္အခ်ိန္မွာလဲ?
ဘယ္ေလာက္လဲဆိုတာမေဝဖန္မသံုးသပ္ရင္မသိႏိုင္ဘူး။

 

အတၳဇာလိနီထဲကအဌကထာ၊ဓမၼသံခ
ဏီပေကာ္၊အခ်က္အလက္ထဲမွာ`စိတ္’
ဆိုတဲ့သဘာဝတရားသည္ထူးဆန္းတဲ့
သဘာဝတရားျဖစ္တယ္ဆိုတာရွင္းျပ
သြားတယ္။သိတဲ့ဓာတ္သည္တစ္မ်ိဳး
တည္းရိွတာမဟုတ္ဘူး။အမ်ားႀကီးရိွ
တယ္။စိတ္ရဲ႕သေဘာသည္အေၾကာင္း
အမ်ိဳးမ်ိဳးေတြကိုစဥ္းစားေတြးေတာတဲ့
အခ်ိန္မွာျဖစ္ေပၚတယ္။အဲဒီတစ္ေန႔တာ
ဘဝမွာဘယ္သူေတြဘာပဲလုပ္လုပ္ေဝ
ဖန္သံုးသပ္ရမယ္ဆိုရင္စိတ္ရဲ႕သေဘာ
အတိုင္းျဖစ္ေပၚတာကိုသိႏိုင္တယ္။

 

ဒီေန႔ဘာေတြလုပ္လာၿပီးၿပီးလဲ?ညေန
က်ရင္၊မနက္ျဖန္က်ရင္ဆက္ၿပီးေတာ့
ဘာေတြလုပ္ၾကရအံုးမလဲ?တကယ္လို႔
စိတ္မရိွရင္ဘာမွလုပ္လို႔မရဘူး။တစ္ေန႔
တာဘဝမွာလူတိုင္းလုပ္ရတဲ့တာဝန္
ေတြကြာျခားရတဲ့အေၾကာင္းကေတာ့
လူတစ္ဦးစီေတြရဲ႕ေနထိုင္မႈဘဝေတြ
သည္လုပ္ရပ္ေတြအားလံုးႏွင့္အဲဒီတစ္
ဦးစီေတြသည္စိတ္ရဲ႕သေဘာအတိုင္း
ျဖစ္ၾကတယ္ဆိုတာေတြ႕ျမင္ႏိုင္တယ္။
ဒါေၾကာင့္တစ္ေန႔တာဘဝမွာကာယကံ၊
ဝစီကံေတြရဲ႕လုပ္ရပ္ေတြသည္အေၾကာင္းေတြျဖစ္ေပၚတာကြာျခားရျခင္းျဖစ္တယ္။စိတ္သည္စဥ္းစားေတြးေတာတဲ့
သဘာဝတရားတစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး၊လူတစ္
ဦးစီေတြရဲ႕အေတြးေတြသည္ကြာျခား
ၾကတယ္။ဒါေၾကာင့္အရမ္းကိုစဥ္းစား
ေတြးေတာတဲ့သေဘာရိွတယ္။တရား
ေတာ္ေတြကိုစိတ္ဝင္စားစြာနဲ႔ေလ့လာ
သင္ၾကားတဲ့ပုဂၢိဳလ္အားလံုးေတြမွာ
လည္းတရားဓမၼေတြကိုေဝဖန္သံုးသပ္တဲ့ေနရာမွာကြာျခားၾကတယ္။တရား
ေတာ္ေတြကိုအစဥ္လိုက္က်င့္ၾကံအာ
ထုတ္တဲ့ေနရာေတြမွာလည္းအေတြး
အျမင္ေတြကြာျခားၾကတယ္။လူ၊ပုဂၢိဳလ္
ေတြရဲ႕အဖြဲ႕အစည္းထဲမွာတစ္ဖြဲ႕စီႏွင့္အ
မ်ိဳးအစားတစ္မ်ိဳးစီမွာလည္းကြာျခား
ၾကတယ္။ၿပီးေတာ့ေလာကရဲ႕အေၾကာင္းေတြမွာလည္းကြာျခားၾကတယ္။ဒါ
ေၾကာင့္အားလံုးကိုစုေပါင္းလိုက္ၿပီးဆို
ရင္ေလာကရဲ႕အေၾကာင္းေတြအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖစ္လာတယ္။အဲဒီအခ်ိန္တစ္ခ်ိန္စီေတြသည္လူတစ္ဦးစီေတြရဲ႕စဥ္းစားေတြး
ေတာတဲ့သေဘာအတိုင္းျဖစ္ေပၚရတယ္။

 

ယခုေခတ္ေလာကေတြသည္ဒီလိုမ်ိဳး
ေတြျဖစ္လာၾကတယ္။ယခုေခတ္၊ယခု
အခါမွာလည္းလူတစ္ဦးစီေတြရဲ႕စိတ္
သည္စဥ္းစားေတြေတာျခင္းအတိုင္းျဖစ္ၾကတယ္။ၿပီးေတာ့ေလာကေတြဘယ္
လိုျဖစ္လာမလဲ?မနက္ျဖန္ဘယ္လိုျဖစ္
လာအံုးမလဲဆိုတာအမ်ိဳးမ်ိဳးစဥ္းစားတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။ဒါေၾကာင့္
အားလံုးသည္စိတ္အတိုင္းျဖစ္ေပၚၿပီး
ျဖစ္ရတယ္။မ်က္စိမွျမင္တဲ့စိတ္သည္
စိတ္အမ်ိဳးအစားတစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီးနားမွ
ၾကားတဲ့စိတ္နဲ႔ကြာျခားတယ္။ဒေၾကာင့္
ေနာက္ထပ္စိတ္အမ်ိဳးအစားတစ္မ်ိဳး
ျဖစ္ၿပီးစဥ္းစားတဲ့စိတ္နဲ႔ကြာျခားတယ္။

 

စိတ္ဆိုတဲ့“မေနာ”သည္အာရုံကိုသိတဲ့
အတြက္ျဖစ္တယ္။အာရုံရဲ႕အဓိပၸါယ္
ကေတာ့စိတ္သိတဲ့အရာျဖစ္တယ္။
သိတဲ့ဓာတ္ႏွင့္သိတဲ့သေဘာ
ျဖစ္တဲ့စိတ္သည္ျဖစ္ေပၚၿပီးဆိုရင္အဲဒီ
အခ်ိန္မွာစိတ္ရဲ႕သိျခင္းကိုခံရတဲ့အရာ
ကိုအာရုံလို႔ေခၚတယ္။“အသံ”တကယ္
ရိွလာ?`မာ’တဲ့အရာေတြထိေတြ႕တဲ့အ
ခါမွာအသံေတြျဖစ္ေပၚရတဲ့အေၾကာင္း
ျဖစ္တယ္။တကယ္လို႔အသံကိုသိတဲ့စိတ္မျဖစ္ေပၚဘူးဆိုရင္အဲဒီအသံသည္
စိတ္ရဲ႕အာရုံမျဖစ္ေပၚဘူး။ဒါေၾကာင့္
ဘယ္အရာမဆိုျဖစ္ေပၚရင္အေၾကာင္း
ေၾကာင့္ျဖစ္ရတယ္။ဒါေပမယ့္ဘယ္အ
ခ်ိန္မဆိုအဲဒီအရာကိုစိတ္ကမသိရင္အဲ
ဒီအရာလည္းအာရုံမျဖစ္ဘူး။

 

စိတ္ဆိုတဲ့“ဟာထိုင္”သည္အတြင္းမွာရွိ
တဲ့သဘာဝျဖစ္တယ္။စိတ္သည္အတြင္း
စိတ္ျဖစ္ၿပီးျဖစ္ေပၚတဲ့အာရုံကိုသိတဲ့သ
ေဘာျဖစ္တယ္။အာရုံသည္အျပင္အာရုံ
ျဖစ္ၿပီးစိတ္သိေနဆဲျဖစ္တဲ့အရာျဖစ္
တယ္။ဒါေၾကာင့္စိတ္ရဲ႕အေၾကာင္းေတြ
ကိုေလ့လာသင္ၾကားသည္ယခုျဖစ္ေပၚ
ေနတဲ့တရားသေဘာေတြကိုအတြင္းႏွင့္
အျပင္ပါေဝဖန္သံုးသပ္ဖို႔အတြက္ျဖစ္
တယ္။အဲဒါမွစိတ္ရဲ႕လကၡဏသေဘာ
ေတြကိုသိႏိုင္မယ္။စိတ္သည္တကယ္ရိွ
တဲ့အရာျဖစ္တယ္။ဒါေပမယ့္အခုစိတ္
ဘယ္မွာရိွလဲ?စိတ္သည္အတြင္မွာျဖစ္
တဲ့တရားသေဘာျဖစ္တယ္။ျမင္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာစိတ္သည္အျပင္မွာမရိွဘူး။အ
ေရာင္အဆင္းေတြကအျပင္မွာျဖစ္ေပၚ
ေနတယ္။စိတ္သည္အတြင္းမွာေနတဲ့တရားသေဘာျဖစ္တယ္။ဆိုလိုတာက
မ်က္စိမွျဖစ္ေပၚေနတဲ့အရာေတြကိုသိ
တဲ့တရားသေဘာျဖစ္တယ္။

 

ပညာေတြကိုတိုးတက္ေအာင္စုေစာင္း
ျခင္းသည္ျမတ္စြာဘုရားသိေတာ္မူၿပီး
ေဟာေျပာသြားတဲ့တရားသေဘာရဲ႕
လကၡဏေတြကိုအမွန္အတိုင္းသိရမယ္။
ဒါေၾကာင့္စိတၱႏုပႆနာသတိပဌာန္းဆို
တာကေတာ့ျမင္ၿပီးတဲ့အခ်ိန္မွာေအာက္
ေမ့ျခင္းျဖစ္တယ္။ၿပီေတာ့ေလ့လာသင္
ၾကားၿပီးသတိရိွျခင္းျဖင့္တစ္ေျဖးေျဖးနဲ႔
သိလာၿပီးေဝဖန္သံုးသပ္ဖို႔အတြက္မေမ့
ေတာ့ဘူး။ျမင္တဲ့သေဘာသည္သိတဲ့သ
ေဘာျဖစ္တယ္။မ်က္စိမွျဖစ္ေပၚတဲ့အ
ရာသည္သိတဲ့ဓာတ္ျဖစ္တယ္။အသံကို
ၾကားရတဲ့အခ်ိန္မွာသတိျဖစ္ေပၚႏိုင္ၿပီး
အသံကိုၾကားေနဆဲျဖစ္တဲ့သေဘာကို
ေအာက္ေမ့ၿပီးသိတဲ့သေဘာျဖစ္တယ္။
အမူအရာေတြကိုသိျခင္းျဖစ္ၿပီးအတြင္း
ျဖစ္တဲ့တရားသေဘာျဖစ္တယ္။ဒါေၾကာင့္ေဝဖန္သံုးသပ္ၿပီးသိႏိုင္ဖို႔ခဲယွဥ္တယ္။ၿပီးေတာ့အဲဒီအသံကိုၾကားရတဲ့သေဘာသည္ျဖစ္ေပၚၿပီးတဲ့အသံကိုသိၿပီးခ်က္
ခ်င္းျပန္ပ်က္သြားတယ္။အဲဒီသိတဲသေဘာျဖစ္တဲ့စိတ္သည္ျဖစ္ေပၚၿပီးေတာ့
လၽွင္ျမန္စြာနဲ႔ပ်က္သြားတယ္။စိတ္ျမင္
ေနဆဲ၊ၾကားေနဆဲ၊စဥ္းစားေတြးေတာဆဲ
အခ်ိန္ေတြမွာနားလည္သေဘာေပါက္မႈ
မွန္တဲ့အခ်ိန္သည္သတိပဌာန္းျဖစ္ေပၚ
ၿပီးသိတဲ့သေဘာျဖစ္တဲ့စိတ္ရဲ႕လကၡဏ
သေဘာကိုေအာက္ေမ့သိျခင္းျဖစ္တယ္။အဲဒီအခ်ိိန္မွာသိတဲ့`ဓာတ္’ျဖစ္တယ္။

 

ပညာေတြကိုတိုးတက္ေအာင္စုေစာင္း
ျခင္းေၾကာင့္တရားသေဘာေတြရဲ႕လကၡ
ဏသေဘာကိုသိႏိုင္တယ္။ဒါေၾကာင့္ဗုဒၶ
ျမတ္စြာဘုရားရဲ႕ေဟာေျပာဆံုးမသြားတဲ့တရားေတာ္နဲ႔အညီေျဖာင့္မတ္တဲ့
အရိယာသစၥာတရားေတြကိုထိုးထြင္း
စြာသိျမင္ႏိုင္ၿပီးကိေလသာေတြကိုၿငိမ္း
သတ္ႏိုင္တယ္။အရိယာပုဂၢိဳလ္ျဖစ္တဲ့အရွင္ေသာတာပန္၊အရွင္သဒၵါဂါမ္၊အ
ရွင္အနာဂါမ္ႏွင့္အရွင္ရဟႏၱာတို႔အသီး
သီးျဖစ္လာၾကတယ္။

 

“စိတ္”ဆိုတဲ့`ပဏၱရ’သည္ျဖဴစင္
သန္႔ရွင္းျခင္းကိုဆိုလိုတယ္။ဘာေၾကာင့္
လဲဆိုေတာ့အာရုံတစ္ခုတည္းကိုထိုး
ထြင္းစြာသိၿပီးလကၡဏသေဘာေတြရိွတဲ့စိတ္ျဖစ္တယ္။သေဘာတရားအရဆိုရင္ျဖဴစင္သန္႔ရွင္းတဲ့သဘာဝတရား
ျဖစ္တယ္။အတၳကာထာ၊ဂုတၱနိကယ္၊ပတီဆန္ဘိထာမဂ္၊အာနာပါနဂါထာ၊ဓမၼပကာဆီနီအခ်က္အလက္ထဲမွာအဲဒီ`စိတ္’ရဲ႕အမည္ကအျဖဴ`ပဏၱရ’ျဖစ္တယ္။တစ္နည္းအားျဖင့္ျဖဴစင္သန္႔ရွင္းျခင္း
ကိုဆိုလိုတယ္။အာရုံကိုမသိတဲ့စိတ္(ဘ
ဝင္စိတ္)ကိုဆိုလိုျခင္းျဖစ္တယ္။ဗုဒၶ
ျမတ္စြာဘုရားေဟာၾကားသြားတဲ့အတိုင္းဆိုရင္`ရဟန္တို႔အားလံုးနားေထာင္း
ၾက!ဒီစိတ္သည္သီးသန္႔ရိွၿပီးဘာေတြနဲ႔မွ
မေပါင္းစပ္ထားတဲ့ၾကည္လင္တဲ့သေဘာရိွတယ္။ဒါေပမယ့္စိတ္ညိဳးႏြမ္းရျခင္း
သည္စုေစာင္းလာတဲ့ဥပကိေလသာေတြ
ေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။တစ္ခုေသာေနရာမွာ
အကုသိုလ္စိတ္ျဖစ္ခဲဘရင္လည္းျဖဴ
စင္သန္႔ရွင္းတယ္လို႔ဆိုထားတယ္။ဘာ
ေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့အဲဒီစိတ္ကေနအကု
သိုလ္ေတြထြက္သြားၿပီးျဖစ္တယ္။ဥပမာ-ဂင္ဂါျမစ္ထဲကေရသည္ဂင္ဂါျမစ္က
ေနစီးထြက္သြားတာနဲ႔တူၿပီးခိုထာဝလီ
ျမစ္ထဲကေရသည္ခိုထာဝလီျမစ္ကေန
စီးထြက္သြားတာနဲ႔တူတယ္။တစ္ခုေသာ
ေနရာမွာ!အားရုံကိုထိုးထြင္းစြာသိၿပီး
လကၡဏသေဘာရိွတဲ့စိတ္ျဖစ္တဲ့အ
တြက္ေၾကာင့္ညိဳးႏြမ္းျခင္းနဲ႔အတူကိ
ေလသာေတြမျဖစ္ေတာ့ဘူး။ဒါေပမယ့္
ကိေလသာေတြနဲ႔ေပါင္းစပ္လိုက္တဲ့အ
ခါမွာညိဳးႏြမ္းရျခင္းျဖစ္တယ္။အဲဒီအ
ေၾကာင္းေတြျဖစ္ေပမယ့္`ပဏၱရ’ျဖဴစင္
သန္႔ရွင္းတယ္လို႔ေခၚျခင္းသည္သင့္
ေတာ္တယ္။

 

စိတ္သည္ျဖစ္ေပၚၿပီးခ်က္ခ်င္းပ်က္
သြားရတဲ့သေဘာျဖစ္တယ္။အရင္စိတ္
ပ်က္သြားရျခင္းသည္ေနာက္စိတ္ျဖစ္
ေပၚဖို႔အတြက္အေၾကာင္းျဖစ္ေပးရ
တယ္။ျမင္စိတ္သည္ျဖစ္ေပၚၿပီးေတာ့
ပ်က္သြားရတယ္။ဒါေၾကာင့္တစ္ခ်ိန္
လံုးျမင္ေနတဲ့စိတ္၊ၾကားေနတဲ့စိတ္ေတြ
မရိွဘူး။ၿပီးေတာ့တစ္ခ်ိန္လံုးကိုယ္ခႏၶာကိုထိေတြ႕တဲ့အရာကိုသိတဲ့စိတ္ေတြမရိွ
ဘူး။ေနာက္ၿပီးတစ္ခ်ိန္လံုးစဥ္းစားေတြးေတာတဲ့စိတ္ေတြမရိွဘူး။အိပ္ေမာၾကတဲ့အခ်ိန္၊အိမ္မက္မမက္တဲ့အခ်ိန္မွာ
စိတ္သည္ျဖစ္၊ပ်က္ၿပီးဆက္ခါ၊ဆက္ခါ
နဲ႔အာရုံကိုပံုမွန္သိတယ္။ဒါေပမယ့္မ်က္စိ၊နား၊ႏွာ၊လၽွာ၊ကိုယ္ႏွင့္စိတ္ေတြမွအာရုံကိုမသိဘူး။အာရုံကိုမသိတဲ့ဘယ္စိတ္
မဆိုမ်က္စိ၊နား၊ႏွာ၊လၽွာ၊ကိုယ္၊စိတ္
ေတြသည္အဲဒီစိတ္ရဲ႕ဘဝင္စိတ္ျဖစ္
တယ္။ဆိုလိုတာကအဲဒီပုဂၢိဳလ္ေတြ
ဆက္လက္အသက္ရွင္ဖို႔အတြက္ဆက္
ခါ၊ဆက္ခါနဲ႔တာဝန္ယူရတယ္။ေနာက္
ထပ္စိတ္ေတြရဲ႕မ်က္စိ၊နား၊ႏွာ၊လၽွာ၊
ကိုယ္ႏွင့္စိတ္ေတြမွျဖစ္ေပၚၿပီးအာရုံကို
သိတဲ့အထိအလွည့္ၾကပုံမွန္ျဖစ္ၿပီးအဲဒီ
ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္ျခင္းရဲ႕ေနာက္ဆုံးအခ်ိန္ထိ
`ဘဝင္စိတ္’ကအလုပ္လုပ္ေပးရတယ္။

 

ဘဝင္စိတ္သည္မ်က္စိ၊နား၊ႏွာ၊လၽွာ၊
ကိုယ္၊ႏွင့္စိတ္မွအာရုံေတြကိုမသိဘူး။
ဒါေၾကာင့္လူေတြအားလံုးအိပ္ေမာက်
ေနတဲ့အခ်ိန္မွာႀကိဳက္တဲ့စိတ္၊မုန္းတဲ့
စိတ္၊မနာလိုတဲ့စိတ္၊ဝန္တိုတဲ့စိတ္၊မာန
ရိွတဲ့စိတ္ေမတၱာစိတ္၊သနားၾကင္နာစိတ္
ေတြမရိွဘူး။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့မျမင္ေတာ့ဘူး၊မၾကားေတာ့ဘူး၊ထိေတြ႕တဲ့
အရာေတြမသိေတာ့ဘူး။ဘာကိုမွစဥ္းစားေတြေတာတဲ့စိတ္ေတြမရိွေတာ့ဘူး။
ဒါေပမယ့္မ်က္စိ၊နား၊ႏွာ၊လၽွာ၊ကိုယ္ႏွင့္
စိတ္ေတြမွစိတ္ျဖစ္ေပၚၿပီးအာရုံကိုသိတဲ့အခ်ိန္မွာအကုသိုလ္စိတ္ေတြျဖစ္
တယ္ဆိုတာသိႏိုင္တယ္။ဘာေၾကာင့္
လဲဆိုေတာ့ကိေလသာအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြကိုစုေစာင္းလာခဲ့တဲ့အတြက္ေၾကာင့္
စိတ္ေက်နပ္တဲ့အရာေတြကိုျမင္တဲ့အခ်ိန္မွာစိတ္မသာယာမႈေတြႏွင့္စိတ္မေပ်ာ္ရႊင္မႈေတြျဖစ္ေပၚေစတယ္။

 

မ်က္စိ၊နား၊ႏွာ၊လၽွာ၊ကိုယ္ႏွင့္အဲဒီစိတ္
ေတြမွစိတ္ျဖစ္ေပၚၿပီးအာရံုကိုသိတဲ့အ
ခ်ိန္မွာဘယ္လိုသေဘာရသလဲ?အဲဒီပုံ
မွန္စိတ္၊ဝမ္းသာစိတ္ႏွင့္ဆင္းရဲစိတ္ေတြ
သည္`စိတ္’မဟုတ္ဘူး။စိတ္ရဲ႕ေနာက္အမ်ိဳးအစားတစ္မ်ိဳးျဖစ္တဲ့`ေစတ
သိက္’ျဖစ္တယ္။ဒါေၾကာင့္ဗုဒၶျမတ္စြာ
ဘုရားက`ေဝဒနာေစတသိက္’ျဖစ္တယ္
လို႔ပညတ္ၿပီးေခၚတယ္။စိတ္သည္ႀကီး
မားတဲ့နာမ္တရားျဖစ္တယ္။အာရုံကိုသိ
တဲ့ေနရာမွာအႀကီးအကဲျဖစ္တယ္။ဒါ
ေၾကာင့္စိတ္သည္ေဝဒနာေစတသိက္
မဟုတ္ဘူး။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့
အဲဒီျဖစ္ေပၚတဲ့တရားသေဘာေတြအား
လံုးသည္အားရံုေတြထဲမွာျဖစ္ေပၚတဲ့
ပုံမွန္စိတ္(သို႔)ဝမ္းသားစိတ္ႏွင့္ဆင္းရဲတဲ့စိတ္ေတြသည္တစ္ကိုယ္တည္းျဖစ္
ေပၚလို႔မရဘူး။တစ္ျခားတရားသေဘာ
ေတြကိုမွီခိုၿပီးအတူျဖစ္ေပၚတဲ့အေၾကာင္းျဖစ္တယ္။စိတ္သည္ေစတသိက္နဲ႔အတူျဖစ္ေပၚရၿပီးေစတသိက္လည္းစိတ္နဲ႔
အတူျဖစ္ေပၚရတယ္။အဲဒီစိတ္နဲ႔ေစတသိက္သည္အတူျဖစ္ေပၚၿပီးအတူပ်က္
သြားတယ္။တစ္ေနရာထဲမွာပဲအာရုံကို
သိၾကတယ္။ၿပီေတာ့တစ္ေနရာထဲမွာပဲ
ျဖစ္ၿပီးပ်က္ၾကတယ္။ေစတသိက္ႏွင့္
စိတ္ေတြျဖစ္ေပၚတဲ့တစ္ခုဏစီေတြ
သည္အတူျဖစ္ေပၚၿပီးအေၾကာင္းေတြ
ကြာျခားၾကတယ္။ၿပီးေတာ့တာဝန္အ
လုပ္ေတြလည္းကြာျခားၾကတယ္။ဒါ
ေၾကာင့္စိတ္သည္အမ်ိဳးအစားေတြအ
မ်ိဳးမ်ိဳးရိွၿပီးကြာျခားၾကတယ္။

 

စိတ္မေပ်ာ္ရႊင္တဲ့အခ်ိန္၊ႏွလံုးတုန္ရင္
ခုန္ျဖစ္ေနတဲ့အခ်ိန္၊စိတ္ဆင္းရဲတဲ့အခ်ိန္၊ူပူျပင္ေသာကျဖစ္ေနတဲ့အခ်ိန္ေတြမွာ
ဘယ္သူမွမႀကိဳက္ၾကဘူး။ဒါေပမယ့္စိတ္ေပ်ာ္ရႊင္တဲ့အခ်ိန္၊သာယာေပ်ာ္ပါး
ေနတဲ့အခ်ိန္ေတြကိုသာႀကိဳက္ၾကတယ္။အဲဒီစိတ္ေတြသည္အကုသိုလ္စိတ္ျဖစ္
တယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ေလာဘ
ေစတသိက္ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ျဖစ္
တယ္။ဒါေၾကာင့္အာရုံေတြထဲမွာေမၽွာ္
လင့္ျခင္း၊ေက်နပ္ျခင္း၊သာယာျခင္းႏွင့္
ၿငိတြယ္ျခင္းစတဲ့တရားသေဘာေတြျဖစ္တယ္။ျမတ္စြာဘုရားဆိုဆုံးမသြားတဲ့
တရားေတာ္ေတြကိုေလ့လာသင္ၾကာ
ျခင္းသည္ျဖစ္ေပၚတဲ့တရားသေဘာရဲ႕
လကၡဏေတြကိုေအာက္ေမ့ၿပီးသိတဲ့သ
တိပဌာန္းျဖစ္ဖို႔အတြက္ပညာေတြတိုးတက္ေအာင္ေလ့လာသင္ၾကားျခင္းျဖင့္
စုေစာင္းရတယ္။ဆိုလိုတာကအဲဒီတရားသေဘာေတြကိုထိုးထြင္းစြာသိတဲ့အထိ
`ဘယ္တရားသေဘာကကုသိုလ္ျဖစ္သလဲ?ဘယ္တရားသေဘာကအကုသိုလ္
ျဖစ္သလဲ?ဆိုတာအမွန္အတိုင္းသတိနဲ႔
မွန္ကန္စြာေဝဖန္သံုးသပ္ရမယ္။ၿပီးေတာ့ဘယ္တရားသေဘာကကုသိုလ္(သို႔)အကုသိုလ္ေတြျဖစ္သလဲ?ဘယ္အကု
သိုလ္တရားမဆိုႀကီးတဲ့အဆင့္(သို႔)ေသးတဲ့အဆင့္ပဲျဖစ္ေနပါေစအားလံုးသည္
အကုသိုလ္တရားေတြျဖစ္တယ္။ေဒါသ
စိတ္ျဖစ္ေပၚေနတဲ့အခ်ိန္တြင္းမွာပဲအကု
သိုလ္တရားျဖစ္တာမဟုတ္ဘူး။

 

တစ္ခ်ိဳ႕သူေတြကေမးတယ္။ေဒါသ
စိတ္ေတြမျဖစ္ေအာင္ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲ?တရားသေဘာေတြအားလံုးသည္
(အနတၱ)အစိုးမရျခင္းသေဘာျဖစ္တယ္။ေဒါသစိတ္လည္းအနတၱသေဘာ
ျဖစ္တယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့
ေဒါသျဖစ္ျခင္းသည္အေၾကာင္းေၾကာင့္
ျဖစ္ေပၚရတယ္။ေဒါသေတြအစအနမက်န္ေအာင္ၿငိမ္းသတ္ႏိုင္တဲ့သူႏွင့္အဲဒီ
ေဒါသေစတသိက္ေတြမျဖစ္ေပၚႏိုင္တဲ့အထိၿငိမ္းသတ္ႏိုင္တဲ့သူသည္ပညာေတြ
တိုးတက္ေအာင္စုေစာင္းတဲ့သူျဖစ္ရၿပီးအရိယာသစၥာတရားေတြကိုထိုးထြင္းစြာ
သိၿပီးအရိယာပုဂၢိဳလ္အဆင့္ျဖစ္တဲ့အရွင္အနာဂါမ္ပုဂၢိဳလ္အဆင့္ေရာက္တဲ့အထိျဖစ္ရမယ္။

 

တစ္ခ်ိဳ႕သူေတြကေမးတယ္။ေဒါသ
စိတ္ေတြမျဖစ္ေအာင္ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲ?တရားသေဘာေတြအားလံုးသည္
(အနတၱ)အစိုးမရျခင္းသေဘာျဖစ္တယ္။ေဒါသစိတ္လည္းအနတၱသေဘာ
ျဖစ္တယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့
ေဒါသျဖစ္ျခင္းသည္အေၾကာင္းေၾကာင့္
ျဖစ္ေပၚရတယ္။ေဒါသေတြအစအနမက်န္ေအာင္ၿငိမ္းသတ္ႏိုင္တဲ့သူႏွင့္အဲဒီ
ေဒါသေစတသိက္ေတြမျဖစ္ေပၚႏိုင္တဲ့အထိၿငိမ္းသတ္ႏိုင္တဲ့သူသည္ပညာေတြ
တိုးတက္ေအာင္စုေစာင္းတဲ့သူျဖစ္ရၿပီးအရိယာသစၥာတရားေတြကိုထိုးထြင္းစြာ
သိၿပီးအရိယာပုဂၢိဳလ္အဆင့္ျဖစ္တဲ့အရွင္အနာဂါမ္ပုဂၢိဳလ္အဆင့္ေရာက္တဲ့အထိျဖစ္ရမယ္။

 

အရိယာပုဂၢိဳလ္ေတြရဲ႕ေလာကုတၱရာ
ပညာတစ္ဆင့္စီေတြသည္ကိေလသာ
တစ္ဆင့္စီေတြကိုဘယ္လိုၿငိမ္းသတ္သ
လဲဆိုတာနားလည္သေဘာေပါက္ၿပီးဆို
ရင္ပညာေတြတိုးတက္ေအာင္စုေစာင္း
ၿပီးက်င့္ၾကံအားထုတ္တဲ့နည္းလမ္းေတြ
ကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေအာင္ေလ့လာသင္ၾကားရမယ္။ၿပီးေတာ့ျဖစ္ေပၚ
ေနတဲ့တရားသေဘာေတြကိုထိုးထြင္းစြာ
သိဖို႔အတြက္ႏွင့္ျမတ္စြာဘုရားဆိုဆံုးမ
သြားတဲ့အတိုင္းၿပီးကိေလသာေတြကို
အမွန္တကယ္ၿငိမ္းသတ္ႏိုင္မွာျဖစ္တယ္။စိတ္ရဲ႕လကၡဏသေဘာေတြကိုစကားလံုးရဲ႕အဓိပၸါယ္ထဲမွာ`ပဏၱရ’ဆိုၿပီးဗုဒၶ
ျမတ္စြာဘုရားကဆိုဆံုးမသြားတယ္။ၿပီးေတာ့စိတ္ရဲ႕လကၡဏသေဘာေတြကိုပို
ၿပီးနားလည္ႏိုင္ဖို႔အတြက္စကားလံုးရဲ႕အဓိပၸါယ္ေတြကို`မနာရတန’လို႔ထပ္ၿပီး
ေဟာေျပာဆံုးမသြားတယ္။

 

☆“စိတ္ဆိုတဲ့မနာရတန”☆
အဲဒီ`မနာရတန’ဆိုတဲ့စကားလံုးကိုရွင္း
ျပရမယ္ဆိုရင္`မန’သည္`အာရတန’ျဖစ္
တယ္။ဘာေၾကာင္လဲဆိုေတာ့မွီခိုအားထားတဲ့ေနရာ၊စုစည္းတဲ့ေနရာေတြမွာ
ျဖစ္ေပၚျခင္းျဖစ္တယ္။ၿပီေတာ့အဲလိုမ်ိဳးမွန္ကန္တဲ့အေၾကာင္းေတြျဖစ္တယ္။ထိေတြ႕ျခင္း(ဖႆ)ေတြကအစဒီ`မန’
ထဲမွာျဖစ္ေပၚရတယ္။အျပင္ကအဆင္း၊အသံ၊အနံ႔၊အရသာ၊အထိအေတြ႕ေတြ
သည္အာရုံျဖစ္တဲ့အေနနဲ႔`မန’ထဲမွာစု
စည္းၾကတယ္။အဓိပၸါယ္အရအထိအ
ေတြ႕(ဖႆ)ရဲ႕အေၾကာင္းျဖစ္တဲ့အ
တြက္ေၾကာင့္အသံုးအႏႈန္းအေနနဲ႔တစ္ခု
နဲ႔တစ္ခုဆက္စပ္ၿပီးမွီခိုအားထားရတဲ့အ
ေၾကာင္းျဖစ္တယ္။စိတ္ရဲ႕အခ်ိန္တိုင္း
ေတြသည္သိတဲ့သေဘာျဖစ္တယ္။အမူ
အရာကိုသိတဲ့ဓာတ္လည္းျဖစ္တယ္။ဒါ
ေပမယ့္စိတ္ရဲ႕အနတၱသေဘာျဖစ္တဲ့
လကၡဏေတြကိုနားလည္ၿပီးသိရမွာက
စိတ္သည္`မနာရတန’ျဖစ္တယ္။ဘာ
ေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့မွီခိုအားထားတဲ့ေန
ရာ၊ျဖစ္ေပၚတဲ့ေနရာ၊စုစည္းတဲ့ေနရာႏွင့္
အေၾကာင္းျဖစ္တဲ့ေနရာတို႔ျဖစ္တယ္။

 

အဆင္းရိွမယ္ဆိုရင္မွန္တယ္၊အသံျဖစ္
ေပၚမယ္ဆိုရင္မွန္တယ္၊အနံ႔အေၾကာင္း
ရိွၿပီးျဖစ္ေပၚမယ္ဆိုရင္မွန္တယ္၊အရ
သာအမ်ိဳးမ်ိဳးရိွမယ္ဆိုရင္လည္းမွန္
တယ္။ေအး၊ပူ(သို႔)မာ၊ေပ်ာ့အမ်ိဳးမ်ိဳး
ရိွမယ္ဆိုရင္လည္းမွန္တယ္။ဒါေပမယ့္
တကယ္လို႔သိတဲ့စိတ္မျဖစ္ေပၚရင္အဲဒီ
တရားေတြရဲ႕စုစည္းတဲ့ေနရာမွာစိတ္မ
ျဖစ္ေပၚဘူးဆိုရင္မ်က္စိမွျဖစ္ေပၚတဲ့အ
ရာေတြလည္းျဖစ္ေပၚလို႔မရဘူး။အသံ၊
အနံ႔၊အရသာႏွင့္ေအး၊ပူ(သို႔)မာ၊ေပ်ာ့
အမ်ိဳးမ်ိဳးေတြလည္းျဖစ္ေပၚလို႔မရဘူး။ဒါေပမယ့္စိတ္သည္သိတဲ့တရားသ
ေဘာျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မွီခိုအား
ထားတဲ့ေနရာျဖစ္ၿပီးစုစည္းတဲ့ေနရာ
လည္းျဖစ္တယ္။ဒါေၾကာင့္တရားသ
ေဘာေတြျဖစ္ေပၚရတဲ့အေၾကာင္းျဖစ္
တယ္။စုစည္းျခင္းမရိွတဲ့အေနာက္မွာ
အေရာင္(အဆင္း)ေတြမျဖစ္ေပၚဘူး။
ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့စိတ္ႏွင့္စကၡဳပသာဓာတ္ေတြမထိေတြ႕တဲ့အတြက္ေၾကာင့္
အေနာက္မွာရိွတဲ့အရာေတြကိုျမင္ဖို႔
စိတ္မျဖစ္ေပၚတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ျဖစ္
တယ္။ကံေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့စကၡဳပသာ
ဓာတ္သည္မ်က္စိမကန္းသေရြ႕ေတာ့
တစ္ခ်ိန္လံုးျဖစ္ေပၚၿပီးပ်က္၊ပ်က္သြားရတယ္။ဒါေၾကာင့္ျမင္တဲ့စိတ္သည္တစ္
ခ်ိန္လံုးမျဖစ္ေပၚဘူး။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့အေရာင္(အဆင္း)ေတြျဖစ္ေပၚေန
တဲ့အခ်ိန္တြင္းမွာစိတ္သည္အဲဒီအခ်ိန္မွာစကၡဳပသာဓာတ္နဲ႔ထိေတြ႕ၿပီးရုပ္ရဲ႕စု
စည္းတဲ့ေနရာ(မနာရတန)ျဖစ္တယ္။အဲဒီအခ်ိန္မွာစကၡဳပသာဓာတ္နဲ႔ထိေတြ႕တဲ့ရုပ္သည္`ရူပါရတန’ျဖစ္တယ္။ရုပ္နဲ႔ထိ
ေတြ႕တဲ့စကၡဳပသာဓာတ္သည္`စကၡာရတန’ျဖစ္တယ္။ဘယ္တရားသေဘာမဆိုအတူစုစည္းတဲ့အခ်ိန္မွာ`အာရတန’
ျဖစ္ၿပီးအားလံုးသည္အာရတနတစ္ခုစီ
ေတြျဖစ္ၾကတယ္။

 

အသံသည္ေသာတပသာဓာတ္နဲ႔ထိေတြ႕
ရတယ္။ၿပီေတာ့စိတ္နဲ႔လည္းထိေတြ႕ရ
တယ္။အဲဒါမွျဖစ္ေပၚတဲ့အသံကိုစိတ္
ျဖစ္ေပၚၿပီးသိႏိုင္တယ္။ဒါေၾကာင့္စိတ္
သည္ျဖစ္ေပၚေနဆဲျဖစ္တဲ့တရားသ
ေဘာေတြရဲ႕စုစည္းတဲ့ေနရာ(အာရတန)ျဖစ္တယ္။အတၳာစာလိနီအခ်က္အ
လက္ထဲမွာစိတ္ရဲ႕အေၾကာင္းေတြကို
ရွင္းျပသြားတယ္။ဆိုလိုတာကစိတ္
သည္ထိေတြ႕တဲ့ေနရာမွာအေၾကာင္း
ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။

 

ေစတသိက္(၅၂)ပါးထဲကထိေတြ႕ျခင္း
(ဖႆ)သည္ေစတသိက္အမ်ိဳးအစား
တစ္မ်ိဳးျဖစ္တယ္။ဖႆေစတသိက္
သည္အာရုံကိုထိေတြ႕တဲ့နာမ္တရားျဖစ္
တယ္။ရုပ္အခ်င္းခ်င္းထိေတြ႕တဲ့အခ်ိန္
မွာျဖစ္တယ္။ဥပမာ-သစ္ပင္လွဲက်ၿပီး
ေျမႀကီးနဲ႔ထိေတြ႕တာကိုဆိုလိုတယ္။
သစ္ပင္ရဲ႕ထိေတြ႕ျခင္းႏွင့္ေျမႀကီးသည္
ဖႆေစတသိက္မဟုတ္ဘူး။ေသာတပ
သာဓာတ္နဲ႔အသံေတြထိေတြ႕တဲ့အခ်ိန္မွာေသာတပသာဓာတ္နဲ႔အသံေတြထိေတြ႕တဲ့အခ်ိန္မွာေသာတပသာဓာတ္သည္
ရုပ္ျဖစ္တယ္။အသံလည္းရုပ္ျဖစ္တယ္။တကယ္လို႔ေသာတပသာဓာတ္ကိုထိ
ေတြ႕တဲ့ဖႆေစတသိက္သည္အသံနဲ႔
ထိေတြ႕ၿပီးမျဖစ္ေပၚဘူးဆိုရင္ၾကား
စိတ္လည္းျဖစ္ေပၚလို႔မရဘူး။

 

ဖႆေစတသိက္သည္နာမ္တရားျဖစ္ၿပီးစိတ္နဲ႔အတူျဖစ္ေပၚတယ္။စိတ္နဲ႔အတူပ်က္တယ္။စိတ္နဲ႔အတူအာရုံကိုသိ
တယ္။ၿပီးေတာ့စိတ္နဲ႔အတူတစ္ေနရာ
ထဲမွာျဖစ္ေပၚတယ္။ဒါေၾကာင့္စိတ္
သည္ထိေတြ႕ရတဲ့အေၾကာင္းျဖစ္တယ္။ခႏၶာ၅ပါးရိွတဲ့ဘံုမွာစိတ္နဲ႔ေစတသိက္
သည္ရုပ္တစ္ရုပ္ရုပ္ထဲမွာျဖစ္ေပၚတဲ့
ဘယ္ရုပ္မဆိုအဲဒီရုပ္သည္ဝတၳဳရုပ္
ျဖစ္တယ္။စကၡဳပသာဓာတ္သည္ဝတၳဳ
ရုပ္ျဖစ္တယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့
စကၡဳဝိညာဥ္သည္အတူျဖစ္ေပၚရတယ္။
ျဖစ္ေပၚတဲ့တရားသေဘာေတြသည္
တစ္ခုထဲျဖစ္ေပၚလို႔မရဘူး။ဒါေပမယ့္
တစ္ရားေသာတရားသေဘာေတြရရိွၿပီး
အဲဒီအခ်ိန္မွာတစ္ၿပိဳင္ထဲနဲ႔အတူျဖစ္
ေပၚရတဲ့အေၾကာင္းျဖစ္တယ္။ဘယ္တ
ရားသေဘာမဆိုကိုယ္နဲ႔အတူတစ္ျခားတရားသေဘာေတြကိုျဖစ္ေပၚေစတဲ့အ
ေၾကာင္းျဖစ္တယ္။အဲဒီတရားသေဘာ
သည္သဟဇာတပစၥေယာအေၾကာင္း(သဟ-အတူတကြျဖစ္ျခင္း၊ဇာတ-ျဖစ္
ေပၚျခင္း/ေမြးျခင္း)ျဖစ္တယ္။

 

အေၾကာင္းဆိုတဲ့တရားသည္တစ္ျခား
တရားသေဘာေတြျဖစ္ေပၚဖို႔(သို႔)ဆက္
လက္ၿပီးတည္ရိွေနဖို႔အတြက္ကူညီ
ေစာင့္ေရွာက္ေပးတယ္။ဒါေၾကာင့္ျဖစ္
ေပၚတဲ့တရားသေဘာေတြအားလံုး
သည္သခၤာရတရားျဖစ္တယ္။ဘာ
ေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့တစ္ျခားတရားသ
ေဘာေတြကိုမွီခိုရတဲ့အေၾကာင္းျဖစ္တဲ့
အတြကိေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။တကယ္လို႔အေၾကာင္းနဲ႔ကင္းမဲ့ရင္တရားသေဘာအားလံုးလည္းျဖစ္ေပၚလို႔မရဘူး။ၿပီး
ေတာ့တရားသေဘာျဖစ္တဲ့အဲဒီသဟ
ဇာတပစၥေယာသည္ကိုယ္နဲ႔အတူတစ္
ျခားတရားသေဘာေတြကိုျဖစ္ေပၚေစ
တယ္။ဒါေပမယ့္တစ္ခ်ိဳ႕တရားသေဘာ
သည္အရင္ျဖစ္ေပၚတဲ့အေၾကာင္းျဖစ္ၿပီးတစ္ခ်ိဳ႕တရားသေဘာသည္ေနာက္မွ
ျဖစ္ေပၚရတဲ့အေၾကာင္းျဖစ္တယ္။

 

စိတ္၊ေစတသိက္၊ရုပ္ႏွင့္နိဗၺာန္တို႔သည္
ပရမတၳတရား(၄)ပါးတို႔ျဖစ္ၾကတယ္။
ပရမတၳတရားတစ္ပါးစီေတြသည္ျဖစ္
ေပၚတဲ့သခၤတတရားရဲ႕တစ္ျခားပရမတၳ
တရားျဖစ္ရတဲ့အေၾကာင္းျဖစ္တယ္။ဆိုလိုတာကစိတ္သည္ေစတသိက္ျဖစ္
ေပၚဖို႔အတြက္အေၾကာင္းျဖစ္ေပးရၿပီး
ရုပ္ျဖစ္ေပၚဖို႔လည္းအေၾကာင္းျဖစ္ေပး
ရတယ္။ေစတသိက္သည္စိတ္ျဖစ္ေပၚဖို႔
အတြက္အေၾကာင္းျဖစ္ေပးရၿပီးရုပ္
ျဖစ္ေပၚဖို႔အတြက္လည္းအေၾကာင္း
ျဖစ္ေပးရတယ္။ရုပ္သည္ရုပ္ျဖစ္ေပၚဖို႔
အတြက္အေၾကာင္းျဖစ္ေပးရတယ္။
ဝတၳဳရုပ္ျဖစ္တဲ့အခ်ိန္မွာစိတ္ျဖစ္ေပၚ
ဖို႔အတြက္အေၾကာင္းျဖစ္ေပးရတယ္။
ဆိုလိုတာကရုပ္သည္စိတ္ရဲ႕အားရုံျဖစ္
တဲ့အခ်ိန္မွာစိတ္ျဖစ္ေပၚတဲ့ေနရာျဖစ္
တယ္။အဲဒီပရမတၳတရားသေဘာေတြ
သည္သင့္ေတာ္သေလာက္အေၾကာင္း
ေတြကြာျခားၾကတယ္။ဥပမာ-အတူျဖစ္
ေပၚရတဲ့(သဟဇာတပစၥေယာ)အ
ေၾကာင္းျဖစ္တယ္။

 

ေစတသိက္နဲ႔အဲဒီစိတ္ေတြအတူျဖစ္ေပၚ
ဖို႔အတြက္စိတ္သည္အတူျဖစ္ေပၚဖို႔အ
ေၾကာင္း(သဟဇာတပစၥေယာ)ျဖစ္
တယ္။ၿပီေတာ့စိတ္နဲ႔အဲဒီေစတသိက္
ေတြအတူျဖစ္ေပၚဖို႔အတြက္ေစတသိက္
သည္သဟဇာတပစၥေယာျဖစ္တယ္။ဖႆေစတသိက္ျဖစ္ေပၚၿပီးအာရုံတစ္ခုခု
ကိုထိေတြ႕တဲ့အခါမွာစိတ္နဲ႔အတူျဖစ္
ေပၚတဲ့အဲဒီဖႆေစတသိက္သည္ထိ
ေတြ႕တဲ့အာရုံသိရတယ္။ဖႆေစတ
သိက္ကအာရုံတစ္ခုကိုထိေတြ႕ၿပီးအဲဒီ
ေစတသိက္နဲ႔အတူျဖစ္ေပၚတဲ့စိတ္သည္
ေနာက္အာရုံတစ္ခုကိုသြားၿပီးသိတာမ
ဟုတ္ဘူး။ဖႆေစတသိက္သည္အသံ
တစ္ခုခုကိုထိေတြ႕ၿပီးျဖစ္ေပၚတဲ့အခ်ိန္မွာအတူျဖစ္ေပၚတဲ့ေသာတဝိညာဥ္ႏွင့္
အဲဒီအသံကိုထိေတြ႕တဲ့ဖႆေစတ
သိက္ေတြသည္အဲဒီအသံသည္အာရုံ
ျဖစ္တယ္။

 

ေစတသိက္နဲ႔အဲဒီစိတ္ေတြအတူျဖစ္ေပၚ
ဖို႔အတြက္စိတ္သည္အတူျဖစ္ေပၚဖို႔အ
ေၾကာင္း(သဟဇာတပစၥေယာ)ျဖစ္
တယ္။ၿပီေတာ့စိတ္နဲ႔အဲဒီေစတသိက္
ေတြအတူျဖစ္ေပၚဖို႔အတြက္ေစတသိက္
သည္သဟဇာတပစၥေယာျဖစ္တယ္။ဖႆေစတသိက္ျဖစ္ေပၚၿပီးအာရုံတစ္ခုခု
ကိုထိေတြ႕တဲ့အခါမွာစိတ္နဲ႔အတူျဖစ္
ေပၚတဲ့အဲဒီဖႆေစတသိက္သည္ထိ
ေတြ႕တဲ့အာရုံသိရတယ္။ဖႆေစတ
သိက္ကအာရုံတစ္ခုကိုထိေတြ႕ၿပီးအဲဒီ
ေစတသိက္နဲ႔အတူျဖစ္ေပၚတဲ့စိတ္သည္
ေနာက္အာရုံတစ္ခုကိုသြားၿပီးသိတာမ
ဟုတ္ဘူး။ဖႆေစတသိက္သည္အသံ
တစ္ခုခုကိုထိေတြ႕ၿပီးျဖစ္ေပၚတဲ့အခ်ိန္မွာအတူျဖစ္ေပၚတဲ့ေသာတဝိညာဥ္ႏွင့္
အဲဒီအသံကိုထိေတြ႕တဲ့ဖႆေစတ
သိက္ေတြသည္အဲဒီအသံသည္အာရုံ
ျဖစ္တယ္။

 

ပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးစီေတြရဲ႕စုေစာင္းလာတဲ့တရားသေဘာေတြသည္ဆန္ၾကယ္စြာနဲ႔
ကြာျခားၾကတယ္။တစ္ခ်ိဳ႕ကအကု
သိုလ္ေတြမ်ားၿပီးတစ္ခ်ိဳ႕ကကုသိုလ္
ေတြမ်ားတယ္။ဒါေပမယ့္သတိပဌာန္း
ပြားမ်ားတဲ့အေၾကာင္းေတြကိုနားလည္
တဲ့သူႏွင့္သတိပဌာန္းေတြပြားမ်ား
ေအာင္စုေစာင္းတဲ့သူေတြသည္ကုသုိလ္
ေတြအားလံုးျဖစ္ဖို႔ကူညီေထာက္ပံ့ေပးတဲ့ပါရမီေတြျဖစ္တယ္။ၿပီးေတာ့`နင္,ငါ
မဟုတ္ဘူး၊ပုဂၢိဳလ္၊သတၱဝါေတြမဟုတ္
ဘူး၊’ဆိုတဲ့တရားသေဘာရဲ႕လကၡဏ
ေတြကိုသတိကေအာက္ေမ့ၿပီးသိေစ
ျခင္းျဖစ္တယ္။ေနာက္ဆံုးေတာ့အရိ
ယာသစၥာတရားေတြကိုထိုးထြင္းစြာသိ
ႏိုင္ၿပီးတစ္ဆင့္စီနဲ႔ကိေလသာေတြကို
တစ္ေျဖးေျဖးနဲ႔အားလံုးၿငိမ္းသတ္ႏိုင္
တယ္။ဒါေပမယ့္အဲဒီသတိပဌာန္းကိုစ
ၿပီးပြားမ်ားတဲ့သူသည္သတိပဌာန္းေတြ
အားမေကာင္းေသးတဲ့အခ်ိန္မွာ`ငါဆို
တဲ့’အစြဲကအားေကာင္းရျခင္းျဖစ္တယ္။ျမင္ေန၊ၾကားေနရတဲ့အခ်ိန္၊အကုသိုလ္
ကုိရွက္ဆုတ္ေနတဲ့အခ်ိန္ႏွင့္ကုသိုလ္
ေတြကိုပြားမ်ားတဲ့အခ်ိန္ေတြမွာအဲဒီ
တရားသေဘာေတြကို`ငါျဖစ္တယ္၊ငါ့
ကုသိုလ္ေတြျဖစ္တယ္’ဆိုၿပီးစြဲထားေသးတယ္။

 

ပရမတၳတရားေတြကိုေလ့လာသင္ၾကားရျခင္းရဲ႕အဓိကအခ်က္ေတြသည္စိတ္
အေၾကာင္းျဖစ္ၿပီးျမင္ေနဆဲ၊ၾကားေနဆဲ
စဥ္းစားေတြးေတာဆဲေတြကအစစိတ္ရဲ႕လကၡဏသေဘာေတြကိုနားလည္ၿပီးကူညီေထာက္ပံ့ေပးတဲ့အေၾကာင္းျဖစ္
တယ္။သိတဲ့သေဘာ၊သိတဲ့ဓာတ္ႏွင့္ျဖစ္
ေပၚတဲ့ဘယ္အရာတစ္ခုခုမဆိုသိေနတဲ့
တရားသေဘာရဲ႕လကၡဏေတြကိုသိၿပီး
သတိပဌာန္းျဖစ္ေပၚဖို႔အတြက္ေအာက္
ေမ့သိရတယ္။စိတ္အေၾကာင္းေတြကို
ေလ့လာသင္ၾကားတဲ့အခ်ိန္မွာစိတ္ရဲ႕
လကၡဏသေဘာေတြကိုေသခ်ာစြာနဲ႔ထိုးထြင္းစြာသိၿပီးလို႔မထင္လိုက္နဲ႔အံုး။ၿပီး
ေတာ့အဲဒီစိတ္အေၾကာင္းေတြကိုမ်ားစြာသိတဲ့သူျဖစ္ဖို႔အတြက္မဟုတ္ဘူး။ဒါေပမယ့္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲတဲ့သခၤာရကၡႏၶာ
ျဖစ္ဖို႔အတြက္သတိျဖစ္ေပၚၿပီးနာမ္တ
ရားျဖစ္တဲ့စိတ္ရဲ႕သေဘာေတြကိုေအာက္ေမ့သိရတယ္။သိတဲ့ဓာတ္ျဖစ္တဲ့အခု
သိဆဲအခ်ိန္မွာအဲဒီတိုးတက္ပြားမ်ားၿပီး
တဲ့ပညာေတြအတြက္`ငါျဖစ္တယ္ငါရိွတယ္’ဆိုတဲ့တရားသေဘာအားလံုးေတြကိုအစြဲမွစြန္႔လြတ္ႏိုင္ေအာင္ျဖစ္တယ္။

 

အဌာဇာလိနီ၊စိတ္ထုပါထကန္ထဲမွာ
`စိတ္'(သို႔)`စိတၱံ’ဆိုတဲ့အဓိပၸါယ္ကိုရွင္း
ျပရမယ္ဆိုရင္`စိတ္’ဆိုတဲ့အမည္က
အကၡရာအသံုးအႏႈန္းအရစဥ္းစားေတြး
ေတာျခင္းႏွင့္အာရုံကိုထိုးထြင္းစြာနဲ႔သိတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။ေနာက္
တစ္မ်ိဳးကေတာ့ဒီ`စိတၱံ’သည္သတ္ပံုရဲ႕
အေၾကာင္းေၾကာင့္အားလံုးေသာစိတ္
ေတြႏွင့္သက္ဆိုင္တယ္။ဒါေၾကာင့္ဒီ
`စိတၱံ’ဆိုတဲ့စကားသည္ေလာကီကု
သိုလ္စိတ္၊အကုသိုလ္စိတ္ႏွင့္မဟာကီရိ
ယာစိတ္တို႔ျဖစ္ၾကတယ္။ကိုယ္စီ၊ကိုယ္စီေတြရဲ႕အက်င့္စာရိတၱေတြကိုစုေစာင္း
တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ႏွင့္ခ်ဝနဝိထီအျဖင့္မွ
ရႏိုင္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္စိတ္လို႔ေခၚ
တယ္။ကိေလသာဝဋ္(ဝိပက္)ေတြကို
စုေစာင္းတဲ့ကံရဲ႕သဘာဝတရားျဖစ္တဲ့
အတြက္ေၾကာင့္`စိတ္’လို႔ေခၚတယ္။စိတ္
တစ္ခုမွာအားလံုးျဖစ္ေနရင္လည္းသင့္
ေတာ္သေလာက္နဲ႔ဆန္းၾကယ္ၿပီးသဘာ
ဝတရားျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္`စိတ္’လို႔
ေခၚတယ္။

 

တကယ္လို႔စုစည္းၿပီးေရးသားထားတဲ့
အရင္ကမွတ္တမ္းစာအုပ္ေတြကေနျပန္ၿပီးေလ့လာသင္ၾကားၾကည့္ရင္`စိတ္၆
မ်ိဳး’ရဲ႕အကၡရာအသံုးအႏႈန္းေတြကိုအဲဒီ
မွတ္တမ္းစားအုပ္ထဲမွာေျပာထားၿပီး၊
အတၳဇာလိနီအခ်က္အလက္ထဲကေန
လာတယ္ဆိုတာသိႏိုင္တယ္။အဌာဂါ
ထာ၊ဓမၼသံခဏီပေကာမွာတစ္ပုဒ္စီ၊
တစ္ပုဒ္စီခြဲထြက္လို႔ရႏိုင္တဲ့`စိတ္’ဆိုတဲ့စကားအသံုးအႏႈန္းကိုရွင္းျပသြားတယ္။
ဒါေၾကာင့္စိတ္ရဲ႕လကၡဏသေဘာေတြ
ကိုနားလည္သေဘာေပါက္ဖို႔အတြက္
အဌာဇာလိနီထဲမွာေျပာထားတဲ့အတိုင္း
တစ္ဆင့္စီ၊တစ္ဆင့္စီနဲ႔ရွင္းျပသြား
တယ္။

 

☆“အကၡရာအသံုးအႏႈန္းအေနနဲ႔`စိတ္’
လို႔ေခၚတဲ့စဥ္းစားေတြးေတာျခင္းကို
ရွင္းျပၿပီးအာရုံကိုထိုးထြင္းစြာနဲ႔သိျခင္း”
လူတိုင္းသည္အျမဲတမ္းစဥ္း
စားၾကတယ္။တကယ္လို႔စဥ္းစားျခင္း
ကိုသတိထားၿပီးေဝဖန္သံုးသပ္ၾကည့္
ရင္တကယ့္ကိုစဥ္းစားေတြးေတာႏိုင္ၿပီး
အမ်ိဳးမ်ိဳးလည္းစဥ္းစားေတြးေတာၾက
တာကိုေတြ႕ျမင္ႏိုင္တယ္။စဥ္းစားျခင္း
ေတြကိုဘယ္လိုမွမရပ္ဆဲႏိုင္ဘူး။တခ်ိဳ႕
လူေတြကမစဥ္းစားခ်င္ေတာ့တဲ့အထိ
ျဖစ္ေနၾကတယ္။ၿငိမ္သက္ခ်င္ၾကတယ္
။မစဥ္းစားခ်င္ၾကေတာ့ဘူး။ဘာ
ေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့စဥ္းစားလိုက္တိုင္းပူ
ျပင္ေသာကစိတ္ျဖစ္တာကိုျမင္ရတယ္။ေလာဘအျဖင့္နဲ႔(သို႔)ေဒါသအျဖင့္နဲ႔စိတ္
ပူျခင္း၊ပူေဆြးေသာကျဖစ္ျခင္း၊တုန္
လႈပ္ျခင္းေတြျဖစ္ၾကတယ္။တကယ္လို႔မစဥ္းစားလို႔ရရင္ပိုေကာင္းမယ္လို႔ထင္
တယ္။ဒါေပမယ့္အဲဒီစိတ္ကပဲစဥ္းစား
ေတြးေတာတဲ့တရားသေဘာျဖစ္တာကို
သိရမယ္။ရုပ္တရားကစဥ္းစားေတြး
ေတာလို႔မရဘူး။စိတ္စဥ္းစားေတြး
ေတာတဲ့အေၾကာင္းေတြကိုေဝဖန္
သံုးသပ္တဲ့အခ်ိန္မွာဘယ္အေၾကာင္း
ေၾကာင့္စိတ္ကအဲလိုအေၾကာင္းအမ်ိဳး
မ်ိဳးေတြကိုစဥ္းစားရသလဲဆိုတာသိႏိုင္
တယ္။မ်က္စိ၊နား၊ႏွာ၊လၽွာ၊ကိုယ္၊စိတ္
ေတြမွျဖစ္ေပၚတဲ့အရာေတြရဲ႕အ
ေၾကာင္းေတြကိုစိတ္မွာအျမဲတမ္း
ျဖစ္ေပၚၿပီးပုံမွန္အတိုင္းစဥ္းစားေန
တယ္။ဒါေၾကာင့္တကယ့္ကိုေထြေထြ
ထူးထူးကိစၥျဖစ္တယ္လို႔ထင္ရတယ္။ဒါေပမယ့္အဲဒီျမင္ရတဲ့ေထြေထြထူးထူးအ
ေၾကာင္းကိစၥေတြအားလံုးသည္စိတ္
ျဖစ္ေပၚၿပီးအဲဒီအေၾကာင္းေတြကိုစဥ္း
စားေတြးေတာတဲ့အတြက္ေၾကာင့္သာ
ျဖစ္တယ္။ၿပီေတာ့အဲသေလာက္နဲ႔ပဲ
ပ်က္သြားတယ္။ဒါေၾကာင့္တကယ္လို႔
အဲဒီအေၾကာင္းေတြကိုစိတ္ကမစဥ္းစား
ရင္အဲဒီအေၾကာင္းေတြကမရိွႏိုင္ဘူး။

 

“သိ”တဲ့သေဘာသည္အဲဒီတရားသ
ေဘာရဲ႕အမ်ိဳးအစားအရလကၡဏေတြ
ရိွၿပီးကြာျခားၾကတယ္။ဥပမာ-ေစတ
သိက္သည္အားရံုကိုသိတဲ့တရားသ
ေဘာျဖစ္တယ္။ဒါေပမယ့္အာရံုကိုသိ
တဲ့ေနရာမွာအႀကီးအကဲမဟုတ္ဘူး။ေစ
တသိက္အမ်ိဳးအစားတစ္မ်ိဳးစီေတြ
သည္စိတ္နဲ႔အတူျဖစ္ေပၚၿပီးစိတ္နဲ႔အတူ
အာရုံေတြကိုသိတယ္။ဒါေပမယ့္အဲဒီေစ
တသိက္ေတြသည္ကိုယ္စီတာဝန္ေတြကို
လုပ္ေစာင္ၾကတယ္။ဥပမာ-ဖႆေစတ
သိက္(ထိေတြ႕ျခင္း)သည္စိတ္နဲ႔အတူ
တစ္ၿပိဳင္ထဲျဖစ္ေပၚတယ္။ဒါေပမယ့္
ဖႆေစတသိက္သည္အာရုံကိုထိေတြ႕
ျခင္းျဖင့္သိတဲ့တရားသေဘာျဖစ္တယ္။
ဒါေၾကာင့္ဖႆေစတသိက္သည္အာရုံ
ကိုမသိရင္အာရံုကိုထိေတြ႕လို႔မရဘူး။
ဒါေပမယ့္အားရုံကိုထိုးထြင္းစြာနဲ႔သိတာ
မဟုတ္ဘူး။ပညာေစတသိက္သည္တ
ရားေတြကိုျမင္ၿပီးမွန္ကန္စြာနဲ႔အမွန္အ
တိုင္းသိတဲ့တရားသေဘာျဖစ္တယ္။ဥပ
မာ-နင္၊ငါမဟုတ္ဘူး။ပုဂၢိဳလ္၊သတၱဝါ
ေတြမဟုတ္ဘူးဆိုတဲ့လကၡဏသေဘာ
ေတြကိုသိၿပီးမ်က္စိ၊နား၊ႏွာ၊လၽွာ၊ကိုယ္၊
စိတ္မွျဖစ္ေပၚဆဲျဖစ္တဲ့အရာေတြရဲ႕
လကၡဏသေဘာေတြကိုသိၾကတယ္။
ဒါေပမယ့္အဲဒီသိတဲ့သေဘာျဖစ္တဲ့စိတ္
ကိုရွင္းျပရမယ္ဆိုရင္အာရုံကိုထိုးထြင္း
စြာသိၿပီးအာရုံကိုထိေတြ႕(ဖႆ)တဲ့သိ
ျခင္းနဲ႔မဟုတ္ဘူး။အာရံုကိုမွတ္သားတဲ့
လကၡဏသေဘာလိုမ်ိဳးသိျခင္းနဲ႔မဟုတ္
ဘူး။ပညာသိသလိုမ်ိဳးနဲ႔သိတာမဟုတ္
ဘူး။ဒါေပမယ့္စိတ္သည္ျဖစ္ေပၚတဲ့အာ
ရုံရဲ႕လကၡဏသေဘာအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြကို
ထိုးထြင္းစြာသိတဲ့တရားသေဘာျဖစ္
တယ္။အခုခ်ိန္မွာမ်က္စိမွျဖစ္ေပၚတဲ့အ
ရာေတြသည္ကြာျခားသလာ?တရားသ
ေဘာေတြသည္သစၥာတရားျဖစ္ၿပီး
သက္ေသနဲ႔လက္ေတြ႕ျပႏိုင္တဲ့အရာ
ျဖစ္တယ္။အခုခ်ိန္မွာအဆင္းႏွင့္အရာ
ဝတၱဳအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြကိုတစ္မ်ိဳးတည္း
ျမင္ရတယ္။(သို႔)ျဖစ္ေပၚဆဲျဖစ္တဲ့အ
ရာေတြကိုအဆင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြနဲ႔အ
ေသးစိတ္ျမင္ရတဲ့အတြက္ကြာျခားျခင္း
ေတြကိုသိႏိုင္တယ္။ဥပမ-အဲဒီျမင္လိုက္
တဲ့အရာေတြသည္စိန္အတုလာ?(သို႔)
စိန္အစစ္လာ?ဆိုတာခြဲျခားႏိုင္တယ္။

 

စိတ္သည္ထိုးထြင္းစြာျမင္ရတဲ့တရား
သေဘာျဖစ္တယ္။ဆိုလိုတာကအာရုံအ
မ်ိဳးမ်ိဳးေတြရဲ႕အေသးစိတ္ရိွတဲ့လကၡ
ဏသေဘာေတြကိုထိုးထြင္းစြာသိရ
တယ္။ဥပမာအားျဖင့္သန္႔ရွင္းၿပီးၾကည္
လင္တဲ့မွန္တစ္ခ်ပ္လိုမ်ိဳးဘယ္အရာပဲ
ျဖစ္ျဖစ္ျဖတ္သန္းလာရင္မွန္ထဲမွာအ
ရိပ္ျဖစ္ေပၚလာတာကိုေတြ႕ရတယ္။အ
ခုခ်ိန္မွာစကၡဳပသာဓာတ္သည္ရုပ္ျဖစ္
ၿပီးအထူးၾကည္လင္တဲ့လကၡဏသ
ေဘာရိွတယ္။မ်က္စိမွျဖစ္ေပၚတဲ့အရာ
ေတြကိုထိေတြ႕ႏိုင္တယ္။ေသာတပသာ
ဓာတ္သည္အသံကိုသာထိေတြ႕ႏိုင္တယ္
။ဃာနပသာဓာတ္သည္အနံ႔ကိုသာထိ
ေတြ႕ႏိုင္တယ္။ဇိဝွာပသာဓာတ္သည္အ
ရသာကိုသာထိေတြ႕ႏိုင္တယ္။ကာယပ
သာဓာတ္သည္ကိုယ္ခႏၶာနဲ႔ထိေတြ႕တဲ့
ရုပ္ကိုသာထိေတြ႕ႏိုင္တယ္။ဒါေၾကာင့္
စိန္စစ္ရဲ႕အေရာင္၊စိန္တုရဲ႕အေရာင္၊
ေက်ာက္စိမ္းအေရာင္စတဲ့ဘယ္လိုအ
ဆင္းအေရာင္ေတြပဲျဖစ္ေနပါေစစိတ္
ကျဖစ္ေပၚၿပီးအားလံုးကိုျမင္ရတယ္။
အခုခ်ိန္မွာထိုးထြင္းစြာသိတဲ့စိတ္နဲ႔အတူ
ျဖစ္ေပၚၿပီးမ်က္စိမွျဖစ္ေပၚဆဲျဖစ္တဲ့အ
ရာေတြသည္အဲဒီျဖစ္ေပၚတဲ့ဘယ္အရာ
ေတြမဆိုဘယ္လိုလကၡဏသေဘာေတြ
ရိွသလဲဆိုတာစိတ္ကအဲဒီျဖစ္ေပၚတဲ့
လကၡဏသေဘာေတြကိုထိုးထြင္းစြာနဲ႔သိတယ္။ဆိုလိုတာကျဖစ္ေပၚတဲ့အရာ
အမ်ိဳးမ်ိဳးေတြရဲ႕အေရာင္အဆင္းအမ်ိဳ
းမ်ိဳးေတြအားလံုးကိုျမင္ရတယ္။ဒါ
ေၾကာင့္အဓိပၸါယ္ေတြကိုသိရၿပီး၊ရုပ္ပုံ
သဏၬန္ေတြကိုသိရတယ္။ၿပီးေတာ့မ်က္
စိမွျဖစ္ေပၚတဲ့အရာေတြကိုစဥ္းစားၿပီး
ေအာက္ေမ့ႏိုင္တယ္။

 

နားမွျဖစ္ေပၚတဲ့အသံအားလံုးသည္
အသံတစ္မ်ိဳးတည္းျဖစ္တယ္။(သို႔)အ
ဒီအသံေတြကိုျဖစ္ေပၚေစတဲ့အသံတစ္
မ်ိဳးစီေတြသည္အေၾကာင္းအားျဖင့္ကြာ
ျခားၾကတယ္။လူေတြဘယ္ေလာက္ရိွ
သလဲ?ရိွတဲ့လူတစ္ဦစီေတြရဲ႕အသံေတြ
သည္ကြာျခားၾကတယ္။အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖစ္
ေပၚတဲ့အသံေတြအားလံုးကိုစိတ္ကထိုး
ထြင္းစြာသိတယ္။ေလာင္ေျပာင္တဲ့အသံ
၊အထင္ေသးျခင္းျဖင့္ရြက္တိုက္ေျပာဆို
သံ၊ေလတိုက္သံ၊ေရတံခြန္က်သံ၊တိရ
စၧာန္ေတြရဲ႕ေအာ္သံေတြကြာျခားၾက
တယ္။(သို႔)တိရစၧာန္ေတြရဲ႕အသံေတြကို
ေရွာင္လႊဲတဲ့သူေတြလည္းကြာျခားတဲ့အ
သံေတြရဲ႕လကၡဏသေဘာေတြကိုစိတ္
ကထိုးထြင္းစြာသိတယ္။စိတ္သည္အသံ
ေတြကိုထိုးထြင္းစြာသိၿပီးၾကားတယ္။
ဆိုလိုတာကကြာျခားတဲ့အသံေတြအား
လံုးကိုၾကားရတယ္။တရားသေဘာေတြ
အားလံုးျဖစ္ေပၚရျခင္းသည္ျဖစ္ေပၚတဲ့အဲဒီအာရုံေတြကိုစိတ္ကျဖစ္ေပၚၿပီးထိုး
ထြင္းစြာသိတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ျဖစ္တယ္
။စိတ္သည္ႏွေခါင္းမွျဖစ္ေပၚတဲ့အနံ႔အ
မ်ိဳးမ်ိဳးေတြကိုထိုးထြင္းစြာသိသည္။
ျဖစ္ေပၚတဲ့တိရစၧာန္အားလံုးရဲ႕အနံ႔အ
မ်ိဳးမ်ိဳး၊ပန္းေတြရဲ႕အနံ႔အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ဟင္း
နံ႔၊မႈန္႔အနံ႔စသည္တို႔သည္မျမင္ရေပမယ့္
အနံ႔ရရုံေလာက္နဲ႔ဘာအနံ႔ေတြလဲဆိုတာ
သိႏိုင္တယ္။

 

စိတ္သည္လၽွာမွျဖစ္ေပၚတဲ့အရသာအ
မ်ိဳးမ်ိဳးေတြကိုထိုးထြင္းစြာသိတယ္။အ
စားအေသာက္ေတြမွာအရသာေတြအ
မ်ိဳးမ်ိဳးရိွတယ္။အသားရဲ႕အရသာ၊ဟင္
းသီးဟင္းရြက္ေတြရဲ႕အရသာ၊လက္
ဖက္အရသာ၊ေကာ္ဖီအရသာ၊ဆားအရ
သာ၊သၾကား၊လိေမၼာ္ရည္၊သံဖရာရည္
ႏွင့္မန္က်ည္းရည္အရသာေတြသည္မ
တူၾကတဲ့အရသာေတြျဖစ္ၾကတယ္။ဒါ
ေပမယ့္အရသာကိုသိတဲ့စိတ္သည္ျဖစ္
ေပၚတဲ့အရသာအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြကိုထိုး
ထြင္းစြာသိတယ္။ဘယ္ေလာက္ပဲအရ
သာေတြကြာျခားေနပါေစအဲဒီအေသး
စိတ္ကြာျခားတဲ့လကၡဏသေဘာေတြကို
စိတ္ကထိုးထြင္းစြာသိႏိုင္တယ္။ဥပမာ-
ဟင္းေတြကိုျမည္းၾကည့္တဲ့အခါမွာအဲဒီ
အရသာကိုသိတဲ့စိတ္သည္ဘာအရသာ
ေတြလိုေနေသးလဲဆိုတာသိတယ္။
ေနာက္ၿပီးဘာေတြထပ္ျဖည့္၊ထပ္ထည့္၊
ထပ္တိုးရအံုးမလဲဆိုတာကိုစိတ္ကသိ
တယ္။ကိုယ္ခႏၶာေတြကိုထိေတြ႕တဲ့အ
ရာကိုထိုးထြင္းစြာသိတဲ့စိတ္သည္ကိုယ္
ခႏၶာကိုထိေတြ႕တဲ့လကၡဏအမ်ိဳးမ်ိဳး
ေတြကိုထိုးထြင္းစြာသိတယ္။ဥပမာ-
ေလေအးရဲ႕လကၡဏ၊ေရေအးေတြရဲ႕
လကၡဏ(သို႔)အာကာသရဲ႕ေအးျခင္း
ေတြသည္ကိုယ္ခႏၶာကိုထိေတြ႕တဲ့ခ်ီအ
ဝတ္၊သိုးေမြးအဝတ္ေတြရဲ႕လကၡဏသ
ေဘာေတြကိုသိတယ္။